Các đại biểu của miền Bắc và miền Nam Việt Nam tham dự Hội nghị hiệp thương về thống nhất đất nước, diễn ra từ ngày 15–21/11/1975. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam.
Báo tuần qua viết gì:
Báo nước ngoài:
Từ tháng 7 trong năm trở đi, báo trong nước không còn bản lưu trữ. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.
Chính quyền miền Nam chấn chỉnh các hành vi lạm quyền của các quan chức cộng sản
Ngày 18-12, trang 19 tờ Austin American-Statesman đăng tin “Việt Nam chỉ trích các hành vi ‘lạm dụng quyền lực’”. [1]
AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Tờ nhật báo chính thống của Nam Việt Nam là Giải Phóng đã mạnh mẽ lên án một loạt các hành vi lạm dụng quyền lực, bao gồm việc bắt giữ không có căn cứ và thu thuế trái phép, do các quan chức của chính quyền cách mạng cộng sản thực hiện.
Tờ Giải Phóng cho biết hôm thứ Ba rằng các nhà chức trách cách mạng đã ban hành những chỉ thị nghiêm ngặt yêu cầu các quan chức chính quyền chấm dứt các hành vi lạm dụng quyền hành như vậy.
Trong khi báo chí chính thống trước đó đã từng lên án các vụ bắt giữ không có căn cứ, các cuộc khám xét ‘bừa bãi’ và những lệnh tịch thu tài sản tùy tiện, thì đây là lần đầu tiên có đề cập đến việc thu thuế trái phép.
Một hành vi lạm dụng khác được cho là biểu hiện qua sự gia tăng lớn về số người bị bắt giữ kể từ tháng Chín, trong bối cảnh một chiến dịch mà người ta gọi là chống ‘tư sản mại bản’.
Theo lời nhân chứng từ nhiều nguồn khác nhau, một số quan chức địa phương tại các tỉnh đã có xu hướng xếp hàng loạt tất cả những người khá giả vào diện ‘tư sản mại bản’.
Các bài bình luận của Giải Phóng nối tiếp những bài viết khác trên báo chí miền Nam Việt Nam trong hai tháng qua, đã đề cập đến các cán bộ bị cáo buộc là đã ‘làm theo những hành vi xấu xa của thương nhân’ trong quá trình thực thi quyền lực của mình.
Bên cạnh việc ghi nhận ‘tác phong tốt, phẩm giá và sự khiêm tốn’ của đa số công chức trong chính quyền cách mạng, báo chí cũng thường xuyên nêu ra các trường hợp mà hành vi của cán bộ có khả năng gây ra những phản ứng bất mãn, chống đối [trong nhân dân].”
Việt Nam bắt giữ năm nhà ngoại giao của Hàn Quốc
Trang 28 tờ Pacific Daily News số 18-12 đăng tin “Các nhà ngoại giao Hàn Quốc bị giam tại Việt Nam”. [2]
UPI đưa tin từ Bangkok: “Chính quyền cộng sản đã bỏ tù năm trong số tám nhà ngoại giao Hàn Quốc bị mắc kẹt ở Nam Việt Nam sau cuộc di tản thất bại do người Mỹ tiến hành, theo các nguồn tin từ Sài Gòn cho biết hôm thứ Tư.
Những du khách nắm rõ tình hình từ Nam Việt Nam và các nguồn tin khác cho biết viên tham tán Hàn Quốc kiêm cựu tướng ba sao Rhee Dai-yong là người bị bắt giữ gần đây nhất, vào cuối tháng trước.
‘Một toán lính đã đến nhà của tướng Rhee và dẫn ông đi trong tình trạng bị còng tay,’ một bản tin cho biết. ‘Giống như những người khác, không có cáo buộc nào được nêu ra.’
Chính quyền cộng sản tại Sài Gòn đã bắt giữ hai nhà ngoại giao vào tháng Sáu, và hai người khác vào cuối tháng Mười. Nguồn tin từ các viên chức cộng sản cấp trung cho biết những người này bị nghi ngờ có liên quan đến hoạt động gián điệp trước khi chiến tranh kết thúc.
Rhee, người có cấp bậc cao nhất trong số những người Hàn Quốc bị người Mỹ bỏ rơi vào ngày 30-4, đã bị đưa tới một trại giam giữ không được tiết lộ, cũng như những người còn lại.
