Hình nền: Trang nhất tờ The Daily Freeman số 28-4-1975 với tít bài “Cộng quân ném bom Sài Gòn bằng máy bay Mỹ”. Nguồn: The Daily Freeman/Newspapers.com.

---

Báo hôm nay viết gì: 

Miền Nam:

Dự án 1975 hiện tại chỉ tìm được các bản lưu trữ của báo Chính Luận đến số 15-4-1975. Từ ngày 16-4, các bài điểm tin sẽ sử dụng nguồn báo chí nước ngoài. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Dương Văn Minh nhậm chức Tổng thống, kêu gọi người dân ở lại

Trang nhất tờ The Daily Freeman đăng tin “Minh ‘lớn’ nhậm chức tổng thống, tìm kiếm ngừng bắn và đàm phán”. [1]

Dẫn nguồn UPI: “Tướng Dương Văn Minh ‘lớn’ hôm nay [28-4] đã nhậm chức tổng thống VNCH, tuyên bố sẽ tìm kiếm việc ngừng bắn và hòa đàm với phe Cộng sản. […]

Tổng thống Trần Văn Hương đã trao lại quyền lực cho ông Minh trong một buổi lễ vào cuối buổi chiều tại Dinh Tổng thống. […]

Ông Hương nói với ông Minh: ‘Trách nhiệm của ông rất lớn’.

Trong bài phát biểu nhậm chức, ông Minh nói: ‘Trong những ngày sắp tới, tôi không thể hứa hẹn điều gì. Sẽ có nhiều khó khăn.’

Ông Minh nói chính phủ của ông sẽ trả tự do cho tất cả các tù nhân chính trị bị giam giữ dưới chế độ của cựu Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, người đã từ chức một tuần trước. Ông cũng đảm bảo đầy đủ quyền tự do báo chí. […]

Minh nói ông sẽ thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn và hòa đàm dựa trên Hiệp định Paris năm 1973. […]

Ông kêu gọi công dân VNCH không rời bỏ đất nước theo chương trình sơ tán khẩn cấp của Mỹ.

‘Tôi muốn nói với các bạn, những công dân thân mến, rằng đây là vùng đất yêu dấu của chúng ta. Xin hãy can đảm ở lại và chấp nhận phán quyết của ông trời. Xin hãy ở lại và cùng nhau tái thiết miền Nam Việt Nam.’ […]

Các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và VNCH đều có vẻ tin rằng việc nối lại các cuộc hòa đàm bị Sài Gòn hủy bỏ một năm trước là hy vọng duy nhất để cứu VNCH khỏi thất bại trong vài ngày tới.

Chủ tịch Thượng viện Trần Văn Lắm nói:

‘Chúng ta đã bị đánh bại. Chúng ta chấp nhận sự sỉ nhục. Nhưng thà chấp nhận sự sỉ nhục với anh em mình còn hơn là với người ngoài. Tôi hy vọng phe thắng cuộc nghĩ đến người dân miền Nam như anh em của họ.’”

Bài viết cũng ghi lại phản ứng của Việt Cộng: “Phái đoàn Chính phủ cách mạng lâm thời của Việt Cộng ở Paris ra một tuyên bố có nội dung gạt bỏ đề nghị ngưng bắn của Dương Văn Minh.

Tuyên bố ghi sẽ không có ngưng bắn cho tới khi chính phủ VNCH xóa bỏ bộ máy chiến tranh và Hoa Kỳ tôn trọng các điều khoản của Hiệp định Paris và ‘thật sự tôn trọng các quyền cơ bản của người Việt Nam’”.

Cộng quân ném bom Tân Sơn Nhất, tấn công Sài Gòn

Cũng trên trang nhất tờ The Daily Freeman, báo đăng tít lớn “Cộng quân ném bom Sài Gòn bằng máy bay Mỹ”. [2]

Dẫn nguồn UPI: “Các nguồn tin quân sự cho biết lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh Việt Nam, Cộng sản đã dùng các máy bay chiến đấu ném bom sân bay Tân Sơn Nhứt. Các máy bay này do Cộng sản chiếm được trong cao điểm chiến dịch tấn công của họ.

