1975 – Tuần 2: Phước Long thất thủ, chiến sự lan rộng

Hình nền: Trang nhất báo Sóng Thần số 10-1-1975. Nguồn: Kho Sách Xưa.

---

Báo tuần qua viết gì:

Miền Nam:

Tổng hợp từ báo Chính Luận (CL) và Sóng Thần (ST):

Sau Phước Long, đến lượt Sài Gòn bị pháo kích

“Sau nhiều ngày liên tiếp, tiếng nói chính thức vẫn đều đặn như mọi chuyện vẫn tiếp diễn trong mức độ thông thường, đột nhiên ngày cuối tuần rồi, tiếng nói chính thức, cả trong lẫn ngoài nước rộ lên về vụ Phước Long.” Đó là mở đầu mục Ý kiến trên Chính Luận ngày 7-1.

Cùng ngày 7-1, Sóng Thần thông báo chiến sự lan rộng với việc “SG bắt đầu bị pháo; Phú Lâm lãnh 12 hỏa tiễn sớm 6-1” và “[p]hi cơ dân sự tới Tân Sơn Nhất được lịnh bay cao tránh đạn C.S.”.

Chính Luận số 8-1 đăng ảnh xác nạn nhân sau trận pháo kích của CS vào đài rada Phú Lâm tối 5-1: “4 người chết, 13 người bị thương, trong đó có đàn bà, trẻ em và người già yếu. 20 căn nhà ra tro, xác người dân cháy thành than… biết đến bao giờ mới có hòa bình thật sự?”.

Ngày 9-1, Chính Luận đăng tuyên bố của Tổng thống Thiệu vào tối 7-1, xác nhận “mất Phước Long và yêu cầu truy niệm cầu nguyện 3 ngày”. Báo cũng đăng phản ứng của Mỹ: “Vụ Phước Long chưa phải là tổng tấn công, luật lệ cấm dùng võ lực tại Đông Dương… TT Ford đặc biệt quan tâm tới Việt Nam nhưng không tính can thiệp hay viện trợ đặc biệt.” Số báo cùng ngày của Sóng Thần đặt tít: “Phước Long: Người lãnh đạo phải lãnh trách nhiệm đã để CS tiếp tục ngang nhiên lấn áp mãi; Phải quí xương máu quân dân.”

Đầu đề lớn trên trang nhất số 10-1 của Chính Luận dẫn lời Đô đốc Tư lệnh lực lượng Mỹ tại Thái Bình Dương khẳng định “[d]ù VNCH đến thế nào quân Mỹ cũng không trở lại”. Một tiêu đề khác trích lời các nhà ngoại giao Tây phương nhận định “[c]uộc tấn công mùa khô của CS nhằm buộc thi hành HĐBL có lợi cho CS”. HĐBL là chữ viết tắt của Hiệp định Ba Lê, hay là Hiệp định Paris.

Ngày 11-1, trang nhất Chính Luận đưa tin “Mít tinh lớn lên án CS”, tường thuật cuộc mít tinh “do Tòa Đô Chánh tổ chức đã quy tụ chừng 10 ngàn người trước công trường Lam Sơn vào sáng nay [10-1]”, với kiến nghị

“đòi hỏi CS phải tôn trọng hiệp định Ba Lê, tôn trọng hòa bình tại VN và thỉnh cầu Tổng Thống ‘có biện pháp trừng phạt thích nghi sự ngoan cố của CS’”.

Chính Luận số 12-1 đăng tựa: “CSBV đánh chiếm Phước Long theo kiểu Nga; Tàn sát tập thể quân công, giết hại hơn ngàn thường dân”. Bài viết dẫn lời một đại úy sống sót trong trận đánh Phước Bình: “Họ đã giết tất cả những binh lính và công chức tại Phước Bình mà không để cho những người này có thì giờ đầu hàng nữa.”

