Hình nền: Bài viết về tình hình chiến sự miền Nam trên trang nhất tờ St. Petersburg Times số 17-4-1975. Nguồn: St. Petersburg Times/Newspapers.com.

---

Báo hôm nay viết gì: 

Miền Nam:

Dự án 1975 hiện tại chỉ tìm được các bản lưu trữ của báo Chính Luận đến số 15-4-1975. Từ ngày 16-4, các bài điểm tin sẽ sử dụng nguồn báo chí nước ngoài. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Quân VNCH bị đẩy lui ở mặt trận Xuân Lộc

Tờ Tampa Tribune đăng trên trang nhất tin “Sài Gòn rút lui”. [1]

Dẫn nguồn AP: “Hôm qua, quân đội chính phủ Sài Gòn đã bị đẩy lui ở mặt trận Xuân Lộc, và rút khỏi một trong hai vùng lãnh thổ ven biển cuối cùng mà họ đang kiểm soát ở phía Đông Bắc Sài Gòn.

Bộ Quốc phòng cho biết các đơn vị chính phủ, dưới áp lực tấn công của ba sư đoàn Bắc Việt do xe tăng dẫn đầu, đã được lệnh rút lui khỏi thành phố ven biển Phan Rang và thành lập một phòng tuyến mới ở phía Nam thành phố.”

Trang nhất tờ The Bradenton Herald cũng đưa tin chiến sự trong bài “Tổng thống Ford ra lệnh sơ tán khỏi Sài Gòn”. [2]

Theo nguồn tin từ UPI: “Các nguồn tin quân sự cho biết lực lượng Cộng sản đã lần đầu tiên đưa loại pháo 130mm vào Đồng bằng sông Cửu Long và hôm thứ Tư đã sử dụng chúng để bắn phá một tàu vận tải của hải quân VNCH ở ngoài khơi.

Khi về tới căn cứ hải quân Năm Căn, cách Sài Gòn 185 dặm về phía Tây Nam, con tàu đã bị phá hủy 60%, với 15 thủy thủ thiệt mạng và bị thương.”

Tờ St. Petersburg Times đăng trên trang nhất tin “Quân đội Sài Gòn rút lui trước các cuộc tấn công mới”. [3]

Trích:

“Nhìn chung, tình hình quân sự của Sài Gòn đang ở mức tồi tệ nhất kể từ khi miền Trung Việt Nam thất thủ vào tay quân đội Bắc Việt và Việt Cộng hai tuần trước.

Quân đội Bắc Việt đã nhanh chóng đưa các sư đoàn mới từ miền Trung Việt Nam đến khu vực phía Đông Bắc Sài Gòn, và có những dấu hiệu cho thấy một số lực lượng này đã tham gia chiến đấu.”

Tướng Dương Văn Minh yêu cầu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức

Trang nhất tờ Fort Pierce Tribune đăng tin “Minh yêu cầu Thiệu từ chức”.[4]

Dẫn nguồn UPI: “Tướng Dương Văn Minh, một đối thủ chính trị lâu nay của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, một lần nữa kêu gọi ông Thiệu từ chức trước khi Sài Gòn ‘trở thành một Phnom Penh khác’.

Một số quan chức chính phủ lo ngại rằng sự sụp đổ của Phnom Penh là điềm báo cho những gì sắp xảy ra với Sài Gòn.

Minh nói với các phóng viên rằng ông sẵn sàng đứng đầu một chính phủ hòa giải dân tộc với Việt Cộng, ‘bởi vì đó luôn là lập trường của tôi’.

Minh được coi là người lãnh đạo của cái gọi là lực lượng thứ ba, bao gồm những người phản đối chính quyền Thiệu và Cộng sản.”

Tổng thống Ford ra lệnh sơ tán

Trang nhất tờ The Bradenton Herald đăng tin “Tổng thống Ford ra lệnh sơ tán khỏi Sài Gòn”.[5]

Theo nguồn tin từ UPI: “Các quan chức Mỹ, theo lệnh của Tổng thống Ford, hôm nay đã tổ chức một cuộc sơ tán quy mô lớn các công dân Mỹ khỏi Sài Gòn, với lời cảnh báo rằng thời gian sắp cạn. […]

Các quan chức Đại sứ quán Mỹ [tại Sài Gòn] đã phản đối kín tiếng về lệnh sơ tán vì cho rằng nó sẽ phá tan tinh thần của người dân Việt Nam, những người đã bất lực chứng kiến việc Cộng sản chiếm đóng 18 trong số 44 tỉnh của đất nước, tương đương khoảng 60% lãnh thổ.”

Bên trên bài này là tiêu đề “Báo cáo: Tình hình Việt Nam tuyệt vọng, sơ tán chậm trễ”.

Dẫn nguồn AP: “Một báo cáo mật của Quốc hội đánh giá tình hình quân sự của VNCH là ‘không thể cứu vãn’ và cáo buộc Đại sứ Mỹ Graham Martin trì hoãn kế hoạch sơ tán người Mỹ.” 

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND):[6]

Đưa tin giải phóng Phan Rang và Ninh Thuận

Trang nhất của báo Nhân Dân đăng tiêu đề: “Miền Nam liên tục tiến công và nổi dậy mãnh liệt: Giải phóng hoàn toàn tỉnh Ninh Thuận và thị xã Phan Rang”.

