1975 – Tuần 4: Chính quyền biến đối lập thành đối nghịch

Hình nền: Trang nhất báo Chính Luận số 21-1. Nguồn: Kho Sách Xưa.

---

Báo tuần qua viết gì:

Miền Nam:

Tổng hợp từ báo Chính Luận (CL) và Sóng Thần (ST):

Trận Tuyến Nhân Dân Cách Mạng Tranh Thủ Hòa Bình ra mắt đụng kẽm gai

Sóng Thần ngày 20-1 đăng tít lớn: “Trận tuyến NDCM Tranh thủ Hòa bình tuyên cáo ra mắt chiều 19-1 nêu 9 mục tiêu tranh đấu”, với hội đồng chỉ đạo “gồm 7 nhân vật thuộc các tôn giáo, đoàn thể lớn”. Bản tuyên cáo kêu gọi “[t]ất cả người Việt yêu nước, hãy sát cánh trong Trận Tuyến […] để củng cố một thế nhân dân vững mạnh và đoàn kết quốc gia hầu phát huy chánh nghĩa dân tộc và dựng lại đất nước”, yêu cầu “[c]ác phe lâm chiến tại Việt Nam phải tức khắc ngưng mọi hành động quân sự gây chết chóc cho đồng bào và làm đổ nát di sản của Tổ tiên để lại”. Tuyên cáo cũng “kêu gọi 13 nước thành viên HĐ Ba Lê áp lực các phe dứt chiến”.

Chính Luận số cùng ngày viết: “Sau hơn 2 tháng âm thầm hoạt động, ‘Trận tuyến […]’ chiều hôm qua đã chánh thức bầu một Hội Đồng Chỉ Đạo Trung Ương với chức vụ Văn Phòng Trưởng Văn Phòng Thường Vụ (Chủ tịch) là ông Phan bá Cầm.” Trong hội đồng, “thành phần tiêu biểu tôn giáo gồm: TT Thích Pháp Tri (Phật Giáo), LM. Trần hữu Thanh (Công Giáo), Ông Trần quang Vinh (Cao Đài), Ông Ngô văn Ký (Hòa Hảo). Thành phần tiêu biểu cách mạng gồm: Ô. Phan bá Cầm, Ô. Xuân Tùng, Ô. Nguyễn văn Lực”. Hội đồng dự kiến ra mắt trước quan khách và báo chí vào chiều ngày 20-1.

Ngày 21-1, Chính Luận đăng tít lớn trên trang nhất: “Vì ‘Lý do an ninh’ Trận tuyến Nhân Dân Cách Mạng Tranh Thủ Hòa bình bị cấm tụ họp: Kẽm gai lại tua tủa đường Hồng Thập Tự”. Theo đó, “[b]uổi tiếp tân giới thiệu Hội Đồng […] chiều qua đã phải hoãn lại vì quan khách đã không thể vượt qua những hàng rào kẽm gai và hàng rào Cảnh sát”. Trích: “Tuyên bố trước các đại diện báo chí trong và ngoài nước cùng trước sự hiện diện của các khuôn mặt tranh đấu bên hàng rào kẽm gai, ông Phan bá Cầm nói rằng ông: ‘phản kháng sự ngăn cản này và làm như thế là phi pháp, độc tài và quân phiệt…’” Sóng Thần cùng ngày đăng tiêu đề “Kẽm gai, CS lại xuống đường cô lập hội NQ [Nhân quyền], chận TT/NDCM [Trận Tuyến Nhân Dân Cách Mạng] ra mắt” và “sau nhiều giờ đấu lý gay go, Hội Đồng Chỉ Đạo Trận tuyến quyết định họp báo sôi nổi ngay giữa đại lộ HTT [Hồng Thập Tự]”. Tờ báo dẫn lời Dân biểu Nguyễn Văn Kim chất vấn chính quyền:

“Những dây kẽm gai này sao không đem lên Phước Long ngăn VC [Việt Cộng] mà lại dăng đầy trên đường phố thủ đô?”

