1975 – Ngày 4-4: Thượng viện VNCH kêu gọi Tổng thống Thiệu từ chức, tìm lãnh đạo mới

Hình nền: Những đứa trẻ tỵ nạn tại Vũng Tàu (trái) và bài báo về việc Tổng thống Thiệu phớt lờ yêu cầu từ chức (phải), đăng trên trang bảy tờ The Times Record số 3-4-1975. Nguồn: The Times Record/Newspapers.com.

---

Báo hôm nay viết gì:

Miền Nam:

Số báo ngày 4-4 của Chính Luận bị chính quyền tịch thu. Dưới đây là các tin đáng chú ý từ báo nước ngoài. Do chênh lệch múi giờ nên với các tờ xuất bản tại Mỹ, thông tin sẽ được lấy từ những số báo ngày 3-4-1975.

Thượng viện yêu cầu từ chức, ông Thiệu phớt lờ

Trang nhất số buổi sáng ngày 3-4 của The News and Advance đăng tít “Thêm nhiều tỉnh thành ở Việt Nam thất thủ”. [1]

Bài dẫn nguồn AP mở đầu với tin: “Thượng viện Việt Nam Cộng hòa hôm thứ Tư đã công kích chính quyền của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và đồng thuận tuyệt đối kêu gọi ‘một sự lãnh đạo mới’ để chấm dứt chiến tranh.” Thượng viện, “trước đó ủng hộ chính quyền”, tuyên bố “Thiệu chỉ biết dựa vào giải pháp quân sự… để giải quyết một cuộc chiến có nhiều nhân tố chính trị”. 

Thượng viện, “vốn không có thực quyền, cũng cáo buộc Hoa Kỳ không tôn trọng các ‘cam kết’ của họ đối với miền Nam Việt Nam”. Đại sứ của chính quyền Sài Gòn tại Washington “trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình cũng đưa ra cáo buộc tương tự,

nói rằng thế giới có lẽ sẽ kết luận là làm đồng minh của Cộng sản thì an toàn hơn là làm đồng minh của Hoa Kỳ”.

Trang nhất số buổi chiều ngày 3-4 của The Times Record đăng tựa “Tổng thống Thiệu phớt lờ lời kêu gọi từ chức”. [2]

Theo nguồn tin AP: “Mặc dù đối diện áp lực ngày càng tăng về việc từ chức, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu không hề có dấu hiệu cho thấy ông định xuống chức hay thậm chí là lắng nghe những lời phản đối ngày càng nhiều xung quanh ông. Nhưng với mỗi tỉnh thành thất thủ, sự phản đối ông Thiệu lại càng tăng.” 

Bài viết ghi nhận “các tin đồn về việc từ chức, những cuộc ám sát và đảo chánh xuất hiện dày đặc mỗi ngày”. Bản tin tường thuật “cựu Thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ và những người khác tin rằng một cuộc đảo chánh sẽ có lợi cho Cộng sản”, do đó “họ thúc giục ông Thiệu tự nguyện từ chức, giao lại quyền hành cho một ủy ban với đại diện từ các thành phần chính trị khác nhau”.

Năm khu vực ở miền Trung thất thủ

Bài viết của The News and Advance ở trên còn tường thuật tình hình chiến sự. [3]

Trích: “Ba phần tư diện tích của VNCH đã bị Cộng sản chiếm trọn trong chiến dịch tấn công, và những đứa trẻ mồ côi đang được các chuyến không vận đưa ra khỏi Sài Gòn để tránh tình cảnh hỗn loạn có thể xảy ra. Thêm năm khu vực ở miền Trung Việt Nam đã thất thủ vào thứ Tư mà không có giao tranh nào, bao gồm Tuy Hòa, Phan Rang, Phan Thiết, Đà Lạt và Cam Ranh, căn cứ quân sự lớn do Mỹ bỏ 250 triệu đô la xây dựng. Tình trạng vô chính phủ và hoảng loạn đã bao trùm các thành phố, và thông tin từ các nguồn cứu trợ cho biết sự xuất hiện của quân đội Bắc Việt tại thành phố ven biển Nha Trang đã làm gián đoạn việc Hoa Kỳ vận chuyển 60.000 người tị nạn bằng đường biển.” 

Với việc Đà Lạt và Tuy Hòa thất thủ, “khoảng một nửa trong số 20 triệu dân của miền Nam Việt Nam hiện đang ở trong 17 tỉnh (trên tổng số 44 tỉnh của đất nước) mà hoặc đã bị phe Cộng sản chiếm đóng, hoặc đang trong vòng giao tranh”.

Trang bốn tờ The Republican đăng tựa “Bắc Việt đẩy mạnh chiến dịch; Áp lực gia tăng với Sài Gòn”. [4]

Dẫn nguồn UPI, bài ghi: “Quân đội Cộng sản hôm nay đang đe dọa Sài Gòn từ hai hướng, di chuyển dọc bờ biển gần như không gặp phải sự kháng cự nào, theo cùng cung đường chạy nạn của hàng chục ngàn người dân và các binh sĩ hoang mang của VNCH. Nguồn tin quân sự cho hay quân đội của chính quyền Sài Gòn đang rời bỏ các vị trí phòng thủ nhanh hơn tốc độ mà lính Bắc Việt và Việt Cộng có thể chiếm đóng.

