1975 – Tuần 23: Chính quyền dân sự tiếp quản Sài Gòn; Quốc hội khóa V bầu lại các lãnh đạo cũ

Hình nền: Một tòa án nhân dân tại Sài Gòn xét xử Nguyen Tu Sang, một cựu binh VNCH. Sang bị kết án tử hình và bị bắn chết tại chỗ. Hình đăng trên trang hai tờ Hattiesburg American số 6-6-1975. Nguồn: Hattiesburg American/Newspapers.com.

---

Báo tuần qua viết gì: 

Báo nước ngoài:

Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Thất nghiệp và nạn đói ở Sài Gòn

Trang 12 tờ St. Louis Post-Dispatch số 1-6 đăng tít “Mô tả cuộc sống ở Sài Gòn – Sau người Mỹ và Thiệu” của phóng viên AP George Esper gửi từ Sài Gòn. [1]

Trích: “Tinh thần của nhiều người thuộc giới trung lưu, thượng lưu và giàu có ở Sài Gòn đã bị bóp nghẹt trước nỗi sợ về chính sách kỷ luật và thắt lưng buộc bụng của Chính phủ Cách mạng Lâm thời.

Các ngân hàng đã đóng cửa hơn một tháng. Chính quyền mới dường như cố tình làm vậy để kiểm soát việc lưu thông tiền tệ và biến gạo trở thành món hàng trao đổi thiết yếu. Những người giàu có bị thiệt hại nặng, trong khi những người nghèo thì không bị ảnh hưởng.

Các rạp phim từng chiếu những bộ phim hàng đầu của Mỹ và Pháp, giờ chỉ chiếu cuộc đời Hồ Chí Minh. Các vũ trường và hộp đêm đóng cửa, một số trở thành doanh trại cho quân đội chính phủ.

Vẫn còn một không khí lo âu và nỗi sợ bị trả thù, nhưng một số dự đoán kinh hoàng đã không thành hiện thực. Những trẻ mồ côi mà vài người Mỹ dự đoán sẽ bị Chính phủ Cách mạng Lâm thời giết hoặc bị biến thành cộng sản dường như đang được chăm sóc tốt. Trẻ em vẫn chơi ở công viên như trước, nhưng tôi đã thấy một vài thiếu niên, tay khoanh lại hoặc bị còng, bị bêu ngoài đường trong xấu hổ và nhục nhã vì trộm cắp. […]

Nhiều người ăn cắp do thiếu tiền và thiếu ăn. Những người nằm trong số hơn một triệu quân nhân và cảnh sát của chế độ cũ tại Sài Gòn bị giải tán giờ đây gia nhập nhóm thất nghiệp vốn đã hơn một triệu dưới chế độ Thiệu.

Việc Hoa Kỳ rút đi cũng khiến hàng ngàn người khác rơi vào cảnh thất nghiệp. […]

Chính phủ Cách mạng Lâm thời đổ lỗi cho người Mỹ về làn sóng tội phạm, cùng với mọi thứ khác.

Họ xuất bản các bức tranh biếm họa mô tả Chú Sam o bế Thiệu, bao quanh là một gia đình tội phạm, với tranh kế bên là đám đông hô vang ‘Chính quyền cách mạng muôn năm – quyết tâm diệt trừ trộm cắp và cướp giật’. […]

Chính quyền chưa vạch ra đầy đủ chính sách kinh tế của mình, nhưng đang cố xóa bỏ tình trạng thất nghiệp bằng cách đưa những người tị nạn từ Sài Gòn về quê của họ ở miền Trung và miền Bắc [VNCH].”

Ngày 2-6, tờ News Journal đăng trên trang 17 mẩu tin với tiêu đề “Chống đói”. [2]

Dẫn nguồn AFP: “Theo tin từ tờ báo nhà nước Sài Gòn Giải Phóng, gần 1/4 triệu người trong tổng số 3,5 triệu dân Sài Gòn đã nhận được gạo miễn phí, được phát trong giai đoạn đầu tiên của chiến dịch mới nhằm chống đói.”