Trước các yêu cầu cung cấp thông tin về những người nước ngoài bị giam giữ, chính quyền đã chính thức từ chối, hoặc thậm chí không thừa nhận rằng có bất kỳ ai đang bị giam.
Rhee, cựu phó tư lệnh lực lượng vũ trang Đại Hàn tại Việt Nam và gần đây là phó giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Hàn Quốc (KCIA), trong nhiều tháng qua đã nói với bạn bè rằng ông dự đoán mình sẽ bị bắt.
Ông cho biết vào tháng Năm vừa qua rằng ông cùng bảy nhân viên sứ quán đã bị bỏ rơi trong cuộc di tản của người Mỹ.
Họ đã bị bỏ lại bất chấp lời hứa từ các quan chức sứ quán Mỹ rằng người Hàn sẽ được đưa đi, và bất chấp thực tế là các nhà ngoại giao Hàn Quốc đã xếp hàng trật tự trước cổng sứ quán Mỹ trong hơn tám giờ đồng hồ.
Cho đến nay, không có thông tin nào về bất kỳ ai trong số năm nhà ngoại giao Hàn Quốc bị bắt giữ. Tất cả họ đều bị chính quyền cộng sản chiến thắng tước bỏ quy chế ngoại giao.
Ít nhất chín công dân Hàn Quốc được biết là đã bay từ Sài Gòn sang Bangkok kể từ đầu tháng Mười Hai.”
Công giáo miền Nam và chính quyền thảo luận về vai trò của Công giáo trong tình hình mới
Ngày 15-12, trang 10 tờ The Pantagraph đăng tin “Các giám mục họp bàn về vai trò của Công giáo tại Việt Nam”. [3]
AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Các giám mục Công giáo miền Nam Việt Nam sẽ họp tại đây hôm nay để thảo luận về tình hình và vai trò của cộng đồng Công giáo trong nước, theo một thông cáo do Tòa Tổng Giám mục Sài Gòn công bố hôm Chủ nhật.
Thông cáo cho biết thêm rằng các đại diện của chính quyền cách mạng sẽ trình bày quan điểm của nhà chức trách trước các giám mục tham dự cuộc họp.”
Ngày 17-12, trang 51 tờ Omaha World-Herald đăng tin “Sắc lệnh về tôn giáo”. [4]
Reuters đưa tin từ Sài Gòn: “Chính phủ Cách mạng Lâm thời của miền Nam Việt Nam công nhận quyền tự do tôn giáo của nhân dân, miễn là quyền này không bị lợi dụng cho mục đích chính trị, theo lời một quan chức cấp cao tại đây.
Ông Nguyễn Hộ, Phó Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng, đã đưa ra cam kết này với 23 giám mục Công giáo tham dự một cuộc họp nhằm thảo luận về các vấn đề của cộng đồng Công giáo ở miền Nam Việt Nam.”
Trung Quốc khẳng định chủ quyền với Biển Đông trong khi Việt Nam sắp khai thác dầu mỏ với phương Tây
Trang bảy tờ Record Searchlight số 15-12 đăng bài “Bắc Việt Nam đang đùa giỡn với chính trị dầu mỏ toàn cầu”. [5]
Los Angeles Times đưa tin từ Singapore: “Lợi dụng các thỏa thuận nhượng quyền khai thác dầu ngoài khơi tại miền Nam Việt Nam trước đây của Mỹ như một mồi nhử, Chính phủ Bắc Việt Nam đang tích cực can dự vào chính trị dầu mỏ quốc tế.
Mặc dù tại giai đoạn này của cuộc chơi, trong tay Hà Nội thực chất không nắm nhiều hơn một đôi quân bài thấp điểm, nhưng Bộ Chính trị Hà Nội vẫn hành xử như thể những lá bài tốt hơn chắc chắn sẽ xuất hiện. Đây là một chiến thuật quen thuộc của Hà Nội và, ít nhất, nó đang khiến nhiều bên phải lo lắng, đặc biệt là người Mỹ và Trung Quốc đại lục. […]
Trên thực tế, vấn đề lớn có lẽ nằm ở thái độ của Trung Quốc cộng sản đối với quyền sở hữu các mỏ dầu được cho là có trữ lượng đáng kể ngoài khơi miền Nam Việt Nam. […]
Gần như cùng thời điểm phái bộ thương mại Bắc Việt Nam tại Singapore bắt đầu ve vãn các nhà tư bản phương Tây, bao gồm các doanh nghiệp từ Pháp và Ý, thì Bắc Kinh đã mạnh mẽ và công khai tái khẳng định yêu sách lâu đời của mình đối với quần đảo Trường Sa ở Biển Đông.
