1975 – Tuần 20: Chế độ mới mít tinh mừng chiến thắng, hứa hẹn tổ chức bầu cử, kêu gọi người tị nạn trở về

Hình nền: Lễ mừng chiến thắng tại Sài Gòn, hình đăng trên trang bốn báo Nhân Dân ngày 16-5-1975. Nguồn: Thư viện Quốc gia Việt Nam.

---

Báo tuần qua viết gì: 

Báo nước ngoài:

Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Hà Nội thu thập sách báo gửi vào Sài Gòn

Trang 7-G tờ The Cincinnati Enquirer số 11-5 đăng tin “Hà Nội bắt đầu chiến dịch quyên góp sách cho Sài Gòn”. [1]

Dẫn nguồn AFP: “Trong khi chính quyền Sài Gòn đang đốt những cuốn sách ‘có hại và vô dụng’, Hà Nội đã bắt đầu chiến dịch thu thập sách báo để gửi vào Sài Gòn và Huế. […]

Bốn loại tác phẩm sẽ được thu thập. Trước hết là ‘tất cả các sách báo chính trị được chế độ chấp nhận’ bất kể chúng được biên tập ở Bắc Việt hay nước ngoài và được viết bằng ngôn ngữ nào.”

Các loại khác bao gồm tác phẩm văn học nghệ thuật kinh điển của nước ngoài, sách khoa học kỹ thuật, và ấn phẩm dành cho trẻ em.

Sài Gòn xóa bỏ dấu ấn văn hóa của chế độ trước

Cùng số 11-5, trang 11 tờ The Indianapolis Star đăng tin “Trẻ em Sài Gòn phải học nhạc đỏ”. [2]

Dẫn nguồn AFP: “Trẻ em Sài Gòn đang học thuộc lòng những bài hát cách mạng, trong một phần của chương trình ‘làm sạch đạo đức’ của Chính phủ Cách mạng Lâm thời, theo tường thuật tại thành phố.

Dưới sự giám sát của các cán bộ Chính phủ Cách mạng Lâm thời, các đội thiếu nhi đang tập dượt 10 bài hát cách mạng để biểu diễn trong các lễ kỷ niệm sắp tới, bao gồm kỷ niệm ngày sinh 19-5 của cố Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Những người chiến thắng đang tiếp tục xóa bỏ các hình ảnh và âm thanh của nền văn minh ngoại lai.

Truyện tranh và các tạp chí có hình người mẫu nữ bị đốt.

Âm thanh hỗn tạp từ các máy hát đĩa phát nhạc ngoại quốc, vốn cuốn hút giới trẻ hơn nhiều so với âm nhạc và thi ca trong nước, giờ đây đã im bặt.

Thành phần bán hàng rong và tiểu thương, bán đồ lặt vặt ven đường, bị đánh giá là không có năng suất. Họ sẽ biến mất, cùng với những chiếc bật lửa rẻ tiền, các biểu tượng hòa bình, những huy hiệu và đề can quân đội, trừ phi họ chuyển sang bán cờ Chính phủ Cách mạng Lâm thời và huy hiệu “Bác Hồ.’”

Hoạt động buôn bán trở lại ở Sài Gòn

Trang nhất số 12-5 tờ Evansville Press đăng tít “Chủ nghĩa tư bản vẫn sống ở Sài Gòn”. [3]

Dẫn nguồn UPI: “Chủ nghĩa tư bản dù bị bẻ cánh nhưng chưa chết ở miền Nam Việt Nam.

Khi tiếng súng còn chưa kịp dừng hẳn, một doanh nhân đã mở cửa hàng trên đường Tự Do và bắt đầu sản xuất xăng đan ‘Hồ Chí Minh’ từ lốp ô tô cũ.

Người Sài Gòn ngay lập tức mua chúng với giá ngang bằng những đôi giày kiểu Tây.

Trong một vài ngày sau khi Cộng quân tiến vào Sài Gòn hôm 30-4, những gian chợ vỉa hè bán các ấn bản cũ của tạp chí Playboy và Penthouse gần như biến mất.

