Hình nền: Người dân ở Xuân Lộc chờ trên Quốc lộ 1 để được di tản (trái) và xác quân Bắc Việt trên đường phố ở Xuân Lộc sau giao tranh (phải). Hình được đăng trên trang 19-A tờ The Miami Herald số 19-4-1975. Nguồn: The Miami Herald/Newspapers.com.

---

Báo hôm nay viết gì:

Miền Nam:

Dự án 1975 hiện tại chỉ tìm được các bản lưu trữ của báo Chính Luận đến số 15-4-1975. Từ ngày 16-4, các bài điểm tin sẽ sử dụng nguồn báo chí nước ngoài. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Phan Thiết thất thủ, Cộng quân chuẩn bị tấn công Sài Gòn

Trang nhất của The Tampa Times đăng tít lớn “Tỉnh lỵ thứ 19 của VNCH thất thủ”. [1]

Dẫn nguồn UPI: “Nguồn tin quân sự cho biết quân đội Bắc Việt do xe tăng dẫn đầu hôm nay đã kiểm soát thành phố ven biển Phan Thiết, tỉnh lỵ thứ 19 thất thủ vào tay Cộng sản và là một cứ điểm phòng thủ quan trọng của chính phủ. […] 

Liên lạc điện đài với Phan Thiết đã bị mất vào khoảng 10 giờ tối hôm qua. Lực lượng VNCH trong khu vực đã được sơ tán lên các tàu chờ ngoài khơi ở Biển Đông. Quân Cộng sản di chuyển theo sau xe tăng do Nga chế tạo đã tràn vào Phan Thiết. […]

Với việc từ bỏ Phan Thiết, chính phủ đã bỏ mặc tỉnh Bình Thuận cho Cộng sản – những người hiện đang kiểm soát hơn hai phần ba lãnh thổ VNCH.”

Bài viết cũng tường thuật lời của Đại tá Võ Đông Giang, phát ngôn viên của Việt Cộng ở Sài Gòn rằng “các lực lượng Cộng sản đã được lệnh vào hôm 4-4 để chuẩn bị một cuộc tấn công vào thành phố”, tuy ông “rất tiếc không thể biết hay nói trước được ngày diễn ra khởi nghĩa hay chiến đấu ở Sài Gòn”.

Đại tá Giang cũng lặp lại

“Việt Cộng sẵn sàng đàm phán hòa bình nhưng chỉ khi Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu của VNCH rời chức”.

Xuân Lộc: “Quân địch đông như kiến, ở khắp mọi nơi”

Trang 20 của tờ The Boston Globe đưa tin “Bắc Việt vượt qua Xuân Lộc”. [2]

Bài ghi lại tường thuật của phóng viên báo từ Hàm Thuận: “Chủ nhật tuần trước, Tổng cục Chiến tranh Chính trị của Tổng thống Thiệu đã hộ tống 20 phóng viên nước ngoài tới Xuân Lộc để chứng tỏ chính quyền Sài Gòn vẫn kiểm soát tỉnh lỵ này. Hôm qua, các chỉ huy tại trụ sở của Sư đoàn 5, Trung đoàn 8 và các sĩ quan khác từ trên xuống dưới, theo lệnh cấp trên, đã từ chối nói chuyện với các nhà báo. […]

Các quân nhân cấp thấp thì thẳng thắn và cởi mở hơn. Một lính biệt kích nói: “Quân địch đông như kiến, ở khắp mọi nơi.” Anh ta nói rằng đã từ bỏ đơn vị của mình. […]

Mặc dù một lực lượng lớn quân VNCH vẫn đang chiến đấu ở Xuân Lộc, nhưng quân Bắc Việt đã vượt qua các tuyến phòng thủ đó.

Các cuộc giao tranh ở đây, tại biên giới của các tỉnh Long Khánh và Biên Hòa, cho thấy rằng quân Bắc Việt với số lượng vượt trội đã có thể thọc sườn các lực lượng chính phủ.”

Tất cả các sư đoàn của Bắc Việt đều nhắm đến thủ đô Sài Gòn

Trang nhất tờ The Miami Herald đăng tít lớn “Cuộc tấn công Sài Gòn được dự liệu diễn ra trước thứ Hai”. Bài ghi tiêu đề nhỏ “Quân Cộng sản triển khai 15 sư đoàn gần thủ đô”. [3]

Thông tin cho biết: “Với việc Bắc Việt di chuyển 15 sư đoàn trước ba mặt của Sài Gòn, các chuyên gia quốc phòng hàng đầu của Hoa Kỳ dự đoán những cuộc tấn công nặng nề và trải rộng vào thủ đô của VNCH cùng các vùng ngoại ô sẽ bắt đầu trong vòng một hoặc hai ngày tới.

