1975 – Tuần 19: Sài Gòn tuần đầu tiên sau chiến tranh; Việt Nam yêu cầu Mỹ trả lại người tị nạn

Hình nền: Hình ảnh Sài Gòn trên trang nhất báo Nhân Dân số 5-5-1975. Nguồn: Thư viện Quốc gia Việt Nam.

---

Báo tuần qua viết gì:

Báo nước ngoài:

Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Bản tin đầu tiên từ Sài Gòn sau khi VNCH sụp đổ

Trang nhất tờ Detroit Free Press số 8-5 đăng bài “Sài Gòn trở lại bình thường”. [1]

Dẫn nguồn UPI và AP: “Kể từ khi Sài Gòn rơi vào tay những người Cộng sản một tuần trước, bản tin đầu tiên từ thành phố này cho biết cuộc sống tại thủ đô hôm thứ Tư đã trở lại bình thường. Tuy nhiên, thành phố vẫn chưa thành lập chính quyền hay lực lượng cảnh sát chính thức. Tin nói tình hình an ninh ở đây ‘ít nhiều đang dựa vào các ràng buộc đạo đức’.

Bản tin của Alan Dawson, trưởng cơ quan hãng tin UPI tại Sài Gòn, đề cập đến tin đồn về tranh giành quyền lực giữa những người Cộng sản cứng rắn, đặc biệt là các quan chức chính quyền Hà Nội, với những người Việt Cộng có lập trường ôn hòa hơn. Dawson nói ông không có thông tin xác thực về việc này.

Dawson suy đoán phe Việt Cộng muốn giao một số vị trí đại diện trong chính quyền cho những nhân vật phi cộng sản, nhưng phe Bắc Việt phản đối điều này.

Dawson, một trong năm phóng viên của UPI ở lại sau khi lực lượng Cộng sản chiếm thủ đô VNCH vào ngày 30-4, viết:

‘Không có báo cáo nào về các vụ trả đũa của Việt Cộng, và cuộc sống ở Sài Gòn trở lại bình thường trong vòng 48 giờ sau khi Cộng sản tiếp quản.’ […]

Dawson nói chợ đen ở Sài Gòn vẫn mở cửa, với lính Việt Cộng và Bắc Việt mua sắm các loại hàng hóa bị cướp từ các cơ sở của quân đội Mỹ. Ông nói lính Cộng sản trò chuyện thoải mái với dân thường. […]

Bản tin của Dawson cho biết một tuần sau khi Cộng sản tiếp quản, Sài Gòn vẫn chưa có lực lượng cảnh sát. Hàng ngàn cộng quân đi lại hoặc tuần tra trên đường phố trong những ngày đầu sau giải phóng đã rút lui khỏi thủ đô.

Ông cho biết các ngân hàng vẫn đóng cửa một tuần sau khi Cộng sản tiếp quản và giao dịch tiền tệ ở chợ đen tăng mạnh.

Bản tin cho biết Việt Cộng đã chỉ thị cho các công chức trở lại công việc như trước, dù những người Cộng sản hiện nắm giữ các vị trí trọng yếu. Tin thêm là không có thành viên quan trọng nào của các chính phủ thân Mỹ trước đây tái xuất với lập trường thân Cộng trong chính quyền mới.

Thành viên tại các nơi thờ tự nói với UPI rằng các chùa Phật giáo và nhà thờ Công giáo, ngoại trừ việc kiểm tra danh tính thường xuyên các linh mục và nữ tu, vẫn được phép hoạt động bình thường.”

Sài Gòn tuần đầu tiên thời hậu chiến

Trang bảy số 10-5 tờ The Philadelphia Inquirer có bài “Những thay đổi hé lộ tương lai của Sài Gòn”. [2]

Trích tường thuật từ Sài Gòn của phóng viên Martin Woolacott:

“Những người lính Bắc Việt và Việt Cộng thay thế những người lính VNCH trên đường phố. Những lá cờ Việt Cộng xanh đỏ và vàng thay thế lá cờ VNCH vốn từng được treo khắp nơi.

Những biểu ngữ của VNCH đã được thay thế bằng các băng rôn ca ngợi Hồ Chí Minh và chào mừng Việt Cộng. Những bài hát vui tươi theo phong cách Nga thay thế các bản nhạc chiến đấu của chế độ Sài Gòn cũ, được phát trên các loa phóng thanh vào những khung giờ còn sớm hơn trước đây.