Biến đối lập thành đối nghịch

Về ứng xử của chính quyền với phong trào mới ra mắt, Sóng Thần ngày 22-1 đăng bài của tác giả Lý Đại Nguyên ở mục Ý kiến với tiêu đề: “Ý chí nhân dân trước vòng kẽm gai”.

Tác giả bình luận:

“Kẽm gai vốn là biểu hiện của sự đàn áp ngăn cản sự thể hiện ý chí của Nhân dân. Những cuộc tập họp nào có tính cách Nhân dân thực sự thì thường đụng đầu với giây kẽm gai. Những cuộc tập họp nào của nhà cầm quyền tổ chức thì giây kẽm gai vắng mặt.

Trong hoàn cảnh của Việt nam hiện tại, Chính nhà cầm quyền cũng nhiều lần lên tiếng kêu gọi Nhân dân đoàn kết để đương đầu với đối phương. Nhưng với quan niệm sai lầm là sự đoàn kết đó phải được đặt trong vòng tay của Nhà cầm quyền. Còn bất cứ một sự tập họp nào phát xuất từ tinh thần tự động của Nhân dân đều bị cản trở.

Thực tế Việt nam đã chứng minh rằng, Nhân dân Việt nam giờ đây chỉ dám tin tưởng vào chính mình, không còn thể khoán trắng cho nhà cầm quyền vận mệnh đất nước nữa. Nếu là những đầu óc lãnh đạo sáng suốt biết đặt quyền lợi Dân tộc lên trên địa vị cá nhân, thì phải mừng vì ý thức tự động tự cứu của Nhân dân, từ đó tạo điều kiện có các đoàn thể đối lập chính trị chân chính xuất hiện để cùng lo việc cứu nước và thể hiện được thật đầy đủ bản chất Tự do Dân chủ của Miền Nam. Khi dùng kẽm gai để ngăn cản những hoạt động ôn hòa của các đoàn thể đối lập nhà cầm quyền đã tự ý không thừa nhận đối lập, và biến đối lập thành đối nghịch.”

Cùng sự kiện, mục Ý kiến của Chính Luận số 22-1 đăng bài “Cái lỗ”. Bài viết dùng hình ảnh cái lỗ nhỏ trên nắp ấm đun nước giúp nắp ấm không bị đẩy bung lên và nước sôi không trào ra, liên tưởng đến cách “chính quyền cản ngăn cấm đoán bằng võ lực” hoạt động hội họp công khai của những người “về tuổi tác là những bô lão, về thành phần xã hội đó là những người đã có những hành vi tỏ lộ cho thấy không phải là những phần tử phản nước hại dân”. Hành động của chính quyền thay vì “khoan lỗ an toàn trên nắp ấm” thì trên thực tế “rõ ràng là cố gắng đút nút luôn cả cái miệng vòi!”.

Báo chí phản kháng chính sách đàn áp của chính quyền

Chính Luận số 25-1 đăng tít “Thông cáo đặc biệt của Hội Chủ Báo V.N.”. Theo đó, trong phiên họp hàng tuần vào ngày 23-1, “hội Chủ Báo Việt Nam đã được tường trình ba trường hợp chính quyền liên tiếp tịch thu nhật báo Đông Phương trong vòng 10 ngày qua, cũng như 5 vụ tịch thu đối với các nhật báo Sóng Thần, Độc Lập, Bút Thép, Điện Tín và Đại Dân Tộc”. Lý do các vụ tịch thu này “đều mang tính chất bừa bãi”, riêng ba vụ tịch thu báo Đông Phương “có thể còn do lý do ‘hiềm khích cá nhân’ giữa ông Quyền Tổng Trưởng Dân Vận và Chiêu Hồi cùng phụ tá Chủ nhiệm của nhật báo này”.

Sóng Thần số cùng ngày đặt tiêu đề: “Báo chí chấp nhận 1 mất 1 còn để đạt mục tiêu ‘nói lên sự thật’ hủy bỏ sắc luật 007”. Bài viết tường thuật cuộc họp của Hội Chủ Báo cho biết hội “cùng đi tới một nhận định chung là còn (bỏ 3 chữ) thì VNCH chưa thể có tự do dân chủ, đặc biệt là tự do báo chí”. Từ đó,

“Hội Chủ Báo quyết định chấp nhận mọi hậu quả khốc liệt đi vào giai đoạn hai cuộc đấu tranh […] để dành quyền tự do ngôn luận , tư tưởng bằng mọi giá”.