Nhóm X-428 điều hành Sài Gòn trong bí mật

Trang 24 tờ The Montgomery Advertiser số 4-6 đăng bài “Nhóm X-428 cai quản Sài Gòn”. [3]

Trích: “Trên đường Phan Thanh Giản, cách nơi ở trước đây của đại sứ Hoa Kỳ vài dãy nhà, có một ngôi nhà lớn với biển hiệu nhỏ màu đỏ vàng ở lối vào. Địa chỉ là số 174, nhưng biển hiệu ghi: ‘X-428.’

Cửa chính bị khóa. Cửa phụ có cảnh báo: ‘Những ai không phận sự, cấm vào’.

Ngôi nhà từng thuộc về một cố vấn tài chính của cựu Tổng thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu. Giờ đây nó là trụ sở của Ủy ban Hành động Tư tưởng, một tổ chức chưa từng được báo Giải Phóng của chính quyền nhắc tới. Tuy nhiên, tổ chức này dường như nắm giữ quyền lực quan trọng.

Dù hoạt động trong bí mật tuyệt đối, người ta biết rằng ủy ban này đứng sau một số tiểu ban, được cho là kiểm soát hoạt động của nhiều hiệp hội nhân dân mọc lên khắp nơi kể từ khi Cộng sản tiếp quản hôm 30-4.

Ví dụ như các hiệp hội bác sĩ, dược sĩ, giáo sư đại học, nhà văn và nghệ sĩ. Tin cho biết việc liên lạc giữa các tiểu ban giám sát những hiệp hội này phải được thực hiện thông qua ủy ban [X-428].”

Thành lập chính quyền dân sự tại miền Nam 

Trang tám tờ Fort Pierce Tribune ngày 1-6 đăng tít “Chính phủ mới sẽ tiếp quản Nam Việt Nam”. [4]

Dẫn nguồn UPI: “Chính phủ mới của Nam Việt Nam dự kiến sẽ nhậm chức vào thứ Sáu tới, thay thế chính quyền quân sự đã điều hành đất nước kể từ khi Sài Gòn thất thủ cách đây một tháng.

Các nguồn tin chính phủ cho biết Chính phủ Cách mạng Lâm thời và hội đồng cố vấn có thể sẽ được giới thiệu tại một buổi lễ ở Sài Gòn vào ngày 6-6, kỷ niệm sáu năm thành lập Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.”

Ngày 5-6, trang 2-C tờ The Plain Dealer đăng tin “Quân đội trao quyền kiểm soát Đà Nẵng cho chính quyền cách mạng dân sự”. [5]

Dẫn nguồn AFP: “Ngày hôm qua, Đà Nẵng, thành phố [lớn] thứ hai của Nam Việt Nam, đã có một chính quyền dân sự. Chính quyền quân sự ở Sài Gòn tiết lộ rằng các ủy ban dân sự đã được thành lập tại 14 quận của khu vực thủ đô.”

Trang ba tờ The Minneapolis Star số 6-6 đăng tựa “Chính quyền dân sự chính thức được thiết lập tại Sài Gòn”. [6]

Dẫn nguồn UPI: “Hôm nay, Chính phủ Cách mạng Lâm thời của Nam Việt Nam đánh dấu kỷ niệm sáu năm thành lập bằng việc chính thức tiếp quản Sài Gòn và gần như đảm nhận toàn bộ trách nhiệm quản lý đất nước.

Chủ tịch Huỳnh Tấn Phát đã có một ngày họp xuyên suốt với các quan chức cấp cao của Chính phủ Cách mạng, còn được biết đến là Việt Cộng, và các cán bộ quản lý khu vực để điều phối việc chuyển giao từ chính quyền quân sự sang chính quyền dân sự.”

Việt Nam muốn bình thường hóa quan hệ với Mỹ

Trang 14B tờ The Minneapolis Star số 4-6 đăng tin “Lãnh đạo Hà Nội kêu gọi bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ”. [7]

Dẫn nguồn AFP: “Thủ tướng Việt Nam Phạm Văn Đồng hôm qua đã đưa ra một đề nghị chính thức với chính phủ Hoa Kỳ về việc bình thường hóa quan hệ hai nước.

