1975 – Tuần 12: Tổng thống Thiệu ra lệnh di tản khỏi Tây Nguyên

Hình nền: Trang nhất Chính Luận số 22-3. Nguồn: Kho Sách Xưa.

---

Báo tuần qua viết gì:

Miền Nam:

Tổng hợp từ báo Chính Luận (CL):

Bỏ Tây Nguyên: Tổng thống trấn an, dân chúng chạy loạn

Chính Luận ngày 18-3 đưa tin “Sau khi Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn II di tản về Nha Trang: Hoàng hôn chụp xuống Pleiku” với cảnh “Phố xá ngập người trẻ già lớn bé không biết đi đâu”. Số 19-3 đăng bài “Chưa bị tấn công nhưng tự liệu không thể chống giữ: 8 giờ đêm Chủ Nhật, Kontum-Pleiku bi thảm ra đi bỏ lại phía sau những cột khói, nhưng [những] vùng lửa” với ghi chú “Bản tin này được đọc xen tiếng khóc nức nở của bản báo ĐPV [đặc phái viên] Nguyễn-Tú”. Trong cùng ngày, báo đăng tin “Phát ngôn viên QS [quân sự] tuyên bố tại Saigon hồi 10 giờ sáng 18-3: VNCH không bỏ Kontum-Pleiku; Giao tranh vẫn còn ở Ban Mê Thuột; CS [Cộng sản] tấn công không chiếm Định Quán”.

Hai bài viết khác trên số 19-3 đăng phản ứng của chính quyền Sài Gòn với Mỹ: “TT Thiệu tuyên bố với BBC: Mỹ khuyến khích BV [Bắc Việt] tìm chiến thắng quân sự” và “PTT [Phó thủ tướng] Đán chỉ trích Mỹ khuyến khích CS xâm lăng”.

Đến ngày 22-3, báo đăng: “Tổng Thống Thiệu lên tiếng: ‘Chỉ bỏ Kontum Pleiku đồng bào cứ bình tĩnh’”. Bài ghi nguyên văn phát ngôn của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Trích: “Riêng tại Cao Nguyên, nơi mà chúng ta phải chiến đấu trong thế 1 chống lại 4, Quân lực Việt Nam Cộng Hòa buộc phải tái phối trí để bảo toàn lực lượng và tạo điều kiện chiến đấu tự vệ hữu hiệu hơn trong giai đoạn này. Vì vậy Quân Lực ta đã không cố thủ hai Thị Xã Kontum và Pleiku. Tại các mặt trận khác, từ Trị Thiên qua vùng Duyên Hải QK 2, đến QK 3 và QK 4, chúng ta nhất quyết bảo vệ lãnh thổ đến cùng.

Những tin đồn bỏ Thừa Thiên, hay Đà Lạt hoặc một vài nơi khác chỉ là những tin đồn nhằm tạo hoang mang trong quần chúng và hoàn toàn vô căn cứ.”

Ngay bên cạnh bản tin trên, báo đăng bài “3 tháng thê thảm hơn 20 năm chiến tranh: Những hậu quả có thể tới sau vụ di tản khỏi 7 tỉnh”, với phần tường thuật: “Mặc dầu có lời phủ nhận của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, các hãng thông tấn Mỹ AP và UPI hôm thứ Năm trích thuật lời các viên chức chính phủ tiết lộ rằng, VNCH đang bỏ ngỏ thêm 2 tỉnh Thừa Thiên – kể cả thị xã Huế – và Bình Long, và nếu cuộc tổng tấn công của Cộng sản cứ lan rộng, thì sẽ áp dụng một kế hoạch mà chính TT Thiệu đã quyết định, theo đó VNCH sẽ bỏ 10 trong tổng số 44 tỉnh của toàn quốc để bảo toàn các phần đất còn lại.”