Chiến sự nóng lên sát Sài Gòn

Chính Luận ngày 20-1 đăng tít: “Ác chiến tiếp diễn tại Kiến Tường, Thừa Thiên; Tây Ninh bị pháo ồ ạt”. Sóng Thần số 23-1 đăng tiêu đề “CS tăng áp lực trên 3 mặt trận” với “Kiến Tường: 5 quận lỵ bị CS vây hãm, tỉnh lỵ nghẹt thở dưới mưa bom; Tây Ninh: KLVN [Không lực Việt Nam] xuất trận hơn 40 lần, oanh tạc dữ dội Núi Bà Đen; Vĩnh Long: 3 cứ điểm bị tấn công lớn, Quận Trà Ôn báo động đỏ”.

Ngày 24-1, Chính Luận đăng tựa “Thị xã Tây Ninh bị pháo, thương vong tổn thất nặng; Xe vận tải bị giựt mìn trên quốc lộ 4 ở Định Tường” còn Sóng Thần đưa tin “Giao tranh sát vòng đai Saigon gần cầu Bình Lợi và Bình Chánh”. Ngày 25-1, Sóng Thần đặt tít: “Saigon: Đặc công CS trở lại trò khủng bố, đặt chất nổ phá cuộc Cảnh Sát Minh Mạng”, đưa tin về “kẻ lạ mặt đã lén đến cầu thang công cộng lầu 1 chung cư [Minh Mạng thuộc quận 10], đặt chất nổ ngay phía trên Cuộc Cảnh Sát”.

Chính Luận số 26-1: “Biên Hòa bị pháo kích 18 hỏa tiễn 122 ly: Tây Ninh gay go, Qu. Ngãi sôi động”. Sóng Thần số cùng ngày tường thuật tình hình Tây Ninh: “Trận đánh tại núi Bà Đen diễn ra chậm chạp vì hỏa lực CS cố thủ đỉnh núi linh thiêng này vô cùng dữ dội. Hai ngàn lính VNCH đang vây quanh chân núi, hứng chịu những trận pháo nặng nề trong khi trực thăng vẫn chưa thành công trong việc tung quân xuống đỉnh núi vì phòng không của CS quá dữ.”

Trong bản tin cùng ngày, Sóng Thần đặt tít lớn “Văn Tiến Dũng đích thân soạn kế hoạch đưa chiến xa đánh vô Saigon”, dẫn nguồn tờ Newsweek của Mỹ “nhận định rằng tham vọng quân sự hiện nay của Võ Nguyên Giáp và Văn Tiến Dũng, hai tướng bốn sao duy nhất của BV [Bắc Việt], là tung chiến xa vào tận các đường phố Saigon nếu được toàn quyền quyết định chủ trương chiến tranh xâm lược ở miền Nam”.

Triển lãm đánh dấu một năm ngày mất Hoàng Sa

Sóng Thần ngày 23-1 đặt tiêu đề: “Triển lãm sử liệu Hoàng Sa; các vị quốc lão đốt trầm khai mạc, chiêng trống vang rền; Nhiều người ôm nhau khóc ròng khi thấy một phần đất nước mất vào tay Trung Cộng; TC dám đánh Hoàng Sa do từ một âm mưu của người Pháp”.

Trích: “Cuộc triển lãm sử liệu Hoàng Sa khai mạc hồi 10g sáng ngày 21-1 tại Thư viện QG Sg [Quốc Gia Sài Gòn] do sự tổ chức của Ủy ban Vận Động Dựng Đền Thờ Quốc Tổ, Nhóm Chủ Trương Tập San Sử Địa đoàn thể Việt Võ Đạo. Các võ sinh VVĐ đứng dàn chào quan khách và lễ khai mạc do chủ tọa đoàn mặc quốc phục đốt trầm cử hành với ba hồi chiêng trống. Cuộc triển lãm mang sắc thái một buổi lễ được nhiều đoàn thể SVHS các trường tham dự, kể cả đại diện các trường xa xôi như Trung học Tân An, TH Kiểu mẫu Thủ Đức, ĐH Vạn Hạnh v.v..” 