Tờ báo mới, Sài Gòn Giải Phóng, thay thế tờ báo cũ của chính quyền ủng hộ Nguyễn Văn Thiệu.

Tivi giờ đây chiếu hình ảnh Hồ Chí Minh tại một buổi ca nhạc dành cho trẻ em và các phim tài liệu chiến tranh về thất bại của quân đội VNCH tại Lào năm 1971.

Một hoặc hai ngày kể từ khi thành phố thất trận, tất cả chợ và nhiều cửa hàng đã mở cửa trở lại. Thứ Năm tuần trước [ngày 1-5], xe tải đầu tiên chở đầy rau quả tươi từ Đà Lạt về đến chợ trung tâm giữa những cảnh vui mừng. […]

Giá cả biến động cao, tỷ giá đô la lúc lên lúc xuống. Tỷ giá đồng Việt Nam thì được cố định. […]

Vài ngày đầu sau giải phóng, xe cộ còn đông và hỗn loạn hơn bình thường. Nhưng hiện tại giao thông đã giảm nhiệt, với việc giá xăng tăng phi mã, khoảng bảy đô la một gallon [gần 3,8 lít].

Điện, nước và dịch vụ điện thoại được duy trì suốt cuộc chiến, hầu như không bị gián đoạn. Chỉ có thông tin liên lạc với thế giới bên ngoài là bị cắt. Và tình hình vệ sinh tệ đi.

Các đống rác, những thiết bị quân sự, vũ khí và giấy tờ bị vứt dồn đống trên lề đường bên ngoài các tòa nhà Mỹ bị cướp phá. Từ từ chúng cũng đã được dọn sạch sẽ.

Trớ trêu thay, một kết quả của việc giải phóng là một làn sóng nhỏ tội phạm. Cổng của nhà tù chính bị mở tung; 8.500 tù nhân, nhiều người trong số họ là tội phạm vặt, tràn ra đường phố. Người nước ngoài bị cướp giật ngoài đường, phòng khách sạn của họ bị lục phá.

Sau một thời gian, gái mại dâm lại tiếp tục hành nghề, bất chấp những cảnh báo nghiêm khắc từ Ủy ban Quân quản trên Đài Phát thanh Sài Gòn.

Và những người ăn xin vẫn lảng vảng bên ngoài các khách sạn ở Sài Gòn hét lớn: ‘Ông ơi, cho tiền đi’.

Người dân miền Nam Việt Nam đã sẵn sàng thử ‘cuộc sống mới’, và họ không có lựa chọn nào khác. Người ta thấy nhẹ nhõm hẳn khi chiến tranh đã kết thúc và việc giết chóc đã dừng lại.

Họ còn thấy ngưỡng mộ đội quân kỷ luật, lịch sự và dũng mãnh tràn vào thành phố tuần trước.

Không có cuộc tắm máu nào. Thật vậy, cho tới nay, chính quyền mới còn tỏ ra nhẹ tay trong việc quản lý, chứng thực qua tình trạng tội phạm và giao thông hỗn loạn.”

Cộng sản trả tự do cho lãnh đạo chế độ cũ, bắt các tướng lĩnh VNCH ra trình diện

Tờ Detroit Free Press số 5-5 đăng trên trang nhất bài “Cộng sản trả tự do cho lãnh đạo Sài Gòn; Tìm các tướng lĩnh cấp cao”. [3]

Dẫn nguồn UPI và AP: “Hôm Chủ nhật, đài phát thanh Việt Cộng đưa tin Dương Văn Minh, người đã đầu hàng giao Sài Gòn cho Cộng sản trong hành động cuối của nhiệm kỳ tổng thống VNCH dài hai ngày, cùng 18 cựu quan chức chính phủ cấp cao khác đang được trả tự do.

Đài Phát thanh Sài Gòn, nay là Đài Phát thanh Sài Gòn Giải Phóng, cho biết quyết định cho Minh và những người khác trở về với gia đình được đưa ra sau cuộc gặp giữa họ với Ủy ban Quân quản thủ đô. […]

Mặc dù có giọng điệu hòa giải, bản tin đồng thời ra lệnh các cựu tướng lĩnh của VNCH phải ra trình diện hoặc sẽ bị xử tử. […]

Đài Phát thanh Sài Gòn Giải Phóng cho biết trong số 18 cựu quan chức chính phủ được trả tự do có Phó Tổng thống Nguyễn Văn Huyền và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu.”