Các quan chức nói với tờ The Washington Post hôm thứ Sáu rằng

“ngay cả khi quân số ít ỏi còn lại của Sài Gòn chiến đấu dũng cảm, họ vẫn sẽ bị áp đảo trong vòng nhiều nhất là ba tuần và trận chiến cuối cùng của chiến tranh Đông Dương lần thứ hai sẽ hết thúc. […]

Một tuần trước, có tám sư đoàn Việt Cộng và Bắc Việt thuộc hai quân khu chiến đấu ở Sài Gòn và đồng bằng sông Cửu Long giàu lúa gạo. Bây giờ, hoặc trong vòng một hoặc hai ngày tới, con số sẽ tăng lên 16 sư đoàn.

Trừ một sư đoàn đang đóng quân gần Cần Thơ, thành phố lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long, tất cả số còn lại dường như đang nhắm mục tiêu đến Sài Gòn.”

Dân Sài Gòn căng thẳng đếm ngược thời gian

Trang 10 tờ The Vancouver Sun có bài “Sài Gòn lo lắng chờ đợi lưỡi rìu giáng xuống”. [4]

Dẫn nguồn AP: “Bị bao vây trong cơn bão các tin tức ảm đạm, ba triệu dân Sài Gòn đang đếm ngược thời gian đến thời điểm mà nhiều người tin là trận chiến cuối cùng của VNCH chống lại Việt Cộng và quân đội Bắc Việt. […]

Giờ đây, người dân Sài Gòn chứng kiến người nước ngoài hối hả rời khỏi thành phố, và nghe những tin đồn có cơ sở về việc các đại sứ quán thiêu hủy tài liệu.

Các nhà quan sát lâu năm nói rằng trong 15 năm chiến tranh, thủ đô chưa bao giờ có vẻ dễ bị tổn thương và người dân cam chịu thất bại hơn lúc này. […]

Một phóng viên người Pháp cư trú lâu năm tại Sài Gòn bình luận:

‘Thành phố tràn ngập những tin đồn và căng thẳng đến nỗi một cái nấc cụt không đúng lúc cũng có thể thổi tung mọi thứ.’”

Bài viết cũng đề cập: “Các báo cáo gần đây của Đại sứ quán Mỹ tại Sài Gòn thuật lời nhân chứng về những vụ giết hại rùng rợn [tại các vùng Cộng sản chiếm được], bao gồm vụ hành quyết một viên chức kiểm duyệt bên ngoài Cố đô Huế, vụ chặt đầu một lãnh đạo chính trị ôn hòa tên Nguyen Ba Sau, 60 tuổi, ở Chợ Cồn, Đà Nẵng, với đầu của ông ‘bị treo ở chỗ cao nhất và để đó’, cùng với các vụ ném đá những viên chức chính phủ tới chết ở các khu vực khác tại Đà Nẵng.

Những báo cáo này chưa được kiểm chứng.

Những người Việt Nam chạy thoát từ các thành phố do Cộng sản chiếm giữ nói với các phóng viên AP rằng họ không chứng kiến vụ việc nào như trên.”

Miền Bắc:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND): [5]

Tiến công các tỉnh miền Tây

Trang nhất báo Nhân Dân trong mục “Miền Nam liên tục tiến công và nổi dậy” đăng tiêu đề “Tây Nam Bộ: San bằng và bức rút 80 vị trí; Loại khỏi vòng chiến đấu 2.000 tên địch; Long Châu Tiền: Diệt 23 vị trí, giải phóng 5 xã; hơn 30.000 đồng bào giành quyền làm chủ; Vĩnh Long: Tiêu diệt và bức rút 16 đồn, phân chi khu quân sự; Binh sĩ trường huấn luyện Cái Vồn nổi dậy bỏ hàng ngũ địch trở về với nhân dân.”

Một số nội dung đáng chú ý trên mục “Tin mới nhận” ở trang bốn:

“Phóng viên hãng AP đưa tin: Hôm qua 19-4, chiến sự vùng đồng bằng sông Cửu Long chủ yếu tập trung chung quanh thị trấn Tân An thuộc tỉnh Long An; có lúc bọn chỉ huy quân ngụy tại Sài Gòn đã mất liên lạc vô tuyến điện với một số vị trí tiền tiêu ở chung quanh Tân An. […]

Phóng viên hãng AFP đưa tin: hôm qua 19-4, một đại đội quân ngụy đã làm binh biến ở gần Sài Gòn. Đại đội này thuộc trung đoàn 4, sư đoàn 7, một sư đoàn đặt căn cứ tại Tân Hiệp trên đường số 4, cách tây-nam Sài Gòn 80 ki-lô-mét. Thiệu phải cho quân và xe tăng thuộc sư đoàn 9 tới đàn áp những binh sĩ làm binh biến.”