Nhưng các tạp chí này giờ đây đã tái xuất trên kệ báo, với khách hàng của nó bao gồm lính Bắc Việt và Việt Cộng. […]

Những người bán hàng rong năng động chuyển sang bán cờ Việt Cộng và chân dung Hồ Chí Minh, cố lãnh tụ Bắc Việt. Những ai bán sách cũ của Mỹ thì không còn thị trường. […]

Các cửa hàng đã mở cửa trở lại nhưng nhiều chủ cửa hàng lo lắng, nói rằng họ chưa biết liệu cơ sở của mình có bị chính quyền tịch thu hay không.”

Sài Gòn yêu cầu người dân dọn dẹp để mừng sinh nhật Hồ Chí Minh

Trang hai tờ Express-News số 13-5 dẫn nguồn AP đưa tin về việc chuẩn bị lễ mừng sinh nhật Hồ Chí Minh. [4]

Trích: “Chính quyền Sài Gòn ra lệnh cho các hộ gia đình dành ra ba buổi tối để dọn dẹp nhằm chuẩn bị cho lễ mừng sinh nhật Hồ Chí Minh sẽ bắt đầu vào thứ Năm. […]

Nhiều nội dung của đài phát thanh xoay quanh dịp kỷ niệm ngày sinh của Hồ Chí Minh. Đài phát thanh [Sài Gòn] Giải phóng phát lệnh cho mọi người phải dành từ 7 đến 9 giờ tối để dọn dẹp đường phố và nhà riêng của mình. […]

Một bản tin trước đó của đài Sài Gòn cho biết các nhà máy in ở Hà Nội đã in hàng triệu tờ rơi ca ngợi Hồ Chí Minh và gửi chúng đi cả Nam lẫn Bắc. Bản tin nói công nhân thực phẩm và may mặc ở miền Bắc đã tăng ca để cung cấp cho nhu cầu của miền Nam.”

Cộng sản tạo ấn tượng tốt với người Sài Gòn

Trang hai tờ Independent Journal số 13-5 có bài “Cộng sản đang tạo được thiện cảm với người dân Sài Gòn”. [5]

Dẫn nguồn UPI: “Người dân Sài Gòn đang chấp nhận và thậm chí tận hưởng cuộc sống mới dưới sự cai trị của Cộng sản.

Khả năng về một cuộc tắm máu đã bị xua tan và dù vẫn có nhiều dấu hỏi cho tương lai, ở thời điểm hiện tại, không có sự sợ hãi nào.

Bộ đội và cán bộ tiến vào Sài Gòn trong 10 ngày qua đã cố hết sức mình để thể hiện sự thân thiện với dân.

Những người Sài Gòn từng trốn trong nhà khi xe tăng diễu hành chiến thắng trên các tuyến đường chính cách đây 10 ngày, giờ đây đã thoải mái bắt chuyện với bộ đội ngoài đường.

‘Mấy ảnh thật sự rất tốt’, một người dân nói. ‘Họ nói chuyện rất nhẹ nhàng, không giống như mấy ông lính già’ của chính quyền trước.”

Giá xăng chợ đen ở Sài Gòn gấp sáu lần giá chính thức

Trang 19 tờ Honolulu Advertiser ngày 14-5 đăng tin “Tiếp tục mua bán trái phép, khó tìm xăng ở Sài Gòn”. [6]

Phần đầu bản tin tường thuật về việc người nước ngoài tại Sài Gòn được yêu cầu đến văn phòng Sở Ngoại vụ trước kia để trình giấy tờ đăng ký với chính quyền mới. Trong số này, người có quốc tịch Pháp (khoảng 10.000) và Trung Hoa Dân Quốc [Đài Loan] (khoảng 5.000) chiếm phần lớn.

Phần sau bản tin tường thuật về tình hình xăng dầu.

Trích: “Trong bài diễn văn đầu tiên hồi đầu tuần, tướng Trần Văn Trà, Tư lệnh quân sự mới của Sài Gòn, nhấn mạnh rằng thực phẩm và nhiên liệu là hai vấn đề chính của chế độ mới. […]

Trước Dinh Tổng thống cũ, hàng trăm người đã chen chúc quanh một trạm xăng ‘hợp pháp’ để mua xăng với giá chính thức 250 đồng một lít. Chỉ có chủ sở hữu xe hơi và xe máy được mua. Một số người đã phải về nhà với những can rỗng sau khi chờ đợi cả ngày.