Trang nhất tờ Southern Illinoisan số 7-5 đăng bài “Việt Cộng hứa sẽ khoan hồng với những kẻ thù cũ”. [4]

Dẫn nguồn AP: “Đài Phát thanh Sài Gòn đưa tin ‘một biển người’ đã tụ tập tại Dinh Tổng thống cũ của VNCH hôm nay và nghe người đứng đầu khu vực Sài Gòn hứa sẽ khoan hồng cho những đối thủ trước đây của Việt Cộng, đồng thời tôn trọng tính mạng và tài sản của cư dân nước ngoài. […]

Tướng Trần Văn Trà, người chỉ huy cuộc tấn công vào Sài Gòn trong cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân năm 1968, sau này là đại diện cho Việt Cộng trong Ủy ban Quân sự Liên hợp, hứa sẽ khoan hồng và thấu hiểu tình cảnh binh lính và viên chức chính quyền cũ, tôn trọng tính mạng và tài sản của cư dân nước ngoài ‘với điều kiện họ kiếm sống lương thiện qua các việc làm trong sạch’ và tuân thủ luật pháp cùng mệnh lệnh.”

Việt Nam yêu cầu Mỹ trả lại những người tị nạn

Trang hai tờ Detroit Free Press số 10-5 đăng tin “Giới cầm quyền Sài Gòn yêu cầu trả lại người Việt tị nạn”. [5]

Dẫn nguồn UPI và AP: “Hãng thông tấn Nam Tư Tanjug đưa tin từ Hà Nội rằng những người lãnh đạo cộng sản mới ở miền Nam Việt Nam đã yêu cầu Hoa Kỳ trả lại 80.000 người tị nạn mà họ cáo buộc là đã bị ép phải rời khỏi đất nước, một số trường hợp là sau khi bị chuốc thuốc. […]

Tanjug nói rằng chính quyền Sài Gòn mới cáo buộc hầu hết người dân Nam Việt Nam phải di tản cưỡng bức là phụ nữ, trẻ em và người già.

Bản tin nói một số người đã bị chuốc thuốc mê chloroform và cơ thể mềm nhũn của họ được đưa lên tàu đến Guam.

Chính quyền Sài Gòn yêu cầu Hoa Kỳ cung cấp phương tiện đi lại cho tất cả người Việt muốn trở về Nam Việt Nam.

Tanjug nói một số tàu chở đầy người không muốn di tản đã gửi tin nhắn rằng họ đang ở trong tình trạng tồi tệ và khoảng 200 trẻ em có nguy cơ tử vong vì đói và kiệt sức.

Tuy nhiên, không có tàu nào đến Guam hoặc Philippines báo cáo tình trạng nghiêm trọng như vậy. Chiếc tàu cuối cùng xuất phát từ miền Nam Việt Nam cập bến tại Guam vào thứ Sáu.

Ở Sài Gòn, chính quyền mới hạn chế việc di chuyển của người nước ngoài, bao gồm các nhà ngoại giao và viên chức Liên Hợp Quốc, trong lãnh thổ của mình. Chính quyền cảnh cáo họ phải đăng ký trong vòng 15 ngày hoặc bị phạt.”

Tình trạng quá tải tại các trại tị nạn cho người Việt

Số 5-5 của tờ The Arizona Republic đăng trên trang năm tiêu đề “Tìm cách xử lý nhanh hơn trước tình trạng quá đông người Việt ở Guam”. [6]

Dẫn nguồn AP: “Hôm Chủ nhật, chỉ huy các trại tị nạn ở Guam nói đến thứ Tư, hòn đảo này có thể sẽ chật cứng với 80.000 người tị nạn từ miền Nam Việt Nam, nhiều hơn 15.000 so với dự kiến ban đầu.

Đô đốc George Morrison, chỉ huy hạm đội Thái Bình Dương ở quần đảo Marianas, nói: ‘Chúng tôi không thể tiếp nhận tất cả những người đến, trừ phi chúng tôi đưa được nhiều người ra hơn số người vào.’

Morrison cho biết các chuyến bay sơ tán đến các trại tị nạn ở Mỹ đang hoạt động với công suất vận chuyển 4.000 người mỗi ngày, và sẽ sớm tăng lên 6.000 người một ngày để đối phó được với số người đổ đến.”