Trích: “Sau những thất bại nặng nề từ đầu tháng 3 đến nay, tập đoàn Nguyễn Văn Thiệu đưa lữ đoàn lính nhảy dù số 2, liên đoàn quân biệt động số 31, và thu thập số tàn quân của các đơn vị đã bị đánh tan tác ở vùng quân khu 1, huy động lực lượng không quân và hải quân tổ chức tuyến phòng ngự đặt dưới sự chỉ huy của bộ chỉ huy tiền phương quân đoàn ngụy số 3 ở tỉnh Ninh Thuận và thị xã Phan Rang, hòng cố thủ và ngăn chặn bước tiến mạnh mẽ của Quân giải phóng. […]

Trước sức tiến công và nổi dậy mạnh mẽ của quân và dân ta, địch hoảng loạn tháo chạy ra phía biển. Bộ binh, xe tăng và pháo binh Quân giải phóng lập tức truy kích và chặn đánh địch, diệt nhiều tên, bắn chìm hai tàu quân sự đến cứu đồng bọn ở cảng Ninh Chữ.

Đúng 7 giờ sáng 16-4, thị xã Phan Rang hoàn toàn giải phóng. […] Đến 10 giờ sáng 16-4, Quân giải phóng làm chủ sân bay Thành Sơn. Toàn bộ tỉnh Ninh Thuận hoàn toàn giải phóng.”

Mục ‘Tin mới nhận’ trên trang bốn có các tin:

“Sài Gòn: Theo hãng AFP, hôm qua, 17-4, quận lỵ Kiệm Tân, một ‘chốt’ quan trọng của địch trên tuyến phòng thủ Sài Gòn đã hoàn toàn bị cô lập và bị Quân giải phóng đánh chiếm.

Hãng này dẫn lời ‘một nguồn tin quân sự’ cho biết, việc mất Kiệm Tân, cách Xuân Lộc 12 ki lô mét về phía đông-bắc, cách Sài Gòn 70 ki lô mét về phía tây-bắc ‘đã làm sụp đổ hoàn toàn các tuyến phòng thủ của quân đội Thiệu chung quanh Xuân Lộc’.

Hãng tin Mỹ UPI đưa tin: một tàu vận tải của hải quân Nam Việt Nam (Thiệu) khi đang chạy vào căn cứ hải quân Năm Căn (phía Cà Mau) đã bị đại bác 130 li bắn trúng, 15 lính trên tàu chết và bị thương.”

Lên án Mỹ và VNCH bỏ đói người dân bị ‘cưỡng ép di cư’

Trang hai đăng bài “Báo Sài Gòn và dư luận phương Tây: Hàng vạn người bị Mỹ, Thiệu cưỡng ép di cư chết dần chết mòn trong các trại ‘tiếp cư’, ‘định cư’”.

Trích: “Báo Chính luận ở Sài Gòn, số ra ngày 12-4, đăng một bản phúc trình đề ngày 7-4 của chính bọn tay chân Thiệu thú nhận rằng hiện nay, hàng chục vạn đồng bào các tỉnh Trung Trung Bộ đang bị bỏ đói tại các trại ‘tiếp cư’ và ‘định cư’ của chúng ở các địa phương nói trên. […]

Người ta chưa quên rằng chính hãng tin Mỹ UPI ngày 7-4 cho biết: khi dồn đồng bào tới các trại ‘tạm cư’ nói trên, bọn Thiệu đã đàn áp, khủng bố đồng bào hết sức dã man.

Ngoài việc bỏ đói đồng bào trên một chiếc tàu ra đảo Phú Quốc, làm cho 80 người, trong đó có 52 trẻ em, chết vì đói khát, bệnh tật,

bọn Thiệu còn cho xe nghiền nát hàng trăm đồng bào trên đường đi ‘di tản’ ở Tuy Hòa, cho bọn ác ôn dùng súng, lựu đạn ném bừa vào số đồng bào đang bị dồn lên tàu, làm chết và bị thương gần 500 đồng bào quê ở Quảng Nam.”

Thế giới:

Tin quốc tế đáng chú ý trên các số báo xuất bản trong ngày.

Lực lượng Cộng sản chiếm thủ đô Phnom Penh tại Campuchia

Trang nhất Nhân Dân đăng tít lớn “Cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân Cam-pu-chia đã hoàn toàn thắng lợi”.[7]

Trích: “Theo Thông tấn xã Cam-pu-chia AKI, ngày 17-4, hồi 9 giờ 30 phút sáng, Các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng dân tộc Cam-pu-chia giải phóng hoàn toàn Nông Pênh. […]

Theo lời tường thuật của chính một số phóng viên Mỹ, tư thế Quân đội giải phóng tiến vào Nông Pênh sáng qua rất ‘hùng dũng’. […] nhiều đơn vị ngồi trên xe bọc thép đi giữa những đám đông nhân dân Nông Pênh đổ ra đường chào đón.

Nhân dân bắt tay, ôm hôn bộ đội và liên tục hô lớn ‘Bộ đội giải phóng muôn năm!’.”

Trang nhất báo Nhân Dân còn đăng bài “Điện mừng thắng lợi vĩ đại của nhân dân Cam-pu-chia” và bài xã luận “Hoan hô thắng lợi vĩ đại của nhân dân Cam-pu-chia”.

Các báo nước ngoài cũng đăng tin này. Ví dụ trang nhất tờ The Bradenton Herald với tiêu đề “Campuchia đầu hàng lực lượng Cộng sản”.[8]

Bài viết dẫn nguồn UPI: “Phom [Phnom] Penh hôm nay đã đầu hàng lực lượng nổi dậy do Cộng sản lãnh đạo, chấm dứt 5 năm cuộc chiến đã tàn phá Campuchia và lấy đi sinh mạng của 250.000 người.

Sự sụp đổ của thành phố này đóng lại một chương đau khổ trong lịch sử nước Mỹ.”