Số 22-3 cũng đăng tường thuật của phóng viên Nguyễn Tú: “Từ Kontum Pleiku và Phú Bổn kéo xuống: Đoàn di tản đã vô gần Phú Yên nhưng chưa qua được vùng giao tranh”. Trích: “Đoàn di tản Kontum – Pleiku – Phú Bổn đã về được tới địa phận của tỉnh Phú Yên. Nhưng tất cả xe cộ binh sĩ và dân chúng còn kẹt lại quận lỵ Sơn Hải. Chỉ mới có một nhóm khoảng 200 người được trực thăng đưa thẳng về Tuy Hòa. […] Đạn đại pháo của Cq [Cộng quân] từ 4 phía cũng xối xả dội xuống. Nhiều chiếc xe trúng đạn bốc lửa biến thành những giàn hỏa nổ tung. Tất cả những người ngồi nêm chặt trên xe không xuống được gồm cả binh sĩ lẫn dân sự già trẻ lớn bé nam nữ cũng văng lên 4 phương 8 hướng với các mảnh vụn của xe. Đông đảo đồng bào không có xe để đi, ngồi dọc hai bên lộ hoặc mới nhảy từ trên xe xuống, bị những tràng liên thanh địch quạt ngang, gục ngã từng loạt.

Máu đổ xối xả tuôn chảy trên mặt lộ như những giòng suối nhỏ. Tiếng rít của đại bác, tiếng nổ của đạn nhỏ, tiếng la hét của những người chưa chết, tiếng khóc của trẻ con, tạo thành một âm thanh… địa ngục.”

Số 22-3 còn cập nhật “Huế chỉ bị pháo kích lẻ tẻ; Cộng quân có chiến xa yểm trợ tấn công nhiều nơi tại Đức Huệ” và “Tại Ban Mê Thuột: Cộng quân bắt giữ nhiều Sĩ quan UHQT [Ủy hội Quốc tế]”.

Ngày 23-3, báo đăng “Ngoài các cuộc pháo kích tới tấp vào Cố đô Huế: Bộ Tư lệnh SĐ1 [Sư đoàn 1] bị tấn công; 1 vị trí TQLC [thủy quân lục chiến] bị pháo 800 trái” cùng tin “CS tràn ngập 1 đơn vị ĐPQ [địa phương quân] trên QL1 ở Gia Ray” và “Cuộc phục kích ở Tây Ninh gây nhiều tổn thất cho đoàn xe”.

Sài Gòn giới nghiêm

Số 22-3 Chính Luận đăng bài “Tướng Đô Trưởng chỉ thị: Saigon tập báo động, làm quen biến cố”, đưa tin “Chuẩn Tướng Đô Trưởng Saigon vừa chỉ thị các Khóm xúc tiến tổ chức sớm các cuộc thực tập báo động trong phạm vi Khóm. […] chỉ thị trên được ban ra tiếp theo sau quyết định thành lập các khóm tự phòng tại địa phương và đoàn ngũ Nhân Dân Tự Vệ Đô Thành đặt trong tình trạng báo động và ứng chiến 100%.”

Cùng ngày, báo đăng bài “Sau lệnh giới nghiêm: Đô Thành quanh quẩn chuyện gạo nước”. Trích:

“Mấy hôm nay do ảnh hưởng cuộc chiến tại Miền Trung, Cao Nguyên, đồng bào lánh nạn đổ xô về Đô Thành tạo cảnh rộn rịp chưa từng có.

[…] Đến chiều dân chúng Đô Thành càng nhốn nháo hơn về nguồn tin giới nghiêm lúc 10 giờ đêm, không khí càng trở nên khẩn trương mọi hoạt động dự trù về đêm đều đình lại. Sau giờ tan sở mọi rường cột gia đình đều chạy thẳng về nhà không la cà như mọi bữa để được dịp đốc thúc mua gạo, dầu, dặn con trẻ nghỉ học tối nay…”

Số 22-3 còn đăng tin “Một ngày sau lệnh giới nghiêm: Các món ‘xa xỉ’ gà, thịt xuống giá; Cá, Rau tiếp tục cùng… leo” và “Đặc công C.S. xử tử 2 nông dân”.

Mỹ cũng di tản

Chính Luận số thứ Hai 17-3 đăng tít lớn “Mỹ di tản hầu hết Mỹ kiều khỏi các thị xã Cao nguyên; BTL/QĐ2 [Bộ Tư Lệnh/Quân Đoàn 2] từ Pleiku dời về Nha Trang”, tường thuật lời “phát ngôn nhân sứ quán Mỹ tại Saigon cho hay hầu hết các người Mỹ ở Cao nguyên Trung phần đã được di tản hôm thứ Bảy”. Cùng ngày, báo đưa tin “DB [Dân biểu] Paul McCloskey đi VN về phúc trình với TT Ford: 95% dân Nam VN không ưa CS; VNCH chỉ tồn tại nếu thay đổi”.