Trang tám tờ The Buffalo News số 10-5 đăng bài “Kiểm tra an ninh gây tắc nghẽn trước dòng thác lũ người Việt tị nạn đổ về”. [7]

Trích: “Yêu cầu kiểm tra an ninh nghiêm ngặt của CIA và Bộ Quốc phòng đang gây ra nhiều vấn đề cho người tị nạn từ Việt Nam và các quan chức ở trung tâm tị nạn.

Tại Ft. Chaffee ở bang Arkansas [căn cứ quân sự nơi tiếp nhận người tị nạn], John King, một quan chức Bộ Ngoại giao nói:

‘Tôi khẳng định là những người có tiền sử phạm trọng tội sẽ không được phép rời khỏi Ft. Chaffee.

Tôi sẽ nói dối nếu bảo các bạn là chúng tôi biết sẽ xử lý họ ra sao. Câu trả lời là chúng tôi chưa biết sẽ làm gì. Điều tôi có thể nói chắc là chúng tôi sẽ không gửi ai quay lại miền Nam Việt Nam.’

Quy trình xử lý cũng đang bị chậm do các yêu cầu kiểm tra an ninh và y tế. Các quan chức nói nhiều người tị nạn không được bảo trợ sẽ có thể phải chờ tới 10 ngày.

Nút thắt cổ chai tại các trung tâm xử lý ở Mỹ đang gây ra nhiều vấn đề [cho các trại tị nạn] ở Thái Bình Dương.

Tại căn cứ hải quân Subic ở Philippines, sự tắc nghẽn này đã khiến việc di chuyển 3.000 người tị nạn đến đảo Guam và Wake bị đình lại.”

Mỹ lấy lại máy bay của VNCH; Thái Lan và Việt Nam căng thẳng

Trang bốn tờ The Sydney Morning Herald số 6-5 [báo Úc, xuất bản buổi sáng cùng ngày theo giờ VN] đăng tin “Thái Lan và Hà Nội trong cuộc chiến cân não”. [8]

Trích: “Hôm nay, Bắc Việt đã tăng nhiệt cuộc chiến tâm lý với Thái Lan.

Trong một phát biểu công kích Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Thái Pramarn Adireksarn, người phản đối việc trao trả 125 máy bay từ VNCH hạ cánh tại đây [Thái Lan] vào tuần trước, Nhân Dân, tờ báo đảng chính thức của Hà Nội, đã cảnh cáo: ‘Thái Lan đã có nhiều hành động độc ác chống lại Việt Nam trong quá khứ. Đừng để mắc thêm một món nợ nào nữa.’

Đe dọa rằng Thái Lan có ‘nợ máu’ phải trả vì vai trò trong chiến tranh Việt Nam, ý định trước mắt của Hà Nội không chỉ là giành lấy máy bay và tàu chiến do những người VNCH dùng để chạy trốn mà còn buộc Thái phải yêu cầu toàn bộ lực lượng Hoa Kỳ rút đi và từ bỏ liên minh, cho dù lỏng lẻo, với phương Tây.”

Cuối bài viết có cập nhật tin từ Bangkok: “Ông Chatichai Choonhavan, Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan, hôm nay tuyên bố nước này chưa quyết định Mỹ hay chính quyền mới ở Nam Việt Nam sẽ thừa hưởng 125 máy bay.

Phần lớn số máy bay này là máy bay chiến đấu và vận tải của Không quân VNCH.”

Trang 11 tờ Evening Standard số 6-5 [báo Anh, xuất bản vào cuối ngày 6-5 theo giờ VN] đăng tin “Tranh cãi ở Thái Lan khi hạm đội Hoa Kỳ bí mật rút máy bay của Sài Gòn”. [9]

Trích: “Hàng không mẫu hạm Midway của Hoa Kỳ hôm nay đã rời khỏi vùng biển Thái Lan chở theo ít nhất 25 máy bay được các phi công không quân VNCH dùng để chạy trốn tuần trước, các nguồn tin cho biết.

Hành động bất ngờ của Mỹ âm thầm di chuyển các máy bay chiến đấu đe dọa làm bùng nổ cuộc tranh cãi lớn giữa Thái Lan, Hoa Kỳ và Việt Nam. Nó cũng khiến chính phủ Thái hôm nay ra quyết định giữ lại tất cả những máy bay còn lại do phi công VNCH đưa sang khi chạy trốn. […]

Có vẻ như Hoa Kỳ đã hành động để khẳng định quyền sở hữu đối với những máy bay được cấp cho chính quyền VNCH theo các chương trình viện trợ quân sự, trước khi Thái Lan quyết định lập trường và có thể dẫn đến việc trao trả chúng lại cho Nam Việt Nam.