Các quan sát viên tại đây [Hà Nội] đánh giá đây là tín hiệu đáng kể, khi lần đầu tiên thủ tướng Việt Nam nói chuyện với chính phủ Hoa Kỳ thay vì ‘nhân dân Mỹ’.

Tuy nhiên, đây đã là lần thứ ba trong ba ngày chính quyền Hà Nội có đề xuất với Hoa Kỳ.

Ông Phạm Văn Đồng đã nêu một số điều kiện cho việc bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.

‘Chúng tôi yêu cầu chính phủ Hoa Kỳ,’ ông nói, ‘phải tuân thủ Điều 1 và Điều 4 trong Hiệp định Paris liên quan đến các quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam (độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ).’

Ông cũng nói rằng Hoa Kỳ phải góp phần khắc phục các hậu quả do ‘tội ác xâm lược’ gây ra ở hai miền Việt Nam.

Thủ tướng cho biết trên cơ sở đó và theo các nguyên tắc hợp pháp, đôi bên cùng có lợi, chính phủ Bắc Việt sẽ bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ.”

Trục xuất thêm nhà báo nước ngoài

Trang bốn tờ Des Moines Tribune ngày 4-6 đăng tin “Việt Nam trục xuất 3 phóng viên Mỹ”. [8]

Dẫn nguồn AP: “Chính phủ Nam Việt Nam đã ra lệnh cho ba phóng viên người Mỹ rời khỏi đất nước trong tuần này, nói rằng họ muốn giảm số lượng nhà báo nước ngoài tại Sài Gòn.

Các phóng viên [bị trục xuất] là George Esper của AP, Paul Vogel và Chad Huntley của UPI. Họ được yêu cầu phải lên chuyến bay đi Viêng Chăn, Lào vào thứ Năm hoặc thứ Sáu.

Nhan [quan chức chính phủ] nói chính quyền không đóng cửa văn phòng AP ở Sài Gòn mà cắt giảm số nhà báo bằng việc ‘yêu cầu’ những ai ở Sài Gòn quá lâu phải rời đi. Phóng viên Esper đã làm việc tại Sài Gòn trong 10 năm.”

Khâm sứ Tòa Thánh rời Việt Nam

Trang hai tờ The Des Moines Register số 6-6 đăng bài “Đặc phái viên Vatican và Pháp dưới thời Thiệu rời Nam Việt Nam”. [9]

Dẫn nguồn AFP: “Phái viên Tòa Thánh Vatican tại Nam Việt Nam và đại sứ Pháp đã rời Sài Gòn vào hôm thứ Năm. Hiện tại, chỉ còn bốn người đứng đầu các phái bộ ngoại giao thời Thiệu còn hiện diện [ở Nam Việt Nam].

Một nguồn tin cho biết Đức ông Henri Lemaitre, đại diện Tòa Thánh Vatican tại Sài Gòn từ tháng 9-1969, đã ra quyết định vào tối thứ Tư nhằm chấm dứt tranh cãi kéo dài trong cộng đồng Công giáo Việt Nam về sự thích hợp của ông trong cương vị này. […]

Ông cùng với Đại sứ Pháp Jean Marie Meraillon bay đến Viêng Chăn, Lào trên máy bay Ilyushin-18 của Bắc Việt. Trong số 80 hành khách trên chuyến bay, có ba phóng viên người Mỹ và một nhiếp ảnh gia người Đức, những người bị chính quyền ở Nam Việt Nam trục xuất. Đây là chuyến bay dân sự thứ ba ra nước ngoài kể từ khi chính quyền mới tiếp quản Sài Gòn. […]

Chỉ còn bốn người đứng đầu các phái bộ ngoại giao trước khi Sài Gòn sụp đổ còn ở lại: Đại sứ Bỉ và Nhật, cùng Đại diện ngoại giao của Lào và Thụy Sĩ.” 