Ngày 19-3, báo đăng tít “Coi Mỹ vẫn là cường quốc mạnh nhất; Ford: Cô lập là sai lầm; vì nhân đạo, ngoại giao phải viện trợ”, thuật lời tổng thống Mỹ “khuyến cáo nhân dân Mỹ hãy bác bỏ ‘thuyết cô lập mới’ trong chính sách ngoại giao Mỹ”.

Số 22-3 có bài “Đồng thanh và chính thức tuyên bố ‘ngạc nhiên về quyết định của TT Thiệu’: Bạch ốc, Ngoại giao và Q.phòng Mỹ Quy lỗi gây suy sụp cho Quốc hội Mỹ”, đưa tin “Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ hôm thứ Năm cho hay CSBV [Cộng sản Bắc Việt] có đủ khả năng thực hiện cuộc tấn công đại quy mô và chắc chắn Cộng quân sẽ có kế hoạch tấn công thẳng Saigon vào năm tới”.

Cùng ngày, báo đăng bài “Chiến lược gia Anh từng thắng chiến tranh du kích Mã Lai kết luận: Mỹ đầu hàng chiến lược ở Đông Dương; Hệ thống phòng thủ Tây phương đang sụm”, với nhận định rằng

“việc Hoa Kỳ triệt thoái khỏi Đông Dương là sự ‘thối lui lớn lao nhất kể từ ngày Nã Phá Luân Hoàng đế rút lui khỏi Mạc Tư Khoa năm 1812’”.

Số 23-3 đăng tít “Sự lượng định của Bộ Quốc Phòng Mỹ về trận tổng tấn công của CSBV hiện nay: Tổng tấn công lớn bằng 68-72 nhưng hại hơn”, với mở đầu: “Chiến dịch quân sự qui mô do CSBV phát động tại Nam VN hiện nay đã làm xáo trộn những ước tính của Bộ Ngoại giao lẫn Bộ Quốc phòng Mỹ. Mãi cho đến đầu tháng Ba này, Bộ Ngoại giao vẫn mô tả chiến dịch của CS là ‘cao điểm’”.

Phản đối chính sách quân dịch

Số 17-3 của Chính Luận đăng tin “Thứ Hai tới Hội Đồng Viện trưởng Đại Học Tư họp lại: Sinh viên Kinh Thương Minh Đức đưa thỉnh nguyện 3 điểm quân dịch”, trích thư của các sinh viên Đại học Minh Đức gửi “Thủ Tướng Chính Phủ xin can thiệp tình trạng động viên tại chỗ của các sinh viên đại học thi tuyển” với lời hứa “sẽ lên đường nhập ngũ khi quốc gia thực sự cần đến mình”.

Cùng ngày, báo có bài “Theo sự tiết lộ của 1 Dân biểu: Trước ngày lệnh gọi lính ban ra con ông cháu cha ào ào… xuất”, với việc dân biểu Phan Xuân Huy

“tố 1 NS [nghị sĩ] to mồm nhất trong việc cổ võ đẩy con người ra mặt trận, còn con mình thì vội chạy đưa ra ngoại quốc”.

Ngày 18-3, báo đăng tin “PG [Phật giáo] Ấn Quang, Mặt Trận NDCMTTHB [Nhân Dân Cách Mạng Tranh Thủ Hòa Bình] và Hội Đồng Đại Học Tư chính thức lên tiếng phản đối lệnh bắt lính theo tiêu chuẩn mới”.

Số 22-3 có bài “Chỉ nói chuyện tu sĩ không nhắc gì đến dân chúng: Ấn Quang, Công giáo, Hòa Hảo cùng chống lệnh bắt lính”, tường thuật việc các giáo hội “hoàn toàn đồng ý về hành động chống lệnh động viên tu sĩ” nhưng không “đề cập gì đến việc tranh đấu cho các dân chúng thuộc hạn tuổi đôn quân từ 39-43”.

Phản ứng trước cái chết của ký giả Pháp Tấn Xã

Mục Ý kiến số 17-3 của Chính Luận đăng bài “Hình ảnh của chế độ”. Trích:

“Những người Việt Nam ra nước ngoài, dù là đi Mỹ đi Âu hay chỉ qua mấy nước Á Châu ở ngay sát nách ta, đều phải bàng hoàng sửng sốt mà nhận thấy rằng hình ảnh của chế độ miền Nam được phản chiếu ra dư luận thế giới là một hình ảnh rất xấu, rất khó có cảm tình, và rất bất xứng với sự hy sinh của dân tộc ta.