Nhà nước và thương nhân gốc Hoa tranh mua gạo

Tờ Sóng Thần đăng loạt bài về mặt trận lúa gạo: “Có thể đói dù không thiếu gạo; Nhà nước, Ba Tàu, ai sẽ nắm giữ thứ thực phẩm chiến lược này?” (7-1). Trích: “[K]hông phải cái quốc gia chuyên sống bằng nông nghiệp như VN chỉ có một trận đói Ất Dậu mà trong suốt lịch sử cận đại không mấy năm là không có các vụ đói kém thiếu ăn, tại 1 vài vùng 1 vài tỉnh. Cứ mỗi lần nhà cầm quyền sao lãng việc tích cốc phòng cơ là 1 lần gian thương được dịp tích trữ đầu cơ làm giá. Cơn sốt lúa gạo cuối năm 73 vừa qua là 1 bằng cớ. […] Trên giấy tờ của TCTT [Tổng Cuộc Tiếp Tế], vào tháng Giêng 1973 các kho chứa trên một trăm ngàn tấn gạo, nhưng trong thực tế chỉ vỏn vẹn có 37 ngàn tấn – đủ tiếp tế cho dân chúng toàn quốc ăn trong 20 ngày.”

Các bài tiếp theo: “Ba Tàu mua lúa non của dân cầy bằng xị đế, lọ tàu iểu bán chịu, và các vị khoa bảng học bên Mỹ bên Tây dùng cán bộ ăn lương nhà nước đi tranh mua” (8-1), “40.000 Ba Tàu mỗi người góp 500đ là đủ loại trừ 1 viên chức trong sạch; gian thương tham nhũng cấu kết với nhau, dân cầy bị xiết họng khi bán lúa, bị cắt cổ khi mua hàng” (9-1), và “Doanh thương VN bắt đầu phá sản là lúc Ba Tàu trở lại nắm chợ gạo; chỉ có tiếng súng bắn Tạ Vinh tại pháp trường cát mới làm tài phiệt nín hơi lặn sâu một thời gian” (10-1).

Cách mạng hành chánh làm tắc nghẽn giáo dục

Chính Luận số 9-1 đăng tiêu đề: “Hội đồng VHGD thảo luận rất hăng nhưng dự thảo khuyến cáo lơ mơ về liên hệ giáo dục – chính quyền”. Hội đồng khuyến cáo “tránh khỏi việc đồng hóa giáo chức thành công chức hành chánh”, “[t]hực hiện chính sách địa phương hóa và tản quyền địa phương về giáo dục như TT đề ra trong thông điệp đọc trước Quốc hội”. Trong cuộc họp của hội đồng, Giáo sư (GS) Đỗ Bá Khê “tiết lộ là trước khi thi hành công cuộc cách mạng hành chánh, hầu hết các vị Tổng Trưởng đều lo ngại là công cuộc cải tổ sẽ gây tắc nghẽn nhất là việc tái phối trí nhân sự”. GS Nguyễn Hữu Lành, nguyên Khoa Trưởng Luật Khoa Cần Thơ “nêu vấn đề tiên quyết: Giáo dục phải được tách rời ‘công cuộc cách mạng hành chánh hiện tại’” nhưng “tiên quyết trên đã bị đánh bại qua cuộc biểu quyết”.

Chấm dứt thời kỳ trăng mật của báo chí và chính quyền

Trang nhất Sóng Thần số 12-1 đăng dòng chữ in hoa phía trên cùng: “Cực lực phản đối Bộ DVCH bưng bít sự thực, che mắt dân chúng tịch thu báo Sóng Thần ngày 10-1”. Bộ DVCH tức là Bộ Dân vận và Chiêu hồi.

Bên dưới, báo đăng tiêu đề: “Thời kỳ trăng mật với báo chí đã dứt; TT Thiệu chỉ thị cho NS-DB [nghị sĩ-dân biểu] ngưng thảo luận Luật Báo chí; Báo Sóng Thần chiều 10-1 bị tịch thu sau nhiều ngày bị áp lực nặng nề.” Bài cho biết “2 tờ báo [Sóng Thần và Đông Phương] bị tịch thu vì đăng 1 tin liên quan đến TT Thiệu”. 

Bài đưa tin “Hội chủ báo trong phiên họp ngày thứ sáu đã quyết định chống tới cùng việc nộp trước cho bộ DVCH bản vổ trước khi đi in. Đây là biện pháp từng được áp dụng dưới thời đệ nhất cộng hòa của TT Diệm, thời kỳ không hề có tiếng nói đối lập trên mặt báo. Một số đề nghị đã được Bộ DVCH đưa ra để không tịch thu báo, trong đó báo chí được yêu cầu không nói đến trách nhiệm trong vụ thất thủ Phước Long, không loan tin gì liên quan đến hòa hợp hòa giải và không đả kích TT Thiệu”.