Bài viết dẫn lời Giáo sư Nguyễn Nhã, chủ nhiệm tập san Sử Địa: “Sở dĩ Trung Cộng hồi tháng này năm ngoái dám coi thường dư luận thế giới tung quân đánh chiếm nhóm hải đảo chứa nhiều khoáng sản ngoài khơi phía đông VN một phần cũng là do lỗi người Pháp trước đây đã có một âm mưu mờ ám, định dùng Hoàng Sa làm món hàng trao đổi với Trung Hoa để dành một số quyền lợi khác.”

Vật giá leo thang tại miền Bắc

Chính Luận ngày 22-1 đăng tít lớn: “Lạm phát dữ, giá cả tăng gấp 4; BV kêu gọi phe CS, Mỹ viện trợ”. Bài viết dẫn nguồn phái viên Pháp tấn xã tại Hà Nội “trích thuật bài diễn văn của Ngoại trưởng Nguyễn Duy Trinh đọc trước Quốc hội CSBV [Cộng sản Bắc Việt] vừa được công bố hôm Chủ Nhật, ghi nhận rằng Ngoại trưởng CSBV kêu gọi

các nước phe CS hãy ‘hoàn tất các nhiệm vụ của họ đối với các nhân dân cách mạng’, và mặt khác cũng kêu gọi Hoa Kỳ hãy làm tròn bổn phận của họ là góp phần vào ‘việc hàn gắn các vết thương của chiến tranh’ và đình chỉ các hoạt động can thiệp”.

Ngoài ra, “trong một bài cũng từ Hà nội, khi đề cập đến tờ Nhân dân cơ quan của cộng đảng BV hôm thứ Hai lại nhắc đến ‘cuộc khủng hoảng sâu xa của tư bản chủ nghĩa’ phái viên Thoraval có cho hay là ở BV giá cả của một số sản phẩm tiêu thụ hiện nay đã tăng hay sắp tăng từ gấp 3 tới gấp 4 lần. Thí dụ như giá thịt bò từ 3 đồng 2 cắc (tiền BV) một kí đã leo lên 9 đồng rưỡi (khoảng 16 phật lăng tức khoảng 2700 đồng VN), còn thịt heo giá từ 3 đồng 65 lên 12 đồng (28 phật lăng tức khoảng 3400 đồng VN).” (“Phật lăng” là phiên âm từ “franc”, đồng tiền được sử dụng ở Pháp, Bỉ và Luxembourg trước khi đồng euro ra đời.)

Các số báo của Nhân Dân trong tuần không tường thuật những tin tức này.

Tố cáo tội ác của Cộng sản tại Phước Long

Sóng Thần số 22-1 đăng tít lớn: “CS lùa quân công Phước Long bị bắt ra sân bay xử bắn tập thể”. Bản tin dẫn nguồn tin của Dân biểu Nguyễn Văn Kim: “Cộng sản đã tập trung tất cả Công chức, cán bộ Quốc gia và quân nhân VNCH bị kẹt lại Phước Long tại sân bay Phước Long rồi nổ súng bắn chết hết.” Ngoài ra, “các tu sĩ, nhất là các vị thượng tọa đại đức, nếu từ trước tới nay không có những lời chống đối chiến tranh cũng bị hành hạ dã man”. Cũng theo Dân biểu Kim, “các cán bộ Thượng cộng đã dùng cây đánh vào trán cho đến chết tất cả những cán bộ Thượng của phía Quốc gia”. Chính Luận số cùng ngày tường thuật tin trên với tiêu đề “Sau khi CS chiếm Phước Long: Công chức cán bộ bị bắn tập thể”.