[…] Giữa lúc tình hình quân sự đang vô cùng sôi động, bản tin ký giả Leandri bị ‘tử nạn’ tung ra quốc tế là một trái bom mà sức chấn động trên thế giới sẽ lấn át mọi tiếng bom đạn ở Ban Mê Thuột hay Tây Ninh.” Cùng trên trang nhất, báo đăng khung thông cáo với nội dung: “Nhật Báo Chính-Luận Vô cùng xúc động trước cái chết của: Ký giả Paul Leandri; Thành thật chia buồn cùng tang quyến và các đồng nghiệp Pháp Tấn Xã”.

Báo cũng đăng phản ứng của các tổ chức dân sự: “Hội đồng lãnh đạo TĐĐTDBCXB [Tranh đấu đòi Tự do Báo chí Xuất bản] gởi lời phân ưu” (17-3) và “Hội bảo vệ Nhân và Dân Quyền ra tuyên cáo” (18-3).

Ngày 18-3, báo đưa tin “Đại sứ Pháp đến Bộ Ngoại giao và Phủ Tổng Thống đòi trừng phạt kẻ có trách nhiệm và bồi thường cho gia đình nạn nhân”. Số 19-3 đăng bài “Về cái chết của Leandri Tổng Thống VNCH nói với Đại sứ Pháp: Đó là tai nạn rất bất hạnh; đã điều tra, sẽ có biện pháp”. Ngày 23-3 cập nhật “Phái bộ AFP đến Biện Lý Cuộc hỏi kết quả điều tra vụ Leandri”.

Trong khi đó, báo Nhân Dân số 17-3 có bài “Dư luận lên án ngụy quyền Sài Gòn bắn chết nhà báo Pôn Lê-ăng-đri”. Trích: “Đây là một hành động phát xít mới của ngụy quyền Nguyễn Văn Thiệu được Mỹ nuôi dưỡng và xúi giục. Trước kia, nhiều lần bọn Thiệu đã bao vây hoặc trục xuất những nhà báo viết bài, đưa tin nói lên một phần sự thật. Hành động giết người lần này của bọn Thiệu gây công phẫn trong dư luận thế giới, nhất là trong giới báo chí.”

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND):

Thắng lớn ở Tây Nguyên

Báo Nhân Dân các số đầu tuần cập nhật tình hình chiến sự ở Quảng Trị, Quảng Nam, Thủ Dầu Một, Bến Tre, Vĩnh Long, Quy Nhơn, v.v..

Ngày 21-3, trang nhất đăng tít lớn: “Bộ chỉ huy các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam ra thông cáo: 15 ngày tiến công và nổi dậy trừng trị Mỹ – Thiệu phá hoại Hiệp định Pa-ri giải phóng hoàn toàn 5 tỉnh (gồm 5 thị xã, 13 quận lỵ) và 7 quận lỵ khác”, cho biết “Quân và dân ta đã giải phóng toàn bộ vùng Tây Nguyên rộng lớn và đang truy lùng tàn binh địch”. Bên dưới là bài xã luận “Thắng lợi rất to lớn”, với nhận định: “Đòn trừng trị này là rất đích đáng đối với Mỹ – Thiệu. Hai năm qua, chúng ra sức phá hoại Hiệp định Pa-ri, gây biết bao tội ác chồng chất đối với nhân dân ta.”

Số 22-3 đăng bài “Ngày 21-3 ra tuyên bố – Chính phủ cách mạng miền Nam khẳng định: Thắng lợi to lớn, có ý nghĩa chiến lược”, nhấn mạnh “Mỹ – Thiệu càng ngoan cố thì đòn đánh trả càng đích đáng hơn; Kiên trì bảo vệ Hiệp định Pa-ri; Kiên quyết đòi Mỹ chấm dứt dính líu, đánh đổ tập đoàn Nguyễn Văn Thiệu”.

Ngày 23-3, báo cập nhật “Tiến công và nổi dậy mạnh mẽ giải phóng hoàn toàn tỉnh Bình Long; Sáu quận lỵ Dầu Tiếng, Bến Cầu, Định Quán, Đức Huệ, Hoài Đức, Gia Rây tiêu diệt nhiều căn cứ, yếu khu, phân chi khu quân sự, loại khỏi vòng chiến đấu hàng nghìn tên địch”.