Trang nhất Chính Luận và Sóng Thần số 12-1 cùng đăng “Nhận-định của Hội chủ Báo Việt Nam về chính sách báo chí của nhà cầm-quyền” của Chủ tịch hội, N.S. Tôn-Thất-Đính. Trích:

“Suốt tháng nay, trước khí thế đấu tranh mạnh mẽ của Báo Chí và của dân chúng, Ủy Ban Tịch Thu Báo Chí đã phải chùn tay đàn áp, nhưng vẫn liên tục tịch thu báo chí lén lút, không tịch thu công khai, dưới hình thức bắt buộc các báo nhúng mực hủy bỏ số báo đã in, khi có tin tức hay bài vở mà Ủy Ban này muốn bưng bít sự thực, dùng hình thức kiểm duyệt trá hình bằng cách bắt buộc đục bỏ những tin tức bài vở đó mới được phổ biến.”

“Ba ngày ngưng vui chơi công khai”

Mục Ý kiến trên Chính Luận số 10-1 bình luận về yêu cầu của Tổng thống Thiệu sau thất bại Phước Long. Trích: “Đối với quảng đại quần chúng, liên tục hằng chục năm qua, chết chóc vì chiến tranh, cơ cực vì túng thiếu, TT Thiệu chẳng yêu cầu, đồng bào cũng đã chẳng có bụng dạ nào mà vui chơi, chẳng có điều kiện gì để thoát khỏi tâm trạng ưu uất lo buồn, dù trong giây lát. […] Có lẽ TT Thiệu chỉ muốn nói với thiểu số. […] Thiểu số đó, nương theo vận nước suy trầm, bán buôn máu xương dân tộc, lột da róc thịt đồng bào, giàu có tiền rừng bạc biển, làm sao ngưng một giây vui chơi. Mà đã vui chơi thì phải vui chơi công khai, huyên náo, ngang tàng, phách lối, tận hưởng khoái lạc độc đáo, độc tôn, để cho sự giàu sang quyền quý của họ, như cục mực đen nổi bật hẳn lên giữa nền giấy trắng […].”

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND):

“Đòn giáng trả đích đáng”

Các ngày 6, 7 và 8-1, trang nhất báo Nhân Dân chỉ cập nhật chiến sự tại Trung Trung Bộ, Tây Nam Bộ và Cam-pu-chia. Ngày 9-1, trang nhất báo đưa tin về chiến sự tại Phước Long với tiêu đề: “Trừng trị địch tiếp tục chiến tranh, phá hoại Hiệp định Pa-ri; Quân và dân Phước Long tiêu diệt căn cứ quân sự địch ở thị xã; loại khỏi vòng chiến đấu hàng nghìn tên, tiêu diệt và làm tan rã 5 tiểu đoàn, 3 đại đội và 20 trung đội, thu toàn bộ vũ khí và nhiều phương tiện chiến tranh, bắn rơi 4 máy bay.” Bài viết dẫn nguồn TTXGP, ghi “[c]ăn cứ quân sự này là nơi xuất phát các cuộc hành quân càn quét, lấn chiếm và là sào huyệt của bọn ác ôn đã từng gây nhiều tội ác với nhân dân địa phương”.

TTXGP là chữ viết tắt của Thông tấn xã Giải phóng, tức là cơ quan của Việt Nam Thông tấn xã (miền Bắc) hoạt động ở miền Nam.

Bên dưới bản tin về Phước Long là bài viết với tiêu đề “Đòn giáng trả đích đáng”. Trích:

“Những kẻ phát ngôn của chính quyền Pho và ngụy quyền Sài Gòn bù lu bù loa, mưu toan gạt trách nhiệm về tình hình nghiêm trọng ở miền Nam cho Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tất cả những thủ đoạn đổi trắng thay đen trắng trợn đó là nhằm đánh lạc hướng dư luận, lấp liếm tội ác của Mỹ – Thiệu phá hoại nghiêm trọng Hiệp định Pa-ri.”