Đài Phát thanh Bắc Kinh đã tiến hành một chiến dịch truyền thông về vấn đề này, dành nhiều thời lượng trong các chương trình Anh ngữ và các ngôn ngữ nước ngoài khác để thông điệp được truyền đi rõ ràng.
Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Trường Sa đã được các nhà thám hiểm Trung Quốc phát hiện, định cư và thậm chí xây dựng từ cách đây 2.000 năm trước. Thông điệp còn mang hàm ý rằng tiến trình chủ quyền này chỉ bị gián đoạn bởi thời kỳ thuộc địa.
‘Các đảo ở Biển Đông là lãnh thổ thiêng liêng của chúng tôi và là trách nhiệm của chúng tôi trong việc bảo vệ và xây dựng,’ Đài Phát thanh Bắc Kinh tuyên bố. […]
Ngoài việc khẳng định các yêu sách lãnh thổ về dầu mỏ, Bắc Kinh rõ ràng còn đang thách thức Bắc Việt Nam vì Hà Nội hiện nay đang có hướng nghiêng về chủ nghĩa cộng sản thân Moskva.
Về lâu dài, rất khó có khả năng Moskva có thể bảo vệ Việt Nam trong bất kỳ cuộc đối đầu nào với Bắc Kinh ở Biển Đông.”
Các trường học ở miền Nam hoan nghênh nỗ lực sáng tác các bài nhạc cách mạng
Ngày 16-12, trang sáu tờ The Houston Chronicle đăng tin “Tại một Sài Gòn ‘được giải phóng’, người ta dùng âm nhạc để nói lên tất cả”. [6]
AP đưa tin từ Tokyo: “Theo một bản tin phát thanh của Bắc Việt Nam, hơn 100 ca khúc và các tác phẩm âm nhạc khác đã được sáng tác tại Sài Gòn kể từ khi thủ đô của miền Nam Việt Nam bị các lực lượng do Cộng sản lãnh đạo chiếm giữ vào ngày 30-4.
Dẫn nguồn từ hãng thông tấn Giải Phóng của miền Nam Việt Nam, bản tin cho biết nỗ lực sáng tác các ca khúc mới đã được hoan nghênh tại tất cả các trường học và đại học ở Sài Gòn.
Lấy ví dụ cho những nhạc phẩm vừa được sáng tác, bản tin liệt kê các nhan đề như: ‘Bài ca Sài Gòn giải phóng’, ‘Sài Gòn quật khởi’ và ‘Sài Gòn đẹp hơn bao giờ hết.’” [7]
Báo trong nước:
Hiện tại, Thư viện Quốc gia Việt Nam mới chỉ cập nhật các số báo từ tháng 1 đến tháng 6 năm 1975. Dự án sẽ bổ sung các dữ liệu từ hồi ký và sách.
Ghi chú:
1. Dec 18, 1975, page 19 – Austin American-Statesman at Newspapers.comTM. (2025). Newspapers.com. https://www.newspapers.com/image/355980540
2. Dec 18, 1975, page 28 – Pacific Daily News at Newspapers.comTM. (2025). Newspapers.com. https://www.newspapers.com/image/609355528
3. Dec 15, 1975, page 10 – The Pantagraph at Newspapers.comTM. (2025). Newspapers.com. https://www.newspapers.com/image/71855608
4. Dec 17, 1975, page 51 – Omaha World-Herald at Newspapers.comTM. (2025). Newspapers.com. https://www.newspapers.com/image/887616039
5. Dec 15, 1975, page 7 – Record Searchlight at Newspapers.comTM. (2025). Newspapers.com. https://www.newspapers.com/image/792159058
6. Dec 16, 1975, page 6 – The Houston Chronicle at Newspapers.comTM. (2025). Newspapers.com. https://www.newspapers.com/image/1204854688
7. Bài báo gốc liệt kê các ca khúc này bằng tựa đề đã dịch sang tiếng Anh, gồm: “Song of Liberated Saigon”, “Saigon Resurrected”, “Saigon More Beautiful Than Ever”. Dự án chưa kiểm chứng được tên gốc tiếng Việt của các bài hát này, chỉ phỏng đoán “Saigon Resurrected” có thể đang đề cập đến ca khúc “Sài Gòn quật khởi” của nhạc sĩ Hồ Bắc.
Bình luận