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND), Tiền Phong (TP) và Quân Đội Nhân Dân (QĐND):

Đồng bào Phước Long vui mừng được giải phóng

Báo Quân Đội Nhân Dân số 20-1 đăng tin: “Ủy ban MTDTGP và Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh Bình Phước đi thăm đồng bào thị xã Phước Long và thị trấn Phước Bình”. Trích: “Đoàn đã tới nhiều gia đình để thăm hỏi sức khỏe và đời sống đồng bào. Hàng ngàn đồng bào đã họp mít tinh chào mừng và bày tỏ sự vui sướng được thoát khỏi sự kìm kẹp và cuộc sống cực nhục dưới chế độ Mỹ – Thiệu.

Cũng tại cuộc mít tinh, ông chủ tịch MTDTGP tỉnh nêu rõ: Mặt trận và chính quyền cách mạng sẽ ra sức củng cố, xây dựng khối đoàn kết toàn dân trên tinh thần hòa giải và hòa hợp dân tộc, tạo mọi thuận lợi để đồng bào sớm ổn định đời sống, nhanh chóng bắt tay xây dựng cuộc sống tự do.

Kết thúc cuộc mít tinh, đồng bào tại đây đã hứa quyết tâm vượt mọi khó khăn, kiên quyết xây dựng và bảo vệ vùng giải phóng, bảo vệ chính quyền cách mạng.”

Cập nhật chiến sự miền Nam

Báo Nhân Dân ngày 21-1: “Ngày 3-1, pháo binh Quân giải phóng trừng trị bọn địch ở căn cứ không quân Biên Hòa, phá 89 máy bay, diệt hơn 50 tên giặc lái và chuyên viên kỹ thuật; Mười ngày đầu tháng 1, quân và dân Tây Nam Bộ diệt, bức hàng và bức rút 140 vị trí và đồn địch, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 2.000 tên; Quân và dân Bình Tuy trừng trị bọn địch ở các phân chi khu quân sự Võ Đắc, Võ Xu, loại khỏi vòng chiến đấu gần 800 tên.”

Ngày 23-1: “15 ngày đầu tháng 1-1975, bộ đội địa phương và quân du kích Sóc Trăng, Bến Tre, Long An, Vĩnh Long, Trà Vinh, Bạc Liêu loại khỏi vòng chiến đấu gần 1.500 tên địch.”

Ngày 26-1: “Rạch Giá, Long Châu Hà, Sa Đéc: Bộ đội địa phương và quân du kích diệt gọn 2 đại đội địch, san bằng và bức rút 1 phân chi khu quân sự, 7 đồn và 2 vị trí; Long An: Nửa tháng đầu năm loại khỏi vòng chiến đấu hơn 300 tên đi lấn chiếm và cướp lúa; Tây Ninh: đồng bào lấp hào, dựng vật chướng ngại, chống địch lấn chiếm.”

Kỷ niệm hoạt động của Đảng Lao động Việt Nam

Các số báo Nhân Dân trong tuần dành trọn trang 2 để đăng loạt bài “Bốn mươi lăm năm hoạt động của Đảng Lao động Việt Nam”, khởi đăng từ ngày 19-1. Các bài viết trích từ cuốn sách cùng tên sắp phát hành của Nhà xuất bản Sự Thật, điểm lại toàn bộ lịch sử phát triển của đảng.

Số 19-1 đăng các mục về “Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam ra đời” và “Cuộc vận động giải phóng dân tộc trong thời kỳ 1939-1945 và Cách mạng tháng Tám”. Ngày 20-1 đăng mục “Cuộc đấu tranh để giữ vững và củng cố chính quyền nhân dân” với “Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ và Hội nghị Giơ-ne-vơ về Đông Dương”. Số 21-1, trong mục “Tiếp quản những vùng mới giải phóng, hoàn thành cải cách ruộng đất và phục hồi kinh tế quốc dân”, sau khi liệt kê tất cả thành tựu đã dành ra hai câu đề cập đến sai lầm trong cải cách ruộng đất:

“Trong quá trình thực hiện cải cách ruộng đất, chúng ta có phạm một số sai lầm nghiêm trọng. Trung ương đảng đã kịp thời phát hiện những sai lầm ấy và kiên quyết sửa chữa.”