Chuẩn bị ba ngày kỷ niệm lớn trong năm

Trang nhất Nhân Dân số 8-1 đăng tiêu đề: “Bộ Chính trị Trung ương Đảng ra chỉ thị về việc tổ chức ba ngày kỷ niệm lớn trong năm 1975”. Trích: “Năm 1975 là năm Đảng ta vừa tròn 45 tuổi (3-2), nhân dân ta kỷ niệm lần thứ 85 ngày sinh của Hồ Chủ tịch (19-5) và lần thứ 30 ngày thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2-9). Năm 1975 cũng là năm nhân dân miền Bắc bầu cử Quốc hội khóa năm (tháng 4-1975).” Bài viết đưa ra các yêu cầu và chỉ thị cho các công tác cần chuẩn bị để tổ chức ba ngày lễ lớn.

Thi đua lao động, sản xuất

Báo Nhân Dân trang nhất và trang hai liên tục đăng bài về phong trào lập thành tích thi đua tại miền Bắc: “Thanh Hóa, Vĩnh Phú: Hàng vạn lao động sôi nổi tham gia hoàn chỉnh thủy nông; Hải Hưng: tăng cường chỉ đạo sản xuất theo vùng chuyên canh” (6-1); “Quảng Ninh phát động phong trào thi đua lao động, sản xuất, thực hiện thắng lợi kế hoạch Nhà nước năm 1975: Phó Thủ tướng Lê Thanh Nghị đã về dự”(7-1); “Nhà máy cơ khí Hà Nội lập công mới” (8-1)…

Cổ động nhân dân miền Nam đấu tranh

Trang ba báo Nhân Dân số ngày 10 và 11-1 đăng bài “Phong trào đấu tranh của nhân dân các thành thị miền Nam”, ghi “một trong những nét cơ bản của tình hình miền Nam trong năm 1974 cũng như hiện nay là sự vùng dậy đấu tranh ngày càng đông đảo của các tầng lớp nhân dân các thành thị vì hòa bình, cơm áo, tự do, hòa giải và hòa hợp dân tộc.” 

Bên cạnh việc tường thuật và cổ động các phong trào đấu tranh chính trị tại miền Nam, bài viết chỉ trích “một số rất ít người” rằng “[t]hay vì đòi lật đổ Thiệu và chế độ bán nước hại dân của hắn, […] lại khẳng định ‘tinh thần chống cộng’ và chủ trương ‘sửa chữa và lành mạnh hóa chế độ Sài Gòn’. Họ nói: ‘Chế độ này tuy què quặt, nhơ bẩn nhưng còn có thể sửa chữa được’ (!). Những luận điệu như thế bị dư luận và quần chúng phê phán nghiêm khắc”.

Khen ngợi nhân dân sinh đẻ có kế hoạch

Trang nhất Nhân Dân số 7-1 đăng bài: “Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến thăm và nói chuyện với hội nghị các đơn vị tiên tiến về sinh đẻ có kế hoạch.” Hội nghị được tổ chức ngày 15 và 16-12-1974 tại Hải Hưng với hơn 400 đại biểu khắp nơi về tham dự. Thủ tướng Phạm Văn Đồng “biểu dương các đơn vị tiên tiến về sinh đẻ có kế hoạch […] nghiêm khắc phê bình một số địa phương, xí nghiệp, cơ quan, nhất là các đồng chí có trách nhiệm nhất còn chưa quan tâm tổ chức, chỉ đạo, thực hiện cuộc vận động có ý nghĩa quan trọng này”. Thủ tướng nhận định

“nhân dân ta rất thông minh, có trình độ giác ngộ chính trị cao và rất nhạy cảm đối với lợi ích của cuộc vận động này.”

Thế giới:

Một số tin quốc tế trên Chính Luận và Nhân Dân dẫn nguồn các hãng tin nước ngoài:

Bắc Việt: Mỹ là nhà nước cảnh sát

Trang bốn báo Nhân Dân số 7-1 đăng tựa: “Nhà nước Mỹ – một nhà nước cảnh sát”, với bình luận “dư luận Mỹ đang rất phẫn nộ trước hàng loạt những việc làm ngang ngược của cục tình báo trung ương Mỹ”.