Tố cáo tội ác của chính quyền Thiệu

Trang ba Nhân Dân số 17-3 đăng bài “Thiệu gây ra nhiều vụ ‘Sơn Mỹ’ mới”, liệt kê các tội trạng của quân đội Sài Gòn kể từ năm 1973: “1 – Tàn sát trong các cuộc hành quân càn quét ‘bình định’ và lấn chiếm; 2 – Tàn sát bằng máy bay và đại bác; 3 – Giết hại bằng các chất nổ ở vùng chúng kiểm soát.”

Trang bốn số 21-3 đăng bài “Tập đoàn hiếu chiến Nguyễn Văn Thiệu ném bom giết hại đồng bào thị xã Buôn Mê Thuột”. Trích: “Thông tấn xã Giải phóng vừa tố cáo: ngày 19-3-1975, hồi 10 giờ 30 phút và 13 giờ 30 phút, nhiều tốp máy bay của ngụy quyền Sài Gòn, dưới sự hướng dẫn của sĩ quan không quân Mỹ, đã ném bom thị xã Buôn Mê Thuột, gây nhiều tội ác đối với nhân dân. […] Hơn 200 đồng bào đang họp chợ, làm ăn buôn bán bình thường đã chết và bị thương nặng. Nhiều gia đình chết hết, trong đó có nhiều người trước đây là sĩ quan, lính, công chức trong bộ máy chính quyền Sài Gòn; nhiều chùa chiền, thánh thất, nhà thờ bị đổ nát.”

Bên dưới là bài viết “Trong cơn hoảng hốt cao độ: Bọn Thiệu cưỡng ép nhân dân Huế và nhiều nơi rời bỏ quê hương”. Bài ghi:

“Theo các nguồn tin phương Tây trong mấy ngày vừa qua, trong cơn hoảng hốt đến cao độ, bọn Thiệu cưỡng ép đồng bào Huế ‘di tản’ về Đà Nẵng.

Cũng như ở các thị xã Buôn Mê Thuột, Plây Cu, Công Tum và nhiều nơi khác, việc bọn Thiệu ráo riết cưỡng ép đồng bào ta phải rời bỏ quê hương là hành động hết sức vô nhân đạo nhằm thực hiện chính sách đầy tội ác của chúng dồn dân vào các trại tập trung. Các báo xuất bản tại Sài Gòn đưa tin về tình cảnh thê thảm của người già, phụ nữ và trẻ em đói khát, bệnh tật trên con đường di cư đầy đau khổ.”

Trang bốn số 22-3 đăng bài “Rút lui có ‘trật tự’?”, nói về việc chính quyền Sài Gòn rút khỏi Tây Nguyên và tố cáo: “Trong cơn giãy chết, tập đoàn Nguyễn Văn Thiệu vẫn điên cuồng gây thêm tội ác đối với đồng bào ta ở các thị xã nói trên.

Để làm bia đỡ đạn cho chúng, quân đội Thiệu cưỡng bức nhân dân đi theo chúng.

Trong cảnh hỗn quân hỗn quan, nhà cửa của họ bị những toán côn đồ, lưu manh vào đập phá, cướp bóc, đốt phá. […] Những người không theo chúng, bọn Thiệu cho máy bay đến ném bom trả thù.”

“Buôn Mê Thuột: Đồng bào sôi nổi họp mít tinh mừng chiến thắng”

Đó là tiểu mục của bài viết cập nhật chiến sự miền Nam trên báo Nhân Dân ngày 17-3. Trích: “Liên tiếp những ngày sau đó, đồng bào trong thị xã sôi nổi tổ chức mít tinh biểu lộ niềm sung sướng phấn khởi trước chiến thắng to lớn của toàn tỉnh Đắc Lắc và cùng lực lượng vũ trang giải phóng tích cực chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu nếu địch quay trở lại.”

Ngày 20-3, báo đưa tin “Đại diện Chính phủ cách mạng tại Trung Trung Bộ và Liên hiệp công đoàn giải phóng thăm các giáo chức và nghiệp đoàn công nhân ở Buôn Mê Thuột”. Số cùng ngày có bài “Buôn Mê Thuột những ngày đầu nhân dân làm chủ”, với mở đầu: “Ngày chờ đợi khát khao của đồng bào Buôn Mê Thuột, đồng bào Đắc Lắc đã đến. Các khu phố thị xã tràn ngập cờ, khẩu hiệu, tranh ảnh, áp phích. Đâu đâu cũng có những dòng chữ ‘Không có gì quý hơn độc lập, tự do’, nói lên nguyện vọng sâu xa từ đáy lòng mỗi người.”