Mục này được kết thúc với khẳng định: “Trải qua hơn mười năm thực hiện cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Bắc đã trở thành căn cứ địa vững chắc cho cách mạng Việt Nam trong cả nước với chế độ chính trị ưu việt, với lực lượng kinh tế và quốc phòng lớn mạnh.” [nguyên văn in đậm]

Các số tiếp theo nói về “cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ở miền Nam”, kết bằng mục “Cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam chuyển sang một giai đoạn mới: hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, ra sức tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc” (25-1).

Kể chuyện cách mạng của Hồ Chí Minh

Báo Nhân Dân số 20-1 khởi đăng loạt bài “Nhớ thời dựng Đảng: Xốc tới ngày 3-2” của tác giả Bút Thép kể về quá trình hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh. Bài viết mở đầu với tựa nhỏ “Hai chữ giác ngộ”.

Trích: “Đi tìm hiểu về thời dựng Đảng, tôi thấy trước hết có một danh từ mà các nhà ngôn ngữ học có lẽ nên nghiên cứu số phận của nó. Danh từ đó xuất hiện ở nước ta từ bao giờ? Theo các đồng chí cách mạng lão thành kể lại, danh từ đó trước Cách mạng tháng Tám và nhất là thời kỳ trực tiếp trước và sau những năm 1930-1931, người ta hay dùng lắm. Từ ngày giành được chính quyền đến nay, các đồng chí nghiệm thấy rằng danh từ đó không hiểu sao biến khỏi đời sống. Các đồng chí hỏi tôi: Tại sao vậy? Đó là hai chữ giác ngộ, danh từ nhà Phật được chuyển dùng một cách có lẽ đắt hơn nhiều vào đời sống cách mạng.

Giác ngộ là gì? Là ‘Mặt trời chân lý chiếu qua tim’. Hàng vạn bạn trẻ chúng ta từ trên ghế nhà trường đã yêu câu thơ. Hàng nghìn lần các thầy giáo, cô giáo đã bình câu thơ đó. Nhưng…

Trường hợp giác ngộ tiêu biểu nhất là đồng chí Nguyễn Ái Quốc của chúng ta làm nghề sửa ảnh, giữa mùa tuyết lạnh Pa-ri, sống trên căn gác nhỏ hẹp, nhà số 9 ngõ hẻm Công-poăng, sưởi bằng hòn gạch nung bọc giấy nhật trình, chăm chú đọc báo Nhân Đạo, mê mải nghiên cứu từ đầu đến cuối bản Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lê-nin. Thế là từ trong lòng phát ra một nguồn năng lượng vô tận, đi tới làm thay đổi cả cuộc đời chúng ta sau này. […]”

Loạt bài được đăng liên tục trên các số báo trong tuần.

Nêu gương điển hình công nhân tiên tiến

Báo Tiền Phong ngày 21-1 dành phần lớn nội dung đưa tin về phong trào thi đua lao động. Trang nhất là hình ảnh “những thanh niên công nhân tiên tiến trong phong trào lao động tình nguyện hoàn thành vượt mức kế hoạch Nhà nước”. Trang hai đăng tựa “Đại biểu thanh niên tiên tiến trong phong trào lao động tình nguyện vượt mức kế hoạch nêu quyết tâm mới: Thi đua rèn luyện, cống hiến, lập công”. Trang ba đăng tít “Lời hứa quyết tâm lập công dâng Đảng”. Trang bốn và năm đăng các tấm gương phấn đấu rèn luyện.

Bài viết trên trang bốn với tiêu đề “Một ngày mới đầu năm” kể về thợ dệt Vũ Thị Lý. Trích: “Đã từ lâu rồi, Lý cứ nghĩ mãi điều này: Mình chỉ phấn đấu trở thành người thợ có tay nghề giỏi, đạt năng suất cao thì chưa đủ. Còn phải là người công nhân tiên tiến nữa. Lý đã đọc bài báo ‘Một người cộng sản’ nói về một công nhân dệt tiên tiến. Lý cũng đã xem đi xem lại quyển truyện viết về anh hùng lao động Cù Thị Hậu. Lý đang noi theo gương các chị ấy. Lý còn nhớ dạo làm việc ở buồng máy ‘Thanh niên làm theo lời Bác’. Nhà máy lắp loại máy dệt Đ.H.. Máy nặng, khó điều khiển, phụ tùng chắp vá, làm việc vất vả hơn mà năng suất chất lượng lại tụt xuống, ảnh hưởng đến đồng lương. Vì thế, mới đầu lắp 6 máy, phân công lần lượt mỗi người một ca hai máy, hưởng lương công nhật mà có người ngại không muốn làm. Có người còn đề nghị nhà máy rút chỉ tiêu xuống. Chính lúc ấy, Lý đã xin nhận đứng 4 máy Đ.H., lại làm theo lương sản phẩm. Một cô bạn ngạc nhiên hỏi Lý:

‘Sao cậu dở hơi thế? Cậu không nghĩ đến lương bổng à?’. Lý đáp nhỏ nhẹ: ‘Mình cũng nghĩ đến chứ! Nhưng…’ Lý không nói hết lời để cô bạn hiểu được ngay việc làm của Lý. Đồng tiền đúng là quý thật. Nhưng sao lại cứ nghĩ đến tiền rồi mới làm?

[…]

Lý đã viết đến dòng cuối cùng. Thế là trọn buổi sáng hôm nay rồi. Trời vẫn mưa, vẫn rét ngăn ngắt. Tự dưng, Lý thấy lòng mình ấm áp, như có ngọn lửa nào đang cháy, đang reo. Lý muốn vào phân xưởng ngay bây giờ. Ở đó, những cỗ máy dệt thân yêu đang đợi Lý.”

Thế giới:

Một số tin quốc tế trên Chính Luận và Nhân Dân:

Trung Quốc thông qua Hiến pháp mới, kiên trì chống Nga, chống Mỹ

Chính Luận số 21-1 đặt tít: “Cánh Bảo thủ nhất tại TC [Trung Cộng] củng cố quyền hành qua Hiến Pháp: Bỏ chức Chủ tịch nhà nước; Mao trực tiếp nắm Quân Đội”. Bài dẫn nguồn Reuter cho biết bản Hiến pháp mới “đã bãi bỏ chức vụ nguyên thủ quốc gia (Chủ tịch Nhà Nước) và bổ nhiệm Chủ tịch Cộng đảng Trung Hoa hiện do Mao nắm giữ làm Tổng Tư Lệnh Quân Lực.”

Về phần đối ngoại, “bản báo cáo của Trương Xuân Kiều giải thích là TC kiên trì chống Nga (đế quốc xã hội), chống Mỹ (đế quốc), ‘quyết không làm cường quốc siêu đẳng’, ‘tranh thủ chung sống hòa bình với các nước có chế độ xã hội khác nhau’, nhưng TC cho rằng ‘chỉ có giải phóng toàn thể loài người thì cuối cùng bản thân giai cấp vô sản mới được giải phóng’”. Bài kết với bình luận của tờ Times tại Anh là “các phần tử kỳ cựu nhất, bảo thủ nhất của cộng đảng Trung Hoa đã tăng cường địa vị của họ”.

Sóng Thần số cùng ngày đăng tít: “Báo Anh, Mỹ nhận định về Trung Cộng: Phe ôn hòa của Chu An [Ân] Lai thắng thế”. Bài viết trích dẫn nhận xét của tờ Observer “nói chung thì phe ôn hòa bảo thủ của Chu ân Lai đã thắng thế”, và của tờ Newsweek là “[s]au việc bầu bán của quốc hội Trung Cộng vừa qua, Mao trạch Đông xem như đã ‘chết’, phe của Mao trong đó có hai nhân vật Giang Thanh và Vương Hồng Văn đều là những kẻ đã thảm bại”.

Báo Nhân Dân số 20-1 đăng tít trên trang nhất: “Các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta mừng các đồng chí lãnh đạo Trung Quốc”. Ngày 22-1, trang bốn báo đăng: “Thủ tướng Chu Ân Lai trình bày báo cáo công tác của Chính phủ tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội Trung Quốc khóa bốn; Quốc hội Trung Quốc thông qua hiến pháp sửa đổi”. Bài viết dẫn nguồn Tân Hoa xã trích thuật chi tiết báo cáo của Trương Xuân Kiều, Ủy viên thường vụ Bộ chính trị Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, với đoạn kết:

“Chúng ta phải luôn luôn đoàn kết với nhân dân tất cả các nước trong cuộc đấu tranh chung nhằm thủ tiêu chế độ người bóc lột người trên phạm vi toàn thế giới, như thế tất cả loài người sẽ được giải phóng.”