Quân VNCH bỏ chạy khỏi Đà Nẵng và các căn cứ không quân khác ở phía Bắc khi chiến dịch tấn công của Cộng sản bắt đầu. Nhiều máy bay ném bom do Mỹ chế tạo và một số máy bay khác lọt vào tay Cộng sản trong tình trạng nguyên vẹn. Nhiều phi công lựa chọn bỏ chạy với gia đình thay vì ở lại với các máy bay.

Vụ ném bom kéo theo tiếng súng nổ khắp Sài Gòn dẫn đến tin cho rằng có đảo chính sau khi Dương Văn Minh nhậm chức với tuyên bố muốn đàm phán ngưng bắn ngay lập tức với phe Cộng sản.

Nó cũng gây hoảng loạn và sợ hãi ở Sài Gòn về cuộc tấn công cuối cùng của Cộng sản khi họ đã tới khu vực ngoại ô chỉ cách trung tâm thành phố ba dặm. […]

Phóng viên UPI tại Tân Sơn Nhứt tường thuật năm chiếc máy bay Chuồn chuồn A37, loại máy bay của Không quân VNCH, đã thực hiện cuộc không kích. Nguồn tin quân sự sau đó xác nhận các máy bay trên do lực lượng Cộng sản điều khiển.

Nguồn tin nói rằng cuộc không kích đã phá hủy năm chiếc máy bay F5, bốn chiếc C119, ba chiếc C47 và một chiếc DC3. Thông tin về thương vong chưa được xác nhận. […]

Quân Việt Cộng tiến tới cách thủ đô ba dặm và giao tranh đã diễn ra kịch liệt ở khu vực Đông Bắc Sài Gòn gần cầu Tân Cảng […].

Trang nhất tờ The Times đăng bài “Cộng sản cô lập thành phố; Đặc công Việt Cộng tấn công gần Sài Gòn”. [3]

Dẫn nguồn AP: “Trước bình minh thứ Hai, đặc công Việt Cộng đã tấn công vào khu vực cách Sài Gòn ba dặm, phong tỏa giao thông trên quốc lộ dẫn về căn cứ không quân Biên Hòa, cách Sài Gòn 15 dặm về phía Bắc.

Bộ Tư lệnh Sài Gòn cho biết các đặc công đã pháo kích vào lực lượng dân quân đang phòng thủ cầu Rạch Chiếc và sau đó đổ bộ. Quốc lộ này là tuyến đường chính cho hàng ngàn người tị nạn chạy trốn khỏi cuộc tiến công của lực lượng Cộng sản. […]

Củ Chi, trụ sở của Sư đoàn Bộ binh 25 đã bị tấn công bằng 250 quả đạn pháo và rocket, làm hai người thiệt mạng và 15 người bị thương. Trong một cuộc giao tranh ở sườn phía Nam, cách Sài Gòn 15 dặm, Bộ Tư lệnh cho biết rằng 23 lính Việt Cộng đã bị giết trong khi năm lính chính phủ chết và 12 người bị thương.

Biên Hòa, tổng hành dinh của Bộ Tư lệnh và là căn cứ của máy bay chiến đấu, cũng bị pháo kích nặng nề. […]

Hàng trăm dân quân VNCH đã vứt vũ khí thành đống và bỏ chạy trên đường tấn công hai mũi của Cộng sản. Hơn 100.000 người tị nạn chạy trốn, nối đuôi nhau thành một hàng dài 15 dặm trên đường tiến quân của Cộng quân.”

Dân tị nạn Biên Hòa đổ về Sài Gòn

Trang hai tờ Boston Evening Globe đăng tin “Người tị nạn nêm chặt cửa ngõ vào Sài Gòn”. [4]

Dẫn nguồn AFP: “Hàng chục ngàn người tị nạn, cùng với một lượng lớn quân VNCH đã bỏ chạy, đang tập trung cách thủ đô khoảng sáu dặm.

Tình hình kẹt cứng, hầu hết không thể di chuyển và họ phải cắm trại tạm bợ bên lề đường, nằm giữa Sài Gòn và Biên Hòa. […]

Hầu hết người tị nạn đến từ tỉnh Long Khánh, nơi có tỉnh lỵ Xuân Lộc. Những người khác đến từ Hố Nai, thuộc ngoại ô Biên Hòa.”