Nguồn tin cũng tiết lộ một sư đoàn Cộng sản 10.000 quân đã ‘biến mất’ tại tỉnh Ta Ninh [Tây Ninh], cách Sài Gòn 50 dặm về phía Đông Bắc. Họ nói các quan chức tình báo không biết là toán quân này đã đi về hướng Campuchia hay đang tiến về Sài Gòn.”

“Việt Cộng sẽ đàm phán nếu ông Thiệu bị phế truất”

Trang nhất của tờ Record Searchlight đăng tin “Cộng sản tập trung lực lượng gần Sài Gòn”. [5]

Bài dẫn nguồn AP: “Các quan chức quân sự hôm nay đã ra lệnh bắn hạ để ngăn chặn các cuộc biểu tình và gây rối ở Sài Gòn khi có tới 50.000 quân Cộng sản tập trung cách thủ đô từ 40 đến 50 dặm về phía Tây Bắc và Đông Bắc. […] Cảnh sát đã giải tán một cuộc biểu tình có khoảng 200 người yêu cầu ông Thiệu từ chức, nhưng không có phát súng nào nổ ra.”

Trang nhất tờ Redland Daily Facts đưa tin “Cuộc tấn công tạm dừng: Việt Cộng sẽ đàm phán nếu ông Thiệu bị phế truất”. [6]

Dẫn nguồn UPI: “Việt Cộng ‘sẵn sàng dừng chiến đấu ngay lập tức’, một lãnh đạo ngoại giao Cộng sản có quan hệ mật thiết với phái đoàn quân sự Việt Cộng ở Sài Gòn nói với UPI.

‘Tôi chắc chắn nếu Thiệu ra đi Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam Việt Nam sẽ ngay lập tức đàm phán. Chính phủ cách mạng rất quan tâm tới việc đàm phán.’”

Mỹ bi quan và bất lực

Trang sáu tờ The Daily Telegraph đăng tít “Mỹ bi quan và bất lực trước tình thế thảm họa của Việt Nam; Ford loại trừ giải pháp ném bom để cứu chế độ”. [7] 

Người phát ngôn Nhà Trắng nói “việc nối lại hoạt động không chiến ở Đông Dương đi ngược lại chủ trương của Tổng thống Ford và là hành động trái luật”. Trước đó, Phó Tổng thống Rockefeller đã nói “tôi nghĩ bây giờ đã quá trễ” để có thể làm bất cứ điều gì hòng ngăn chặn được cuộc tấn công của Cộng sản.

“Cuộc chiến kết thúc rồi”

Trang bốn tờ The Philadelphia Inquirer có bài “Vũng Tàu: Dân tỵ nạn chỉ nhảy trước kẻ thù một bước”. [8]

Theo nhà chức trách địa phương, “khoảng 40.000 người chạy nạn từ Nha Trang đang tập trung tại Vũng Tàu”. Nhiều người trong số đó chạy trốn từ Quảng Trị, Huế và Tây Nguyên. Bài cho biết “chính quyền Sài Gòn có kế hoạch sắp xếp cho 520.000 người tỵ nạn định cư tại bảy tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, và những người đầu tiên đã được máy bay chở đến tỉnh Cần Thơ vào thứ Tư”.

Nhiều người trong số chạy nạn là binh sĩ. Hai quan chức nói rằng không thể tập hợp chỉnh đốn lại số quân lính này vì “hoàn toàn gần như không còn kỷ luật và không thể kiểm soát được nữa”. Một quan chức nói:

“Cuộc chiến kết thúc rồi. Không còn cơ hội nào để huy động quân đội nữa. Những người đã chiến đấu rất lâu giờ đột ngột buông súng, hết rồi.” 

Bài viết ghi lại tình trạng thấp thỏm lo lắng của người dân ở Vũng Tàu khi “rất có thể Bắc Việt sẽ tiến tới nơi này trong một vài ngày nữa”.

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND): [9]

Kiểm soát được tỉnh Lâm Đồng và quận Chơn Thành

Trang nhất báo Nhân Dân đăng trên mục tin “Miền Nam: Liên tục tiến công và nổi dậy mãnh liệt”. Tiêu đề: “Giải phóng hoàn toàn tỉnh Lâm Đồng. Gần 80.000 đồng bào nổi dậy giành quyền làm chủ. Bình Long giải phóng quận Chơn Thành”.

Trích: “Đồng bào trong thị xã nổi dậy cùng Các lực lượng vũ trang giải phóng đập tan bộ máy kìm kẹp của địch. Nhiều quân lính, sĩ quan và nhân viên ngụy quyền mang vũ khí, tài liệu trở về với nhân dân.”