Những năm trước đây, chính quyền Thiệu đã nhiều lần cố gắng chặn đứng việc mua bán xăng trái phép. Thời điểm đó, xăng thường được bán với giá rẻ hơn giá chính thức do chúng là hàng trộm cắp từ các trạm xăng quân sự, với nhiều ‘thương nhân’ là vợ con của quân lính.

Giờ đây, dưới chế độ cách mạng, hoạt động buôn bán xăng trái phép tiếp tục diễn ra, với giá xăng gấp sáu lần giá chính thức.

Người bán giao dịch ở những con đường đông đúc của thủ đô, rõ ràng không e ngại bị quân lính Chính phủ Cách mạng Lâm thời tuần tra khu vực đó bắt giữ.”

Nhóm phóng viên nước ngoài đầu tiên tới Sài Gòn

Cùng trên trang 19 ngày 14-5 của tờ Honolulu Advertiser là bài “Những người nước ngoài đầu tiên: 30 nhà báo đáp xuống Sài Gòn”. [7]

Dẫn nguồn AFP: “Khoảng 30 nhà báo nước ngoài đã đáp máy bay Illyusin-18 của Bắc Việt từ Hà Nội đáp xuống Sài Gòn. Đây là nhóm nhà báo nước ngoài đầu tiên tới đây sau khi Sài Gòn sụp đổ.

Phần lớn đến từ Đông Âu, Cuba và Trung Quốc, ngoài ra còn có hai người Pháp và một người Ý. Họ cầm theo thị thực do Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam cấp.

Máy bay cũng chở theo một phái đoàn Cuba thuộc Hiệp hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba, và các cán bộ Việt Nam cả hai miền Nam Bắc.”

Sài Gòn chính thức đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh

Trang 27 tờ The Duluth News Tribune số 15-5 đăng tin “Sài Gòn chính thức đổi tên hôm nay”. [8]

Dẫn nguồn AFP: “Đài Phát thanh Việt Cộng đưa tin vào tối thứ Tư cho biết thủ đô Sài Gòn của Nam Việt Nam sẽ chính thức được đặt tên là Thành phố Hồ Chí Minh vào hôm nay trong một cuộc diễu hành tại thành phố mừng ‘chiến thắng vĩ đại’.”

Rải rác các cuộc kháng cự ở miền Nam

Trang mười số 11-5 tờ The Morning Union đăng tin “Giao tranh vẫn tiếp tục ở miền Nam Việt Nam”. [9]

Dẫn nguồn UPI: “Các cuộc giao tranh quy mô nhỏ giữa Cộng quân và những người cố thủ cuối cùng vẫn tiếp tục ở nhiều khu vực rải rác tại Nam Việt Nam hôm thứ Sáu, hơn một tuần sau khi Cộng sản chiếm được Sài Gòn, theo bản tin trễ nhận được hôm thứ Bảy từ phóng viên Alan Dawson của UPI ở Sài Gòn.

Dawson cho biết các nguồn tin quân sự báo cáo rằng hầu như toàn bộ đất nước, bao gồm cả các đảo ngoài khơi, đều nằm dưới sự kiểm soát của chính phủ mới và các cuộc giao tranh nói trên đều ở những nơi xa khu tập trung dân cư.

Dawson đưa tin: ‘Trong số những người cố thủ có quân của Sư đoàn 25, cách Sài Gòn khoảng 15 dặm về phía Tây Bắc và một đơn vị dân quân nhỏ, cách thủ đô khoảng 20 dặm về phía Đông Nam.’

‘Điều đáng ngạc nhiên là sự kháng cự không đến từ các đơn vị tinh nhuệ của quân đội VNCH trước đây mà lại đến từ những đơn vị được cho là yếu hơn.’”