Lên án Mỹ cho tàu sân bay vào miền Nam

Trang bốn đăng bài “Người phát ngôn Bộ Ngoại giao ta: Lên án Mỹ cho tàu sân bay vào vùng biển miền Nam nước ta; Bác bỏ luận điệu bịa đặt của Xi-xúc Na Chăm-pát-xắc”.

Trích: “Đây lại thêm một hành động của Mỹ vi phạm nghiêm trọng Hiệp định Pa-ri. Hành động đó chứng tỏ chính quyền Pho vẫn tiếp tục âm mưu dính líu quân sự và can thiệp vào công việc nội bộ của miền Nam Việt Nam nhằm tiếp tay cho tập đoàn Nguyễn Văn Thiệu kéo dài chiến tranh […]. Mỹ phải đưa ngay các tàu quân sự của họ ra khỏi vùng biển miền Nam Việt Nam.”

Bài viết cũng ghi lời của người phát ngôn Bộ ngoại giao “cực lực bác bỏ luận điệu bịa đặt của bộ trưởng Xi-xúc Na Chăm-pát-xắc về cái gọi là ‘sự có mặt của quân Bắc Việt Nam’ ở Lào”.

Trên trang này còn có bài “TTXGP [Thông tấn xã Giải phóng] ra tuyên bố bác bỏ luận điệu vu cáo của bộ quốc phòng Mỹ”.

Trích: “Ngày 19-4, Thông tấn xã Giải phóng ra tuyên bố bác bỏ luận điệu vu cáo của người phát ngôn bộ quốc phòng Mỹ đưa ra ngày 18-4 về cái gọi là những cuộc trả thù đẫm máu đối với những nhân viên cũ của chế độ Sài Gòn ở nhiều nơi trong vùng mới giải phóng tại miền Nam Việt Nam.”

Tố cáo Mỹ – Thiệu giết hại người di tản

Một bài khác trên trang bốn có tiêu đề “Mỹ – Thiệu giết hại gần 1.000 người chúng cưỡng ép ‘di tản’ trên một chiếc tàu”.

Trích: “Vừa qua, anh Trương Mẫn, ở nhà số 139, đường Lý Thái Tổ, thành phố Đà Nẵng, bị Mỹ – Thiệu cưỡng bức ‘di tản’ cùng với gia đình vào Nha Trang theo đường biển, được chính quyền cách mạng giúp đỡ trở về Đà Nẵng, tố cáo:

Chiều 28-3-1975, bọn Thiệu dồn hơn 8.000 đồng bào ta lên một chiếc sà lan và cho chiếc tàu của hải quân ngụy mang biển số 240 kéo đi. Khi bọn Thiệu đẩy đồng bào lên sà lan, khoảng 50 cháu nhỏ đã rơi xuống biển chết đuối. […]

Sau ba ngày lênh đênh ngoài biển, trên sà lan không còn nước ngọt, gần 1.000 đồng bào, trong đó có 600 cháu nhỏ đã chết vì khát, đói và chật chội. Không thể để xác các cháu trên sà lan, nhiều bậc cha mẹ đành cắn răng nguyền rủa bọn Thiệu rồi thả xác con mình xuống biển.

Ngày 31-3, tức là sau hơn ba ngày chiếc sà lan lênh đênh trên mặt biển, bọn lính thủy đánh bộ Mỹ đưa một chiếc tàu tới lùa đồng bào ta lên tàu và chúng lại tiếp tục hành hạ.

Chúng lục soát, cướp giật đồ đạc của từng người rồi đẩy bà con ta xuống hầm tàu. Một người bị bọn Mỹ cướp hơn bốn triệu đồng, còn bị chúng bắn chết.

Một số khác không có tiền bị chúng vu là Việt cộng rồi bắn chết đẩy xác xuống biển. Nhiều chị em bị bọn Mỹ cưỡng hiếp ngay trên boong tàu. Không chịu nổi sự tàn bạo của Mỹ – Thiệu, nhiều đồng bào ta đã nhảy xuống biển tự tử.”

 ‌