5.000 người mất nhà cửa sau khi Cộng quân bắn tên lửa vào Sài Gòn

Trang tám tờ Independent đăng bài “5,000 người ở khu ổ chuột Sài Gòn thành vô gia cư sau vụ trúng tên lửa”. [5]

Trích tường thuật của phóng viên Fox Butterfield từ Sài Gòn: “Hôm Chủ Nhật, hàng trăm người đã vất vả đào bới đống tro tàn từ ngôi nhà của họ, nhưng hầu hết chỉ tìm thấy những nồi cơm cháy khét.

Gạo đã bị nấu chín khi một quả tên lửa 122mm của Cộng quân bắn vào một khu ổ chuột đông người ở trung tâm Sài Gòn vào lúc bốn giờ sáng, làm bùng phát một ngọn lửa lớn. Tới khi ngọn lửa được dập tắt, quan chức đứng đầu khu vực này ước tính 500 ngôi nhà đã bị thiêu rụi và 5.000 người trở thành vô gia cư. […]

Hầu hết người Việt Nam xem cuộc tấn công này như định mệnh theo kiểu Phật giáo. Không có tiếng la hét hay chửi thề, không có lời nào nguyền rủa Cộng quân, chỉ có một số ít người lặng lẽ khóc khi lục lọi đống đổ nát từ ngôi nhà của mình.”

Mỹ điều thêm tàu vào chiến dịch sơ tán khỏi Sài Gòn

Trang tám tờ The Boston Globe đăng bài “Tàu tham gia sơ tán tại Sài Gòn”. [6]

Dẫn nguồn AP: “Hôm qua, Hoa Kỳ đã sử dụng tàu để tổ chức di tản người Mỹ và người Việt Nam khỏi Sài Gòn, kết hợp hải vận với chiến dịch không vận của các máy bay vận tải thuộc Không quân Mỹ đang diễn ra. 

Bộ Tư lệnh hải vận đã thuê tàu hàng ‘Greenway’ của New Orleans. Tàu này cập bến căn cứ hải quân ở Vịnh Subic của Philippines, chở theo 624 hành khách từ Sài Gòn.

Một người phát ngôn quân đội Mỹ nói đây là chiếc đầu tiên trong số nhiều tàu được thuê cho chiến dịch di tản.

Tuy nhiên, các báo cáo quân sự sau đó vào ngày hôm qua cho biết Cộng quân đã cắt đứt tuyến đường bộ nối liền cảng biển Vũng Tàu với Sài Gòn. Chưa rõ liệu diễn biến này có ảnh hưởng đến kế hoạch di tản bằng đường biển hay không. […]

Rất nhiều người Việt Nam vẫn tiếp tục tìm cách rời khỏi đất nước mặc dù chính quyền đã cảnh báo sẽ có hình phạt nghiêm khắc đối với hành vi xuất cảnh bất hợp pháp.

Chính quyền tỏ ra lo ngại về việc nhiều viên chức quân sự và dân sự đã rời đi. Một số người Mỹ còn lại đang cố gắng thu xếp việc di tản cho người thân và bạn bè Việt Nam của họ.”

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND): [7]

Kêu gọi người dân Biên Hòa vùng lên

Trang nhất báo Nhân Dân trong mục “Miền Nam liên tục tiến công và nổi dậy” đăng các tiêu đề: “Biên Hòa: 28-4, đánh chiếm và làm chủ chi khu quân sự, quận lỵ Nhơn Trạch; Bến Tre: Loại khỏi vòng chiến đấu gần 3.000 tên địch, san bằng và bức rút 35 đồn, giải phóng 9 ấp; Long An: Bức hàng và bức rút 20 đồn và phân chi khu quân sự, diệt hơn 320 tên địch; hơn 22.000 đồng bào nổi dậy giành quyền làm chủ”.

Bên dưới là tít bài “Thời cơ lịch sử đã đến, đồng bào và chiến sĩ tỉnh Biên Hòa, các thành phố Biên Hòa và Vũng Tàu anh dũng tiến lên giải phóng quê hương!”.