Chế độ mới hứa tổ chức bầu cử ở miền Nam

Trang nhất số 12-5 tờ Simpson’s Leader-Times đăng bài “Không có mốc cụ thể… Hứa hẹn tổ chức bầu cử ở Nam Việt Nam, thống nhất Bắc Nam”. [10]

Dẫn nguồn UPI: “Chế độ Cộng sản mới ở Sài Gòn đã hứa sẽ tổ chức một cuộc bầu cử toàn quốc tại Nam Việt Nam, nhưng không đưa ra mốc thời gian cụ thể.

Chính phủ Việt Cộng cũng kêu gọi thống nhất hai miền Bắc Nam, nhưng cho biết ưu tiên trước mắt là bình thường hóa cuộc sống tại Sài Gòn.

Các bản tin trễ từ văn phòng của UPI ở Sài Gòn được đăng vào hôm Chủ nhật cho biết người đứng đầu ‘Ủy ban Quân quản’, hiện đang điều hành thủ đô miền Nam Việt Nam, thông báo tuần trước về một kế hoạch bầu cử.

Tướng Trần Văn Trà nói trong cuộc họp báo vào thứ Năm tuần trước rằng Chính phủ Cách mạng Lâm thời của Việt Cộng sẽ bỏ từ ‘lâm thời’ khỏi tên gọi sau cuộc bầu cử.

‘Sẽ không còn ‘lâm thời’ khi có một cuộc bầu cử toàn quốc’, vị tướng nói. Tuy nhiên, ông Trà từ chối đưa ra thời điểm cụ thể cho cuộc bầu cử, và nói Ủy ban Quân quản sẽ tiếp tục cầm quyền để ‘tổ chức lại đời sống bình thường’ và trấn áp bất kỳ mối đe dọa an ninh nào tại Sài Gòn.”

Việt Cộng kêu gọi người Việt tị nạn trở về

Trang nhất tờ The Cumberland News số 14-5 đăng tin “Chính quyền Việt Nam mời gọi người tị nạn trở về nhà”. [11]

Dẫn nguồn AP: “Chính quyền cách mạng miền Nam Việt Nam đã gửi công hàm tới các nước láng giềng châu Á vào thứ Ba, yêu cầu thông báo tới những người Việt tị nạn rằng họ được chào đón trở về nhà.

Bộ Ngoại giao cho biết các công hàm ngoại giao đã được gửi tới Philippines, Thái Lan, Singapore, Indonesia và Malaysia.

Công hàm ghi rằng một số tàu Việt Nam ở vùng biển nước ngoài đã xin phép quay trở lại Việt Nam. Nội dung ghi thêm:

‘Vì chúng tôi không có đại diện tại quốc gia của bạn, nên chúng tôi yêu cầu các bạn thông báo đến các tàu Việt Nam rằng chúng tôi chào đón họ trở về nhà.

Xin hãy thông báo rằng họ có thể vào các cảng Vũng Tàu, Đà Nẵng, Qui Nhơn hoặc bất kỳ cảng nào ở Nam Việt Nam.”

Trang 10 số 15-5 tờ Edmonton Journal đăng tin “50.000 người Việt tị nạn trở về quê”. [12]

Dẫn nguồn AFP: “Hãng Thông tấn Giải Phóng của Việt Cộng đưa tin, ít nhất 50.000 người dân Nam Việt Nam, trước đó rời bỏ làng mạc khi nó rơi vào tay Cộng sản, đã trở về nhà trong tuần qua.

Cơ quan này nói ở tỉnh Phước Bình, phía Bắc Sài Gòn, hơn 30.000 người tị nạn đã được cung cấp gạo, muối và nông cụ.”

Người Việt tị nạn ở nước ngoài

Trang 33 tờ The Anniston Star ngày 11-5 đăng tin “Một số ít yêu cầu trở về Việt Nam”. [13]

Dẫn nguồn AP: “Những người tị nạn muốn trở về Việt Nam phải đối mặt với sự chậm trễ vô thời hạn, nhưng cho đến nay chỉ có một số ít có ý định về nhà.