Trước đó, các quan chức Thái Lan nói họ đã tạm thu giữ những máy bay này khi chúng vừa tới.”

Trang bảy tờ The Arizona Republic số 8-5 dẫn nguồn AP đăng tin “Mỹ đã đưa 100 máy bay ra khỏi Thái Lan”. [10]

Trích: “Vào thứ Tư, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết nước này đã đưa hơn 100 máy bay chiến đấu, máy bay ném bom hạng nhẹ, và trực thăng ra khỏi Thái Lan trước khi dừng lại theo yêu cầu của chính phủ Thái.

Người phát ngôn nói phần lớn những máy bay còn lại đều không sử dụng được nữa.”

Trang bốn tờ Martinez News-Gazette số 9-5 có bài “Thái Lan có thể là [mục tiêu] kế tiếp”. [11]

Bài viết ghi nhận mối đe dọa của phe Cộng sản đối với Thái Lan, dẫn lời Ngoại trưởng Thái rằng nước này “sẽ tự vệ trước cuộc tấn công của Cộng sản, nhưng không cần sự giúp đỡ của lính Mỹ”.

Bài cũng ghi lại:

“Thái Lan không muốn có rắc rối với Bắc Việt, và đã có kế hoạch trả lại máy bay [cho VN], nhưng trong một quyết định đảo chiều chớp nhoáng, họ nói những máy bay này thuộc về Mỹ. Chúng đúng là thuộc về Mỹ, vì một điều khoản viện trợ đã cấm việc chuyển giao các thiết bị quân sự do Mỹ cung cấp [cho VNCH] đến một nước thứ ba.”

Báo trong nước:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân (ND): [12]

Các sĩ quan VNCH còn lại ra hàng; Chính quyền bao vây không cho tàu vượt biên ra biển 

Báo Nhân Dân số 5-5 đăng tít lớn trên trang nhất “Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng” với các tiêu đề phụ:

“Tiêu diệt, bắt sống và làm tan rã hơn 40 vạn tên địch, 10 sư đoàn chủ lực và tổng trù bị, 12 chiến đoàn thiết giáp, 5 sư đoàn không quân; Đánh sụp toàn bộ ngụy quyền trung ương và địa phương gồm 22 vạn tên, giải phóng Sài Gòn và toàn bộ các tỉnh còn lại; Kết thúc rất oanh liệt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta”.

Trang nhất ngày 8-5 có bài “Bến Tre: Thêm 27 tàu chiến của hải quân ngụy ra hàng”.

Trích: “Ngày 4-5, vừa phát hiện một đoàn tàu chiến của hải quân ngụy ngoài khơi biển Ba Tri (Bến Tre), lập tức lực lượng bảo vệ bờ biển thuộc lực lượng vũ trang nhân dân trong tỉnh tiến ra bao vây, gọi hàng.

Hoảng sợ trước sức uy hiếp của lực lượng cách mạng, toàn bộ đoàn tàu gồm 27 chiếc (có hai chiến hạm cỡ lớn) do một tên tướng chỉ huy đã kéo cờ trắng đầu hàng. Các chiến sĩ giải phóng ra lệnh cho toàn bộ đoàn tàu nói trên cập bến.

Đoàn tàu này còn chở nhiều sĩ quan cao cấp của quân ngụy.

Hiện nay, quân và dân tỉnh Bến Tre tiếp tục gọi hàng toàn bộ số hải quân địch còn lẩn trốn ngoài khơi.”

Trang bốn số 10-5 đăng “305 tàu chiến, hàng nghìn sĩ quan, lính hải quân ngụy, trong đó có 6 đại tá, 233 trung tá, 46 thiếu tá ra trình diện”.

Trang bốn ngày 11-5 đăng bài “Nhiều tướng ngụy ra trình diện ở Sài Gòn”.

Trích: “Sáng 8-5, các sĩ quan ngụy đầu tiên đã ra trình diện tại trung tâm dự bị viện đại học Sài Gòn […]. Mười tướng ngụy đã ra trình diện. […]

Tại phòng trình diện của sĩ quan cấp đại tá, chỉ trong nửa giờ đầu đã có 124 đại tá ngụy đến trình diện.”