Bài còn có thông tin: “Ngày 22 và 25-3, quân và dân Bà Rịa – Long Khánh tiến công và nổi dậy đánh chiếm căn cứ số 3, số 1, khu vực Bình Tú, tiêu diệt hai đại đội thuộc tiểu đoàn bảo an số 343, đánh thiệt hại nặng và làm tan rã ba đại đội bảo an, bốn trung đội dân vệ, thu 70 súng. Gần ba vạn đồng bào ở khu vực này giành quyền làm chủ.”

Trang bốn đăng “Bọn ngụy thú nhận mất toàn bộ quân khu 2”.

Trích: “Theo phóng viên AFP ngày 3-4, trong khi ở Sài Gòn đang bắt đầu có tâm trạng kinh hoảng vì tình hình chiến sự, bộ chỉ huy quân ngụy chính thức xác nhận là chúng đã mất toàn bộ vùng ‘quân khu 2’, trong đó có các thành phố Đà Lạt, Tuy Hòa, Nha Trang, Cam Ranh, Phan Rang, Phan Thiết.”

Trang ba có bài “‘Di tản chiến thuật’ hay sụp đổ chiến lược’?”

Trích: “Tên trung tướng Trần Văn Trung trên báo Tiền Tuyến ở Sài Gòn, ra ngày 26-3, leo lẻo rằng ‘Ai có ý thức quân sự cũng hiểu rằng, trong nhiều trường hợp, những mục tiêu chiến thuật phải được hy sinh cho những mục tiêu chiến lược’(!) Thực tế chiến trường bác bỏ hoàn toàn những lời chống chế gượng gạo và vụng về của tên trùm chiến tranh tâm lý của bọn Thiệu.”

Chính sách ở các vùng mới giải phóng

Trang nhất có tin “Tuyên bố của Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam về chính sách đối với vùng mới giải phóng”.

Nội dung của tuyên bố ghi: “Những binh lính, sĩ quan, cảnh sát, thương phế binh, cựu binh, nhân viên ngụy quyền đã bỏ hàng ngũ địch về vùng giải phóng, hoặc tự nguyện ở lại vùng giải phóng ra trình diện cơ quan chính quyền cách mạng theo đúng quy định […] đều được giúp đỡ làm ăn hoặc trở về quê quán, hoặc tham gia công tác theo nguyện vọng và khả năng của mỗi người.

Ai có công hoặc lập công chuộc tội thì được khen thưởng, ai chống phá cách mạng thì bị nghiêm trị. Những người phạm tội nay thực tâm hối cải sẽ được khoan hồng.”

Bộ Ngoại giao lên án Mỹ kéo dài chiến tranh. 

Trang bốn đăng “Tuyên bố của Bộ Ngoại giao lên án hành động của Mỹ cứu vãn tập đoàn Nguyễn Văn Thiệu kéo dài chiến tranh ở miền Nam Việt Nam”. 

Trích: “[C]hính quyền Pho đã lập hai cầu hàng không đặc biệt từ Thái-lan và từ Mỹ tới Sài Gòn nhằm cấp tốc chuyên chở đại bác, bom đạn và dụng cụ chiến tranh cho tập đoàn Nguyễn Văn Thiệu giết hại nhân dân miền Nam Việt Nam. […] Chính quyền Pho còn gây sức ép với một số chính phủ và với tổng thư ký Liên hợp quốc, đòi họ phải tham gia vào âm mưu cưỡng ép di cư của Mỹ.”

Một số tin đáng chú ý 

Trên trang bốn, mục “Tin mới nhận” có thông tin về Sài Gòn: “Có nhiều tin đồn vợ con Thiệu đã chạy khỏi Sài Gòn. Theo hãng thông tin AP ngày 3-4, một đoàn tám người đem theo 28 va li đã đến Đài Loan. Có tin đoàn người này là gia đình Thiệu.”; “Tổng giám mục Nguyễn Văn Bình yêu cầu ‘thay đổi lãnh đạo’ ở Sài Gòn.”; “Tình hình Sài Gòn rất căng thẳng. Bọn Thiệu dàn quân ra canh gác những phố quan trọng.”; “Mỹ ngụy không dám đưa một số đồng bào chúng cưỡng ép di cư về Sài Gòn vì sợ làm cho tình hình ở đây thêm rối ren. Chúng chở những đồng bào này ra đày ở Côn Đảo và Phú Quốc. Dọc đường, chỉ trên một chiếc tàu, 50 cháu nhỏ đã chết, nhiều người lớn đói lả.”

Cũng trên trang này có tin: “Sài Gòn: Mất tin tưởng ở chế độ Thiệu, nhân dân đổ xô rút tiền gửi ngân hàng”. 

Bài dẫn nguồn AFP ghi: “Một ngân hàng lớn nhất miền Nam buộc phải đóng cửa sau một giờ làm việc vì không còn làm chủ được tình hình. Có cả cảnh sát mang súng đứng kiểm soát đám đông. […] Ở các nhà ngân hàng nước ngoài tại Sài Gòn cũng có hiện tượng tranh nhau rút tiền về. Ngân hàng quốc gia Pháp, nhà ngân hàng lớn thứ tư trên thế giới, đầy ngập những người. Một viên chức ngân hàng nói họ phải có số nhân viên gấp bốn lần thì mới làm xuể công việc lúc này.”