Số báo 22-3 đăng bài “Lòng dân Buôn Mê Thuột”, tường thuật “Các chiến sĩ giải phóng tiến vào trung tâm thị xã giữa sự chào đón hân hoan của đồng bào các dân tộc”. Cùng ngày, báo có bài “Đức Lập niềm vui giải phóng”, ghi:

“Đồng bào vô cùng phấn khởi, vừa ngắm lá cờ chiến thắng vừa tấm tắc khen ngợi những chiến công rực rỡ của quân và dân toàn tỉnh. Ai cũng khen ngợi Quân giải phóng đánh giỏi và bảo vệ chu đáo tài sản của đồng bào.”

Thế giới:

Một số tin quốc tế trên Chính Luận dẫn nguồn các hãng tin nước ngoài:

Campuchia

Chính Luận số 18-3 đăng tin “Bị tổn thất nặng tại Tuol Leap, CS [Cộng sản] đã đột nhập Neak Luong; giao tranh đẫm máu ở Ba Nam”. Cùng ngày, báo đăng “Trong khi Tổng trưởng Thông tin tin tưởng sẽ phải tắm máu: Dân chúng Nam Vang bình tĩnh dù chuyện gì xẩy tới cho Nam Vang”. Bài ghi lại tường thuật của BBC: “Những người đã được phỏng vấn ‘sẽ xẩy ra gì nếu phe Khmer Đỏ chiếm được Nam Vang’ đều tỏ ra không lo lắng mấy.

Một người trả lời là tất cả các viên chức và chính trị gia quen biết các lãnh tụ Khmer Đỏ từ lúc bé, một người khác trả lời nếu họ đến thì chúng tôi sẽ trở nên cộng sản hết.

Khmer Đỏ là cộng sản ông biết không. Và cảm tưởng chung là không sắp xẩy ra một cuộc tàn sát đại qui mô.”

Số 19-3 đăng “800 kiều dân Pháp nhất định ở lại Nam Vang; KPC [Kampuchea] ngăn chận SV biểu tình đòi TT Lon Nol từ chức”, dẫn nguồn AFP đưa tin “Quân Cảnh KPC võ trang súng trường hôm thứ Hai đã bao vây một trường Đại Học ở Nam Vang để ngăn chặn sinh viên toan biểu tình đòi Lon Nol từ chức”.

Ngày 22-3, báo đưa tin “Cầu không vận của Mỹ tiếp tế Nam Vang sẽ kéo dài 30 ngày nữa; Lon Nol cương quyết củng cố quyền lực; Neak Luong đã bị tràn ngập một nửa” và “Bằng những lời tuyên bố mập mờ: Thái ngỏ ý muốn Mỹ ngưng dùng Thái quân viện cho KPC”.

Số 23-3 dẫn nguồn AP cập nhật: “Tin tung ra ngay khi Long Boret lập xong Chính Phủ mới: Vài tuần nữa Lon Nol xuất ngoại; Khmer Đỏ được mời về lập Nội các”. Trích: “Đúng vào lúc Thủ Tướng Boret loan báo một tân nội các cho Cộng Hòa Khmer gồm gần 20 bộ thì các nguồn tin chính phủ và ngoại giao tại Nam Vang và tại cả Hoa Thịnh Đốn hôm nay nói rằng Tổng Thống Lon Nol sẽ từ chức và rời khởi KPC trong vòng vài tuần nữa. Việc ra đi của TT Lon Nol nhằm làm cho cuộc thương thuyết giữa chính phủ và quân Khờ-me đỏ về một giải pháp cho KPC được thuận lợi.”

Bấm vào đường dẫn để đọc các số báo được nhắc đến trong bài:

• Nhật báo Chính Luận (lưu trữ tại Kho Sách Xưa). [1]
• Báo Nhân Dân (lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam). [2]

Chuyện kể từ tương lai:

Sách “Đại thắng mùa xuân” – Văn Tiến Dũng (1977)

Đại tướng Văn Tiến Dũng thuật lại diễn biến liên quan đến chiến dịch tấn công miền Nam vào thời điểm này: [3]

“Tại Sở chỉ huy Mặt trận Tây Nguyên, ngày 18 tháng 3 giữa lúc địch đang rút chạy khỏi Tây Nguyên, chúng tôi cũng đã bàn tới phương hướng phát triển của bộ đội Tây Nguyên.