Chỉ thị cả nước tổ chức lễ mừng chiến thắng

Trang nhất ngày 7-5 đăng tít “Ban bí thư Trung ương Đảng ra chỉ thị: Tổ chức lễ trong cả nước mừng thắng lợi vĩ đại của dân tộc”.

Trích: “Ngày 5-5-1975, Ban bí thư Trung ương Đảng đã ra chỉ thị về kế hoạch ngày lễ trong cả nước mừng thắng lợi vĩ đại của dân tộc. […]

Mục đích của lễ mừng chiến thắng là:

– Làm cho nhân dân ta từ Bắc chí Nam biểu lộ niềm hân hoan phấn khởi và lòng tự hào trước thắng lợi lịch sử vĩ đại của quân và dân ta, tin tưởng vào đường lối và sự lãnh đạo của Đảng, vào sự nghiệp cách mạng và tiền đồ tươi sáng của dân tộc ta. […]

Về kế hoạch thực hiện, cả nước sẽ tổ chức lễ mừng chiến thắng trong cùng một ngày (sẽ được thông báo sau). Chính phủ sẽ quy định số ngày treo cờ và ngày được nghỉ trong dịp mừng chiến thắng.”

Chỉ thị cũng liệt kệ 12 khẩu hiệu cho “lễ mừng chiến thắng”.

Mít tinh lớn tại Sài Gòn

Trang nhất số 8-5 đưa tít lớn “Sáng qua 7-5: Tại cuộc biểu dương lực lượng lớn chưa từng có của đồng bào Sài Gòn, hơn một triệu người dự mít tinh chào mừng Ủy ban quân quản thành phố và thắng lợi vĩ đại của dân tộc; Thượng tướng Trần Văn Trà, chủ tịch Ủy ban quân quản: Sài Gòn – Gia Định cùng cả nước hăng hái tiến lên, xứng đáng là thành phố mang tên Bác Hồ vĩ đại”.

Trích phát biểu của Thượng tướng Trần Văn Trà: “Đối với những người trước đây làm việc trong bộ máy ngụy quân và ngụy quyền của địch, cách mạng hoàn toàn thông cảm với số đông đã vì hoàn cảnh bắt buộc, vì là nạn nhân của chính sách mua chuộc và chia rẽ của địch.

Hồ chủ tịch với lòng nhân ái vô biên thường nói về những người lầm lạc, trong anh em đó, dù thế nào lòng thương nước thương nòi vẫn không tắt hẳn, còn âm ỉ như cục than hồng, hãy giúp anh em nhen lên cho thành ngọn lửa yêu nước của lòng mình, sống sao cho xứng đáng là công dân một nước độc lập.

Chính sách của cách mạng là quang minh chính đại, độ lượng, khoan hồng. Ngay đến cả những người trước đây đã trót phạm tội với dân với nước, nếu biết ăn năn hối cải, cách mạng sẵn sàng tha thứ.”

Về cuộc mít tinh này, trang nhất tờ The Los Angeles Times số 8-5 có bài “30.000 người ở Sài Gòn ăn mừng VNCH đầu hàng”. [13]

Dẫn nguồn Reuters: “Khoảng 30.000 người tụ tập trước Dinh Độc lập vào thứ Tư để ăn mừng việc VNCH đầu hàng một tuần trước đó, đồng thời đánh dấu 21 năm chiến thắng Pháp ở Điện Biên Phủ.

Lễ ăn mừng diễn ra trùng với dịp Chính phủ Cách mạng cho khôi phục thông tin liên lạc với thế giới bên ngoài sau khi nó đã bị đứt đoạn kể từ khi Sài Gòn bị chiếm.”

Ra mắt báo Sài Gòn giải phóng; Báo Nhân Dân vào Sài Gòn 

Trang bốn ngày 5-5 đăng “Báo Sài Gòn giải phóng ra đời; Đài vô tuyến truyền hình Huế hoạt động”.

Trang bốn số 7-5 có bài “Báo Nhân Dân vào Sài Gòn”.

Trích: “Ngày 4-5, lần đầu tiên hàng triệu đồng bào Sài Gòn được đọc báo Nhân Dân và báo Quân đội nhân dân.