Bài viết không đề cập đến nội dung chống Nga, chống Mỹ như các báo nước ngoài đã đưa.

Chu Ân Lai khuyên Nhật thân Mỹ, phòng Nga, đừng giải tán quân đội

Chính Luận ngày 22-1 đăng tựa: “Chu Ân Lai: Tranh chấp Nga – Mỹ chắc chắn dẫn đến thế chiến”.

Bài dẫn nguồn Reuter trích báo cáo của Chu Ân Lai đọc trước Quốc hội hôm 17-1: “Hai cường quốc siêu đẳng là Mỹ và Liên Xô tranh giành ngày càng quyết liệt quyền làm bá chủ thế giới. Sự giành giựt của chúng diễn ra khắp nơi trên thế giới mà trọng điểm là châu Âu. Bọn cường quốc xã hội Liên Xô dương đông kích tây. Hai cường quốc siêu đẳng Mỹ và Liên Xô là những áp bức và bóc lột lớn nhất hiện nay. Chúng là nguồn gốc của chiến tranh thế giới mới, sự giành giật quyết liệt giữa chúng thế nào cũng có ngày xẩy ra chiến tranh thế giới. Trước việc này nhân dân các nước phải có sự chuẩn bị.

Về Nga Xô, Chu nói:

‘những người lãnh đạo Liên Xô đã áp dụng hàng loạt biện pháp làm xấu quan hệ hai nước, tiến hành những hoạt động lật đổ nước ta, thậm chí gây ra những vụ xung đột võ trang ở biên giới. Họ làm trái với sự thông cảm giữa thủ tướng hai nước Trung Xô năm 1969. Chúng ta khuyên những người lãnh đạo Liên Xô hãy thật thà ngồi vào bàn đàm phán, giải quyết một ít vấn đề, chớ nên tiếp tục dở những mánh khóe bịp người.’”

Trong khi đó, về quan hệ với Mỹ, Chu nói hai nước “có những bất đồng về căn bản, nhờ sự cố gắng chung của đôi bên ba năm qua quan hệ giữa hai nước đã có sự cải thiện”.

Bài kết thúc với thông tin từ tờ Izvestia tại Mạc Tư Khoa (Moscow), “đăng tin điện của phái viên tại Bắc Kinh ghi nhận rằng TC đã bỏ hết tất cả những điều liên quan đến tình hữu nghị với Nga và khối Nga ấn định trong bản Hiến pháp 1954”.

Chính Luận số 23-1 đặt tít: “Chu Ân Lai khuyến Nhật: Thân Mỹ hơn, đề phòng Nga; Đừng dại dột giải tán quân đội”. Bài lấy nguồn Reuter dẫn lời của Shigeru Hori, nhân vật cao cấp của Đảng Tự Do Dân Chủ cầm quyền Nhật sau cuộc hội đàm với Chu Ân Lai tại Bắc Kinh. Theo đó, “TC không dám xen vào việc Nga – Nhật thương lượng các dự án phát triển ở Tây Bá Lợi Á [Siberia], nhưng có ý kiến là Nhật nên thận trọng và nên mời Mỹ tham gia những dự án như thế”. Ngoài ra, “họ Chu có trách cứ đảng Xã hội Nhật là, không hiểu tại sao đảng này lại đòi giải tán lực lượng phòng vệ của Nhật, mà theo ông ta sự hiện hữu một lực lượng như thế ‘rất cần thiết’ cho Nhật để bảo vệ sự độc lập của mình”.

---

Bấm vào đường dẫn để đọc các số báo được nhắc đến trong bài:

• Nhật báo Chính Luận, Sóng Thần (lưu trữ tại Kho Sách Xưa). [1] [2]
• Báo Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân, Tiền Phong (lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam). [3] [4] [5]