Chính Luận trong tuần cập nhật về vụ điều tra CIA: “Ủy ban điều tra đặc biệt vụ CIA khởi sự: Kissinger, Schlesinger, Colby, Heims điều trần về hành động bất hợp pháp” (10-1); “Vụ CIA xé to thêm mãi ra… Nhân viên Bộ Tư Pháp thú nhận ‘có nhờ CIA làm việc trái phép’” (11-1); “CIA đã tiêu hủy cuốn sổ đen do Bộ Tư Pháp Mỹ cung cấp” (12-1).

Trung Quốc: Nga – Mỹ đánh nhau đến nơi

Trang nhất Chính Luận số 11-1 dẫn nguồn Daily Mail: “Mặc dù Mỹ đã gửi thuốc qua biếu, Brezhnev đang chết dần vì ung thư; từ 3 tới 6 th. nữa Nga đổi chủ.” Bài viết loan tin “các nhân viên mật vụ Mỹ tin chắc là lãnh tụ cộng đảng Nga Brejnev ‘đang chết’ vì bịnh ung thư”. Phía Nga “cải chính những tin tức báo chí nói Brejnev đau nặng và cho hay Brejnev chỉ bị cảm cúm”.

Số ngày 12-1 của Chính Luận dẫn nguồn Reuter: “TC: Nga – Mỹ đánh nhau đến nơi”. TC tức là Trung Cộng, chỉ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa do chế độ cộng sản cai trị.

Bài ghi: “Nhật báo Nhân Dân của TC hôm nay nhận định rằng mâu thuẫn giữa Nga Xô và Hoa Kỳ hiện đi tới chỗ không thể hàn gắn nổi và đã tới giai đoạn sinh tử. […] Báo Nhân Dân tố cáo là Nga xô với chính sách xâm lược và bành trướng đang dùng mọi thủ đoạn để có thể hất chân Mỹ ra khỏi những khu vực mà từ trước tới nay vốn lệ thuộc ảnh hưởng của Mỹ.”

Thái Lan trả lời, Bắc Việt tố cáo

Trang nhất Chính Luận số 5, 6-1 đăng: “Phúc thư của Thái Lan trả lời Bắc Việt: Hãy để cho Miên-Lào tự quyết, đàm phán với Thái vô điều kiện”. Trả lời điệp văn trước đây của Ngoại trưởng BV Nguyễn Duy Trinh, Ngoại trưởng Thái Na Ayuthaya thông báo “chính phủ Thái đã cho nhà cầm quyền BV biết là Thái sẵn sàng mở một phiên họp với BV để cải thiện các mối liên lạc giữa hai nước”, và “mặc dầu hai nước có những hệ thống chính trị và xã hội khác nhau, hai nước vẫn có thể ngồi lại với nhau một cách vô điều kiện”. Về việc “BV khẩn khoản đòi hỏi là các cuộc thảo luận để bình thường hóa bang giao giữa hai nước chỉ có thể diễn ra sau khi quân đội Hoa Kỳ đã triệt thoái hết ra khỏi Thái Lan thì NT Ayuthaya tuyên bố là ‘theo quan điểm của chính phủ Thái thì đặt điều kiện như vậy cho một cuộc đối thoại xét ra không được hợp lý’”.

Trang bốn Nhân Dân số 7-1 đăng tít: “Người phát ngôn Bộ Ngoại giao ta vạch rõ sự lúng túng của chính quyền Thái-lan”. Trích: “Phía Thái-lan tỏ ra rất lúng túng sau khi nhận được thư của Bộ trưởng Ngoại giao ta. Sự lúng túng đó thể hiện rõ trong nội dung của bức thư trả lời. Nguyên nhân là vì bức thư không nói gì đến những vấn đề mấu chốt nhất, đồng thời lại đưa ra những ý kiến xuyên tạc những vấn đề khác hòng lừa bịp dư luận nhân dân Thái-lan và nhân dân thế giới”. Vấn đề mấu chốt là “việc chính quyền Thái-lan tiếp tục để Mỹ duy trì quân đội và căn cứ quân sự Mỹ ở Thái-lan hòng ‘ngăn đe’ nhân dân Việt Nam, nhân dân các nước Đông Dương và nhân dân các nước trong khu vực”. Bài viết chỉ trích “phía Thái-lan tìm mọi cách biện bạch cho chính sách chống đối của họ đối với nhân dân Việt Nam và xuyên tạc bỉ ổi cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của nhân dân các nước Đông Dương, lặp lại luận điệu quen thuộc của Mỹ nhằm che giấu việc họ tiếp tay cho Mỹ xâm lược và can thiệp ở khu vực này. Họ lại còn vu cáo Việt kiều ở Thái-lan hoạt động lật đổ, hòng bào chữa cho chính sách đàn áp, khủng bố tàn bạo của họ đối với Việt kiều”.