Từ sáng sớm trên các đường phố ở các quận 1, 2, 3, 10… mỗi khi xe phát hành báo của Sở thông tin, văn hóa thành phố dừng lại hàng trăm đồng bào đứng vây quanh nhận báo.

Nhiều xe đang chạy cũng dừng lại, người trên xe ùn xuống mong được nhận báo một cách nhanh nhất.

Cầm tờ báo trên tay nhiều người trào nước mắt khi thấy ảnh Bác Hồ trên mặt báo Nhân Dân số ra ngày 1-5. […]

Chỉ trong ngày 4-5, Sở thông tin, văn hóa thành phố đã phát hành được 61.000 tờ báo. Một xe báo chỉ trong bốn, năm phút đã phát hành hết.”

Lên án Mỹ cưỡng ép di cư và dựng chuyện tắm máu ở Sài Gòn

Số 5-5 đăng trên trang bốn bài “Cảnh khổ của những người bị Mỹ cưỡng ép di cư”.

Trích: “Ngày 3-5, hãng tin Pháp AFP đưa tin từ Cô-pen-na, thủ đô Đan Mạch: Đêm 2-5, chiếc tàu biển Đan Mạch Cla-ra Méc đã cứu được khoảng 3.000 người Việt Nam bị chính quyền Mỹ cưỡng ép di cư trên chiếc tàu bị đắm ở biển Đông ngày 2-5, cách bờ biển vùng đồng bằng sông Cửu Long 80 ki-lô-mét.

Hãng AFP ngày 3-5 đưa tin từ vịnh Xu-bích (Phi-líp-pin): Binh sĩ và những thương binh ngụy lẫn vào đám đông những dân thường ‘di tản’, chân đi giày hoặc đi guốc, len chặt những tài sản riêng của họ vào những chiếc va li cũ kỹ hoặc những hộp đơn giản bằng giấy. Nhiều người bị cưỡng ép di cư đến đây với hai bàn tay trắng, đôi khi chân đi đất, vì họ bị bắt buộc rời khỏi Sài Gòn một cách vội vã trong cảnh hoảng loạn.

Phụ nữ thì khóc lóc, con nhỏ ôm chặt lấy mẹ.”

Trang bốn số 8-5 đăng bài “Mỹ: Một cuộc họp báo lúng túng của Pho”.

Trích: “Đêm 6-5, tổng thống Pho đã họp báo 35 phút tại Nhà trắng nói đến vấn đề Việt Nam và một số vấn đề khác về đối nội và đối ngoại. […]

Một số nhà báo đòi Pho cho biết chứng cớ về cái gọi là ‘sự tắm máu’ sau khi chính quyền cách mạng thắng lợi ở toàn miền Nam Việt Nam, điều mà Pho đã luôn miệng rêu rao để kiếm cớ cưỡng ép di cư ở miền Nam Việt Nam. Pho lúng túng trả lời rằng ‘cho đến nay, chưa có chứng cớ gì về sự tắm máu ở miền Nam Việt Nam cả’.”

Trang bốn ngày 9-5 đăng tít “Sài Gòn: Thượng tướng Trần Văn Trà họp báo”.

Trích: “Ngày 8-5, tại trụ sở Ủy ban quân quản thành phố Sài Gòn – Gia Định, Thượng tướng Trần Văn Trà, Chủ tịch Ủy ban quân quản thành phố, gặp các nhà báo trong nước và nước ngoài. […]

Riêng về vấn đề ‘những người Việt Nam tị nạn ở nước ngoài’, Thượng tướng tố cáo chính quyền Mỹ đã dựng lên một cách bỉ ổi câu chuyện về ‘tàn sát đẫm máu’ ở Sài Gòn để cưỡng bức nhiều người Việt Nam chạy ra nước ngoài.

Thượng tướng Trần Văn Trà nói rõ chủ trương của Ủy ban quân quản là bảo đảm an toàn và tạo điều kiện thuận lợi cho các phóng viên báo chí nước ngoài đang hoạt động ở Sài Gòn.”

Bên cạnh là bài “Mỹ đày đọa những người bị chúng cưỡng ép ‘di tản’”.

Trích: “Ngày 8-5, Bộ Ngoại giao Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã ra tuyên bố nghiêm khắc lên án Mỹ nấp dưới chiêu bài ‘di tản nhân đạo’, đã cưỡng ép một số lớn người Việt Nam di tản sang Mỹ và một số nước khác, và đối xử với họ tàn tệ,

nhiều người bị chích thuốc mê và bị đưa đến những căn cứ quân sự của Mỹ tại Gu-am.”