Chúng tôi phân tích kỹ tình hình địch và ta.

Thắng lợi của ta ở Tây Nguyên tác động rất mạnh đến sự bố trí chiến lược và tinh thần của địch. Ta tiến công mạnh, phát triển nhanh làm cho địch tan rã mau. Để tránh thế cô lập, bị bao vây không tiếp tế nổi, sớm muộn sẽ bị tiêu diệt hết, địch buộc phải vội vã rút khỏi Tây Nguyên. Ý định của địch rút lực lượng ở Tây Nguyên về là để bảo vệ các tỉnh đồng bằng Quân khu 2 đang rất sơ hở.

Ở Bình Định, địch có Sư đoàn 22, còn các tỉnh khác chúng chỉ có bảo an, dân vệ. Chung quanh Sài Gòn, địch vẫn giữ lực lượng như cũ hoặc có thể tăng cường thêm. Trên toàn miền Nam, Quân đoàn 2 của địch là quân đoàn bị tiêu diệt nhiều sinh lực nhất và phải bỏ một địa bàn chiến lược trọng yếu là toàn bộ Tây Nguyên gồm năm tỉnh. Đây là vấn đề chưa từng có từ trước đến nay trong lịch sử chiến tranh ở Việt Nam. Quân đoàn 2 ngụy cũng là quân đoàn bị mất tinh thần nhiều nhất. Trước mắt, Quân đoàn 2 ngụy ít có khả năng tổ chức những cuộc phản kích lớn khác lên Tây Nguyên nói chung và Buôn Ma Thuột nói riêng. Thất bại của địch ở Tây Nguyên và các chiến trường khác đẩy thêm chính quyền Thiệu vào thế suy yếu, sa sút.

Nếu chúng thất bại về quân sự thêm nữa thì sẽ dẫn tới khả năng chính quyền Thiệu sụp đổ.”

(Trích “Chương 9: Thừa thắng”)

Tác giả cũng đề cập đến việc Bộ Chính trị thay đổi phương án tấn công Sài Gòn sớm hơn dự kiến:

“Giữa lúc bộ đội Tây Nguyên nhanh chóng tiến quân xuống đồng bằng theo ba đường chiến lược, ngày 20 tháng 3, chúng tôi được điện báo cho biết Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương vừa họp xong để nhận định tình hình: thắng lợi to lớn của ta vừa qua có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu một bước ngoặt mới trong cuộc chiến tranh ở miền Nam, đánh dấu sự phát triển rất mới trong cục diện chung, một bước suy sụp mới của Mỹ, nguỵ. Địch đang có ý đồ thực hiện co cụm chiến lược quy mô lớn nhằm tập trung lực lượng ở vùng Sài Gòn và một phần đồng bằng sông Cửu Long, có thể ở Đà Nẵng và Cam Ranh nữa, hòng tạo một thế tương đối vững để đi đến một giải pháp chính trị hoặc liên hiệp, hoặc chia cắt miền Nam. Vì vậy ta cần tranh thủ thời gian cao độ, hành động khẩn trương, hết sức bất ngờ về thời gian, phương hướng, lực lượng và táo bạo đồng thời bảo đảm chắc thắng.

Theo tinh thần đó, Bộ Chính trị cân nhắc mọi mặt và thực hiện phương án giải phóng Sài Gòn sớm hơn dự kiến. Bộ Chính trị sẽ cử đồng chí Lê Đức Thọ ngày 28 tháng 3 vào gặp bộ phận đại diện chúng tôi ở Tây Nguyên để phổ biến đầy đủ Nghị quyết, đồng thời ở Hà Nội cũng đã điện triệu tập các đồng chí Phạm Hùng, Trần Văn Trà ở Nam Bộ; Võ Chí Công, Chu Huy Mân ở Khu 5 đến ngay chỗ chúng tôi ở Tây Nguyên để cùng dự nghe phổ biến và thảo luận kế hoạch thực hiện ý định của Bộ Chính trị.

Một cục diện mới đã mở ra. Một nhiệm vụ mới đang hình thành từ thực tiễn chiến đấu và từ bộ óc vĩ đại của Đảng ta. Một thời cơ lớn đã đến.”

(Trích “Chương 10: Thời cơ và quyết tâm chiến lược mới”)