Trích lời kêu gọi của Ủy ban Mặt trận dân tộc giải phóng và Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh Biên Hòa và thành phố Biên Hòa: “Thời cơ nghìn năm có một đã đến. Toàn thể đồng bào ở Biên Hòa, không phân biệt già, trẻ, gái, trai, lương, giáo, kinh, thương, dân tộc, đồng bào bị cưỡng ép, di tản, hãy phát huy truyền thống bất khuất, vùng lên, ai có súng dùng súng, ai có dao dùng dao, có mác dùng mác, gậy gộc tầm vông, phối hợp cùng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng đập tan quân ngụy, lật đổ bộ máy ngụy quyền, hệ thống đồn bốt, tiểu khu, giải phóng toàn tỉnh, giành toàn bộ chính quyền về tay nhân dân.”

“Sài Gòn: Thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng”

Đó là tựa đề một bài viết trong mục “Tư liệu” đang trên trang ba.

Trích: “Bến Nhà Rồng đã từng chứng kiến nhiều cuộc ‘Đông du’ của nhiều người yêu nước đi tìm đường cứu nước.

Và Nhà Rồng cũng đã chứng kiến vào cuối năm 1911 chuyến đi ra nước ngoài của người thanh niên Nguyễn Văn Ba (Hồ Chủ tịch) khi Người tình nguyện làm phụ bếp cho chiếc tàu buôn Pháp ‘Đô đốc La-tút-sơ Tơ-rê-vin’ để đi về phía tây tìm con đường cách mạng cho Việt Nam. […]

Giữa Sài Gòn chiến đấu và lao động, có cảnh ăn chơi phè phỡn, trụy lạc, hậu quả của 115 năm bị hết thực dân Pháp đến đế quốc Mỹ muốn cho Sài Gòn biến chất, quên nguồn, mất gốc.

Nhưng Sài Gòn của ta vẫn ngùn ngụt tinh thần cách mạng, vẫn sẵn sàng vùng lên tự giải phóng khỏi ách nô lệ, vẫn xứng đáng là thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng.”

Phi công VNCH ‘nổi loạn’ ném bom Dinh Độc Lập và Tân Sơn Nhất

Mục “Tin mới nhận” trên trang bốn có các nội dung sau:

“Hãng tin Mỹ AP đưa tin từ Sài Gòn: Chiều 28-4, các phi công ngụy ‘nổi loạn’ đã lái hai chiếc máy bay phản lực A37 ném bom xuống ‘dinh độc lập’ và căn cứ không quân Tân Sơn Nhất. Bom ném trúng khu kho quân sự trong sân bay, làm bốc lên hai cột khói khổng lồ, phá hủy 11 máy bay. Nhà cửa trong thành phố rung chuyển dữ dội. Những loạt bom nổ rền làm cho dân Sài Gòn đã hoảng loạn càng thêm hoảng loạn. […]

Theo hãng AFP ngày 28-4: có khoảng 60 ‘nghị sĩ’ thuộc phe cánh của Thiệu đã chuồn khỏi Sài Gòn bằng máy bay ‘di tản’ của Mỹ hoặc bằng những phương tiện lén lút khác. […]

Theo hãng tin Roi-tơ: ngày 28-4, người ta thấy vợ Nguyễn Cao Kỳ cùng với mười người đàn bà và trẻ con được một chiếc máy bay C.130 đổ xuống căn cứ không quân Mỹ Clác ở Phi-líp-pin. Mụ ta chỉ ghé xuống căn cứ này 45 phút rồi đáp máy bay C.141 cùng với những người Việt Nam ‘di tản’ hình như để đi đến đảo Gu-am.”

Bên cạnh là bài “Các hãng tin phương Tây viết về tình hình nguy khốn của bọn ngụy ở Sài Gòn”.

Trích: “Hãng Roi-tơ, ngày 28-4 cho biết: Hôm qua 27-4, bộ binh và xe tăng Quân giải phóng đã tiến về phía Sài Gòn từ hai hướng một lúc, và hầu như đã hoàn thành việc bao vây Sài Gòn.

Đây hình như bắt đầu giai đoạn cuối cùng của cuộc chiến tranh Việt Nam. Một ngụy quyền mới ở Sài Gòn chẳng còn gì nữa để mà thương lượng.

Quân đội ngụy mà hôm nay người ta thấy trên đường Long Thành trông có vẻ không còn lòng dạ nào để chiến đấu nữa.

Một số đông quân ngụy ở đây đã tháo lui bằng cách lẩn trốn vào đoàn người ‘tị nạn’, còn súng thì đã vứt đi rồi.”