Lên án các nước chưa trao trả máy bay của VNCH 

Trang bốn số 7-5 đăng bài “Mỹ không được cướp đoạt hơn 100 máy bay mà quân ngụy Sài Gòn đưa sang U-ta-pao”. Tin theo: “Chính quyền Thái-lan phải trao trả Việt Nam số máy bay và tàu biển do bọn ngụy đưa sang nước này”.

Trích: “Ngày 6-5, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra tuyên bố như sau:

Theo tin phương Tây, chính quyền Pho đã đưa tàu sân bay Mít-uê đến vịnh Thái-lan để cướp đoạt hơn 100 máy bay thuộc quyền sở hữu của nhân dân miền Nam Việt Nam mà quân ngụy Sài Gòn đưa sang U-ta-pao trong khi chạy trốn. Họ đưa ra luận điệu sai trái rằng ‘Mỹ giữ quyền sở hữu những máy bay đã được cung cấp theo chương trình viện trợ’.

Theo quyền thừa kế về tài sản bất khả xâm phạm đã được luật pháp quốc tế công nhận, mọi tài sản, mọi thiết bị, vật tư trước đây của ngụy quyền, bất kể nguồn gốc từ đâu đến, nay đều thuộc sở hữu của nhân dân miền Nam Việt Nam, do Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam quản lý.

Hơn nữa, theo Hiệp định Pa-ri, Mỹ đã rút hết ra khỏi miền Nam Việt Nam những phương tiện chiến tranh của họ. Do đó, chính phủ Mỹ không có quyền đòi lại và càng không được cướp đoạt những tài sản và thiết bị mà họ đã viện trợ cho ngụy quyền Sài Gòn dù bất cứ những tài sản, thiết bị đó hiện nay ở đâu.”

Trang bốn ngày 9-5 đăng tít “Món nợ nhất định phải trả”.

Trích: “Đây là một hành động thù địch của chính quyền Pho và chính phủ Thái-lan đối với nhân dân Việt Nam, một vụ chiếm đoạt tài sản của nhân dân miền Nam Việt Nam, vi phạm luật pháp và tập quán quốc tế. Nó cho thấy Mỹ đã thất bại ở miền Nam Việt Nam và phải rút đi nhưng vẫn ngoan cố giở thủ đoạn lấy cướp trắng trợn. Nhân dân Việt Nam sẽ không quên món nợ này của Mỹ.

Chúng ta cũng ghi nhớ việc chính phủ Thái-lan tiếp tay cho Hoa Kỳ cướp đoạt tài sản của nhân dân Việt Nam. Những lời nói và việc làm quanh co trong việc này đã phơi trần tính chất giả dối của những người cầm quyền thân Mỹ ở Băng-cốc. Đây là một món nợ mà nhất định họ phải trả nhân dân Việt Nam.”

Trang bốn số 11-5 tiếp tục lên bài “Quyền thu hồi tài sản của nhân dân miền Nam Việt Nam”.

Trích: “Tin tức cho biết: ngoài Thái-lan ra, Xinh-ga-po, Phi-líp-pin và một số nước khác đang giữ nhiều tàu và máy bay do bọn nhân viên ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn mang đến khi chúng chạy trốn khỏi miền Nam Việt Nam.

Ở Xinh-ga-po có một số máy bay và khoảng 60 chiếc tàu, trong đó có năm tàu chiến, số còn lại gồm những tàu chở hàng, chở dầu, đánh cá…

Vẫn theo các nguồn tin đó thì Mỹ đã cướp đoạt 28 chiếc tàu bị đưa từ miền Nam Việt Nam đến Phi-líp-pin: và thủ tướng Lý Quang Diệu ngày 9-5 tuyên bố sẽ trao cho Hoa Kỳ bảy chiếc máy bay do sĩ quan ngụy đưa từ Sài Gòn đến Xinh-ga-po. […]

Chúng ta kiên quyết phản đối chủ trương của chính quyền Lý Quang Diệu định đưa cho Mỹ bảy chiếc máy bay là tài sản của nhân dân ta. Hoa Kỳ là kẻ xâm lược Việt Nam, đã thất bại và phải rút đi; họ không có quyền gì đối với những máy bay đó.”