Trang nhất Chính Luận ngày 9-1 đăng tít: “Thái không đặt thành điều kiện nhưng mong mỏi Bắc Việt ngưng ủng hộ Thái Cộng trước khi Thái bang giao với BV”. Bài dẫn nguồn BBC cho hay chính phủ Thái “sau khi tuyên bố muốn cải tiến bang giao với BV đã yêu cầu Hà Nội chứng tỏ tình thân hữu với Thái bằng cách cắt đứt sức hậu thuẫn cho các lực lượng phiến loạn tại Thái Lan […] tuy nhiên các phái viên cho hay điều rõ ràng là Thái không hề đưa ra lời yêu cầu trên như một điều kiện để mở các cuộc thương lượng với BV”. Bài viết cho biết “[b]ình luận về công hàm của Thái, phát ngôn viên BV nói ‘liên lạc hai nước chưa đi tới đâu’”.

Bấm vào đường dẫn để đọc các số báo được nhắc đến trong bài:

• Chính Luận và Sóng Thần (lưu trữ tại Kho Sách Xưa). [1] [2]
• Nhân Dân (lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam). [3]

Chuyện kể từ tương lai:

Sách “Đại thắng mùa xuân” – Văn Tiến Dũng (1976)

Tác giả tường thuật cuộc họp của Bộ Chính trị bắt đầu từ ngày 18-12-1974 đến ngày 8-1-1975. [4]

Trích: “Ngày 8-1-1975, hai ngày sau chiến thắng Phước Long, đồng chí Lê Duẩn kết luận Hội nghị. Đồng chí nói: ‘Hội nghị chúng ta rất phấn khởi, nhất trí cao. Lần này có các đồng chí ở Nam Bộ và Khu 5 ra dự. Tình hình đã sáng rõ. Chúng ta quyết tâm hoàn thành kế hoạch hai năm. […] Ta phải giáng đòn chiến lược trong năm 1975. Ở Nam Bộ ta phải tạo thế liên hoàn trong toàn miền, áp sát vào Sài Gòn hơn nữa, tiêu diệt quân chủ lực địch nhiều hơn nữa, làm cho các địa phương có sức bung ra khi có thời cơ. Còn ở đồng bằng sông Cửu Long, ta phải áp sát vào Mỹ Tho hơn nữa. Chúng ta đồng ý năm nay mở đầu bằng đánh Tây Nguyên.’”

Sau cuộc họp của Bộ Chính trị, “ngày 9-1-1975, Thường trực Quân ủy Trung ương họp, có mời thêm các đồng chí Võ Chí Công, Chu Huy Mân, Hoàng Minh Thảo, Lê Trọng Tấn để quán triệt và thực hiện nghị quyết của Bộ Chính trị. Chúng tôi nghe báo cáo của Bộ Tổng Tham mưu về mục đích, yêu cầu của Chiến dịch Tây Nguyên. Đang họp thì được tin địch vẫn tiếp tục điều chỉnh sư đoàn dù để phòng thủ khu vực Đà Nẵng. Như thế là địch chưa phát hiện được lực lượng và chuẩn bị của ta ở Tây Nguyên.”

Sách “The Communist Road To Power In Vietnam (Second Edition)” –  William J. Duiker (1996)

Tác giả thuật lại cuộc họp của Bộ Chính trị VNDCCH theo nguồn từ cuốn “Đại thắng mùa xuân” của Văn Tiến Dũng, bổ sung phần nhận định về kế hoạch thực hiện giai đoạn hai của chiến dịch quân sự: [5]

“Lời hứa tăng cường viện trợ của Liên Xô có thể là một nhân tố đóng vai trò trong quyết định này. Theo Frank Snepp, một quan chức quân sự cấp cao của Liên Xô đã tham dự cuộc họp [của Bộ Chính trị] và mức độ viện trợ được tăng lên trong các tuần tiếp theo.” (trang 339).