Một nhóm 45 hạ sĩ quan không quân tuần trước đã xin các quan chức quân sự cho họ được trở về Việt Nam.

‘Tôi không biết làm sao để cho họ trở về’, George Gordon-Lennox, đại diện Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn nói. ‘Tôi chưa nhận được bất kỳ hướng dẫn nào về cách đưa người trở về Việt Nam.’

Liên Hợp Quốc có liên lạc với Chính phủ Cách mạng tại Paris, Geneva và Hà Nội, nhưng không có đại diện tại Sài Gòn. Gordon-Lennox nói cho tới khi chính quyền Sài Gòn thông báo chính thức rằng người tị nạn có thể trở về, và nói rõ những nhóm nào được chào đón, sẽ không có sự sắp xếp nào để đưa người tị nạn quay về. […]

Ông cho biết không có liên lạc cá nhân nào với nhóm sĩ quan không quân nói trên, hiện đang sống trong khu trại ở Orote Point.

Những người này, là thành viên phi hành đoàn mặt đất tại căn cứ không quân Tân Sơn Nhứt, nói họ được ra lệnh lên máy bay vào ngày 29-4. Họ nói không biết là đang chạy trốn khỏi đất nước, mà nghĩ rằng mình đang được đưa đến căn cứ an toàn ở miền Nam Việt Nam.

Ông Tran Thanh Tong, người phát ngôn của nhóm này cho biết, hơn một chục người trong nhóm đã được chuyển đến các trại tị nạn ở Hoa Kỳ.

‘Chúng tôi biết nếu quay lại thì sẽ có nguy hiểm’, Tong nói hôm thứ Bảy. ‘Nhưng chúng tôi không thể sống thiếu gia đình. Chúng tôi sẵn sàng chết ở Việt Nam.’

Ông nói một số sĩ quan không quân Việt Nam trong trại đã phản đối việc nhóm của ông muốn quay về. Những người này lo sợ nếu nhóm của Tong được đưa về, Hoa Kỳ có thể sẽ trả toàn bộ quân lính của VNCH về Việt Nam.

Gordon-Lennox dự đoán sẽ có nhiều người tị nạn muốn hồi hương.

‘Rất nhiều người đã bị chia cắt khỏi gia đình trong cơn hoảng loạn’, ông nói. ‘Họ ngồi đây, thấy tình hình ở Sài Gòn không quá tệ và họ đang nhớ nhà.’”

Đánh tiếng thiết lập quan hệ ngoại giao với Mỹ

Số 13-5, trang nhất tờ Bennington Banner đăng tin “Việt Cộng đánh tiếng về mối quan hệ với Hoa Kỳ”.[14]

Dẫn nguồn UPI: “Phóng viên của UPI Alan Dawson, trong bản tin trễ từ Sài Gòn nhận được hôm nay, cho biết các quan chức của chính quyền Sài Gòn mới trong các cuộc thảo luận riêng tư đã nói chính quyền sẵn sàng chấp nhận quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ.”

Trang hai tờ Des Moines Tribune ngày 16-5 đăng tin “Hoa Kỳ không vội trong mối quan hệ với Sài Gòn”. [15]

Dẫn nguồn AP: “Các quan chức Mỹ cho biết họ không vội phản hồi việc chính quyền mới của Sài Gòn đánh tiếng muốn thiết lập quan hệ ngoại giao với Washington và họ không chắc Hoa Kỳ sẽ được yêu cầu công nhận những gì. […]

Thông thường, yêu cầu duy nhất của Mỹ trong việc công nhận một chính quyền mới là nó kiểm soát hoàn toàn đất nước và tuân thủ luật lệ quốc tế.

Nhưng các quan chức Mỹ nói trường hợp của Việt Nam không đơn giản vậy. Hiện tại, chính quyền Sài Gòn nằm dưới sự điều hành của Ủy ban Quân quản do Thượng tướng Trần Văn Trà đứng đầu. Nhưng họ không biết rõ giới hạn quyền lực của ông nằm ở đâu.

Người ta dự đoán miền Nam sẽ dần nằm hoàn toàn dưới sự kiểm soát của Bắc Việt, nhưng các quan chức này nói họ không biết khi nào việc này sẽ diễn ra.”

Báo trong nước:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND): [16]

Phát động phong trào mừng sinh nhật Hồ Chủ tịch

Các số báo Nhân Dân từ thứ Hai đến thứ Năm đều đăng chân dung Hồ Chí Minh trên trang nhất.

Số 12-5 đăng tựa “Khẩu hiệu kỷ niệm lần thứ 85 ngày sinh của Hồ Chủ tịch (19-5-1975)” với 11 khẩu hiệu chúc mừng. Ngày 13-5 đăng tít “Lập thành tích kỷ niệm lần thứ 85 ngày sinh của Hồ Chủ tịch”. Các số báo ngày 14 và 15-5 đăng kèm ảnh chân dung với các câu trích dẫn của Hồ Chí Minh.

Mít tinh mừng chiến thắng ở Hà Nội và Sài Gòn

Trang nhất số 15-5 đăng tít lớn “Hôm nay, cả nước ta tổ chức lễ mừng chiến thắng vĩ đại của dân tộc trong niềm phấn khởi và tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào tiền đồ tươi sáng của Tổ quốc ta; Đoàn đại biểu Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đi dự lễ mừng chiến thắng ở Sài Gòn”.

Trang nhất ngày 16-5 dành toàn bộ đăng nội dung ngày lễ, với tựa lớn “Cả nước vui mừng trong ngày hội lớn: 70 vạn nhân dân Hà Nội họp mít tinh, diễu hành mừng chiến thắng vĩ đại của cách mạng nước ta; Diễu binh lớn ở Sài Gòn, hàng triệu nhân dân xuống đường”.

Sài Gòn chuẩn bị lễ mừng sinh nhật Hồ Chí Minh

Trang hai số 13-5 đăng tít “Sài Gòn”, trong đó có các tiểu mục: “Các trường đại học chuẩn bị kỷ niệm lần thứ 85 ngày sinh của Bác Hồ; 2.700 thanh niên gia nhập lực lượng tự vệ; Bệnh viện Vì dân mở cửa phục vụ đồng bào; Chiếu phim ở 51 rạp”.

Trích: “Tại trường đại học Vạn Hạnh, chi hội sinh viên thành lập 10 đại đội tự vệ với gần 2.000 đội viên. Trong tuần qua, sinh viên Vạn Hạnh gom góp được hàng vạn khẩu súng các loại đem nộp cho chính quyền cách mạng.

Tại trường đại học Luật khoa, sinh viên in các bản nhạc cách mạng để phổ biến sâu rộng trong hàng ngũ sinh viên cũng như đồng bào, […].

Cũng tại trường đại học Vạn Hạnh, chi hội sinh viên đã in xong hàng trăm bản Di chúc của Bác Hồ để phân phối cho sinh viên; anh chị em còn nghiên cứu, tìm hiểu đời hoạt động cách mạng của Bác Hồ.

Anh chị em sinh viên Sài Gòn – Gia Định sôi nổi chuẩn bị lễ kỷ niệm ngày sinh của Bác sắp tới, ngày lễ mà tất cả sinh viên từ lâu hằng mong muốn được tổ chức công khai.”

Tố cáo Mỹ tuyên truyền lừa dối về Sài Gòn

Cùng số báo này, trang bốn trong mục “Dư luận nước ngoài” có bài “Tình hình Sài Gòn chứng minh sự lừa dối của Mỹ – ngụy”.

Trích: “Ngày 8-5, tất cả các báo lớn ở Anh đều đăng trên trang nhất những bài tường thuật về tình hình Sài Gòn, về bầu ‘không khí nhẹ nhõm tại Sài Gòn’.

Ba phóng viên hãng tin Mỹ AP hiện còn ở lại Sài Gòn đã gửi về Mỹ một bài thông tấn vạch rõ tình hình Sài Gòn sau ngày giải phóng đã ổn định ‘rất sớm’; phóng viên Ét-xpơ còn nhấn mạnh ‘không hề nom thấy một cảnh ‘tắm máu’ nào’; […]

Theo nhận xét của hãng tin Nhật Bản Ki-ô-đô, ‘một cuộc cách mạng hòa bình đang diễn ra ở Sài Gòn. Thực tế dưới chính quyền mới đang chứng minh sự lừa dối của bộ máy tuyên truyền chính trị của Mỹ và chính phủ vừa diệt vong ở Sài Gòn.’”

Trang bốn số 14-5 đăng “Chuyến tàu biển đầu tiên của miền Bắc cặp bến Sài Gòn”. Trang bốn ngày 15-5 có bài “Thương cảng Sài Gòn hoạt động trở lại”. Phía dưới đăng bài “Chuyến thư đầu tiên từ Sài Gòn đến Hà Nội”.

Trích: “Sau 21 năm, quan hệ thư tín giữa Sài Gòn và Hà Nội bị gián đoạn, 7 giờ tối 13-5-1975, chuyến thư đầu tiên của nhân dân Sài Gòn – Gia Định gửi ra miền Bắc đã được chở bằng máy bay tới Hà Nội. Ngày 14-5 những thư đó đã được phát theo địa chỉ của người nhận.”

Đưa dân di tản về quê cũ

Trang nhất số 13-5 đăng tít “Hải quân nhân dân tiếp tục đón anh chị em chiến sĩ cách mạng ở Côn Đảo và Phú Quốc về đất liền”.

Trích: “Sau ngày giải phóng thành phố Sài Gòn – Gia Định, Bộ chỉ huy Hải quân nhân dân cho hai tàu vận tải đi Phú Quốc và Côn Đảo tiếp tục đón anh chị em chiến sĩ cách mạng trở về đất liền.

Ngoài ra, các tàu tuần tiễu của Hải quân nhân dân thường xuyên tuần tra trên các sông, biển, giữ gìn an ninh, trật tự cho thành phố, đón những đồng bào bị địch cưỡng ép ‘di tản’ đang lênh đênh, đói khát trên mặt biển về đất liền, đưa hàng nghìn đồng bào về quê cũ, thu hồi nhiều đoàn tàu của địch bỏ lại khắp nơi khi đầu hàng quân ta.”

Trang ba ngày 14-5 đăng bài “Bình Phước, Bà Rịa, Long Khánh, Kiến Tường: Hàng vạn đồng bào trong các khu gom dân, ‘ấp chiến lược’ và đồng bào bị địch cưỡng ép ‘di tản’ trở về quê cũ làm ăn”.

Việt Nam gia nhập WHO 

Trang bốn ngày 18-5 có bài “Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Cộng hòa miền Nam Việt Nam gia nhập tổ chức y tế thế giới”.

Trích: “Theo tin từ Giơ-ne-vơ, ngày 14-5, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã gia nhập Tổ chức y tế thế giới (WHO). Đây là tổ chức thứ hai của Liên hợp quốc kết nạp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa làm hội viên.

116 trong số 124 đại biểu đã tán thành. Tám đại biểu không dự cuộc bỏ phiếu, trong đó có Mỹ. Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã gia nhập WHO từ ngày 12-5.”

Lên án các cuộc biểu tình chống người Việt ở Thái

Trang bốn ngày 13-5 đăng tít “Hành động thù địch của bọn phản động Thái-lan”.

Trích: “Theo tin nước ngoài, liên tiếp trong hai ngày 10 và 11-5, đã có những cuộc biểu tình ở Xa-con Na-khôn thuộc vùng đông-bắc Thái-lan, đòi ‘trục xuất’ các kiều dân Việt Nam từ lâu vẫn sinh sống ở vùng này. Tin ấy còn nói một số nhà của Việt kiều đã bị phá.

Đây là một hành động thù địch đối với nhân dân Việt Nam, có sự chỉ huy rõ ràng, hòa nhịp với những lời tuyên bố đầy giọng khiêu khích nhắc đi nhắc lại nhiều lần của bộ trưởng quốc phòng Thái-lan Pra-man.

Viên bộ trưởng thân Mỹ quá lộ liễu này còn trắng trợn bịa ra cái gọi là ‘đa số thầm lặng’ chống cộng sản ở Việt Nam và Cam-pu-chia.”

Yêu cầu Singapore trao trả máy bay của VNCH

Cùng trang bốn ngày 13-5, bên dưới có bài “Xin-ga-po phải trao trả cho Việt Nam số máy bay do bọn ngụy đưa sang nước này”.

Trích: “Theo tin phương Tây, ngày 9-5-1975, thủ tướng Xin-ga-po Lý Quang Diệu tuyên bố sẽ trao trả cho Mỹ số máy bay quân sự do các phi công của ngụy quyền Sài Gòn đem theo khi chúng tháo chạy khỏi miền Nam Việt Nam đến Xin-ga-po. […]

Chính phủ Xin-ga-po phải trao trả số máy bay và tàu biển đó cho Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, làm như vậy mới là phù hợp với độc lập, chủ quyền của Xin-ga-po, với pháp luật quốc tế và tập quán quốc tế và lợi ích của mối quan hệ giữa Việt Nam và Xin-ga-po.”

Tố Mỹ xâm phạm vùng biển của Campuchia

Trang bốn số 16-5 đăng tít “Bộ Ngoại giao ta ra tuyên bố về việc đế quốc Mỹ cho máy bay, tàu chiến xâm phạm và đánh phá vùng biển của Cam-pu-chia”.

Trích: “Tiếp theo nhiều lần cho máy bay và tàu chiến vi phạm vùng trời và vùng biển Cam-pu-chia, mới đây đế quốc Mỹ lại cho tàu trinh sát ‘Mai-a-Ghết’ xâm phạm vùng biển của Cam-pu-chia, cho máy bay bắn chìm, bắn hỏng nhiều tàu chiến Cam-pu-chia và đưa lính thủy đánh bộ Mỹ vào Thái-lan hòng đe dọa Cam-pu-chia. […]

Đây là một hành động chiến tranh cực kỳ nghiêm trọng của chính quyền Pho xâm phạm thô bạo độc lập chủ quyền của Cam-pu-chia, đe dọa hòa bình và an ninh ở khu vực này.”

Về việc này, trang nhất số 13-5 tờ Wilmington News-Journal đăng tin “Campuchia có thể đối mặt với hành động quân sự; Mỹ yêu cầu thả tàu”. [17]

Dẫn nguồn AP: “Hoa Kỳ sẽ điều khoảng 1.000 thủy quân lục chiến tới Thái Lan để ứng phó với cuộc khủng hoảng liên quan đến việc Campuchia bắt giữ một tàu hàng của Mỹ, theo các nguồn tin từ Ngũ Giác Đài. […]

Không có tuyên bố tức thì về hoạt động của nhóm thủy quân lục chiến này khi tới Thái Lan, nhưng động thái này theo sau cảnh báo của Tổng thống Ford về ‘hậu quả nghiêm trọng’ có thể xảy ra nếu chính phủ mới của Campuchia không thả tàu hàng Mayaguez và các thành viên trên tàu.

Nhà Trắng cho biết tàu Mayaguez, bị bắt giữ hôm thứ Hai khoảng tám dặm cách một đảo nhỏ ở Vịnh Thái Lan, đã được đưa tới đảo Koh Tang, cách bờ biển Campuchia 30 dặm, dưới sự kiểm soát của hai tàu vũ trang Campuchia.”

Trang nhất tờ The News Tribune số 15-5 cập nhật với tít lớn “Trực thăng bay vào ban đêm giải cứu toàn bộ lực lượng tấn công của thủy quân lục chiến trên đảo”. [18]

Trích từ bài viết “Tàu được thu hồi; Thủy thủ đoàn được thả”, theo nguồn UPI:

“Thủy quân lục chiến Mỹ, tham chiến ở Đông Dương lần đầu tiên sau 28 tháng, hôm nay đã thu hồi tàu hàng Mayaguez bị cướp và giải cứu thủy thủ đoàn khỏi lực lượng bắt giữ của Campuchia. Nhóm thủy quân lục chiến vẫn đang bị tấn công ở một khu vực đổ bộ trên bờ biển vào hôm nay.”