Bắc Việt nắm quyền tái thống nhất

Đó là tiêu đề bài viết đăng trên trang 8B tờ The Odessa American số 7-6. Bài do phóng viên AP George Esper gửi từ Bangkok, Thái Lan, sau khi ông bị trục xuất khỏi Sài Gòn. [10]

Trích: “Theo các quan sát viên tại Sài Gòn, sau 20 năm chia cắt, việc tái thống nhất Bắc Nam đang trở thành thực tế, dù chưa được các nhà lãnh đạo ở cả hai phía chính thức thừa nhận.

Hà Nội đang chỉ đạo công cuộc tái thiết xã hội và nền kinh tế miền Nam. Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam tiếp quản chính quyền sau khi Sài Gòn thất thủ vào ngày 30-4. Nhưng họ chỉ có một số ít quan chức đứng đầu trong bộ máy chính quyền và rất ít nhân lực để điều hành thủ đô với 3,5 triệu dân.

Mặc dù Chính phủ Cách mạng Lâm thời đang cố gắng chứng tỏ mình nắm quyền kiểm soát, công việc điều hành thành phố trên thực tế do Ủy ban Quân quản đảm nhiệm.

Các chuyên gia kinh tế và chính trị từ Bắc Việt lấp đầy những vị trí của ủy ban này. Ủy ban đồng thời cũng được sự hậu thuẫn của lực lượng quân đội được trang bị đầy đủ của Bắc Việt, thay vì đội quân của Chính phủ Cách mạng Lâm thời.

Sẽ mất thêm một thời gian để có thông báo chính thức về quyết định tái thống nhất.

Những người Bắc Việt ngày càng xuất hiện nhiều ở Sài Gòn và họ không cần phải che giấu sự hiện diện đó. Một số quân lính Bắc Việt tuần tra trên đường giờ đây mặc quân phục sao đỏ của họ thay cho đồng phục của Việt Cộng trước đó. Họ diễu hành với những bước chân nhanh nhẹn, kỷ luật tốt và tự tin hơn qua các con đường của thành phố.”

Trước đó, vào ngày 5-6, trang 13 tờ Wichita Falls Times đăng bài “Các lãnh đạo cấp cao Bắc Việt tới Sài Gòn” của George Esper gửi từ Viêng Chăn, Lào. [11]

Trích: “Theo các nguồn tin thông thạo tại thủ đô miền Nam, các lãnh đạo hàng đầu của Bắc Việt đã bay vào Sài Gòn vào tuần trước để đưa ra các quyết định quan trọng về chính quyền miền Nam Việt Nam.

Một báo cáo về chuyến đi đã được gửi từ Sài Gòn qua điện tín vào ngày 28-5 nhưng rõ ràng đã bị kiểm duyệt chặn lại. Đến hôm nay, phóng viên này mới có thể đưa báo cáo ra bên ngoài khi anh ta và ba phóng viên nước ngoài khác bị trục xuất khỏi Nam Việt Nam. 

Trong số các lãnh đạo cao cấp của Bắc Việt được cho là tới Sài Gòn, có ba thành viên của Bộ Chính trị: Lê Duẩn, Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam và là người đứng đầu Bộ Chính trị, Trường Chinh, Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội, và Thủ tướng Phạm Văn Đồng.”

Chính quyền mới ra tín hiệu ngăn chặn việc đốt sách

Trang 16 tờ Democrat and Chronicle số 1-6 đăng bài “Cách mạng Việt Nam: Không đốt sách”. [12]

Dẫn nguồn AFP: “Ngay sau khi Ủy ban Quân quản Sài Gòn – Gia Định ‘nghiêm cấm’ việc tiêu hủy sách báo phản cách mạng, tờ báo Quân Đội Nhân Dân của Quân đội Bắc Việt đã đăng một bài dài trong mục ‘Thư gửi Ban biên tập’, bàn về vấn đề phải làm gì với các tài liệu văn hóa bị thu giữ.

Tác giả bức thư, dường như là một sĩ quan quân đội cấp cao đang làm nhiệm vụ ở miền Nam, đã viết rằng không nên vứt bỏ những thứ chỉ vì chúng từng thuộc về kẻ thù.

Thư viết: ‘Cho tới lúc này, quân đội của chúng ta nhìn chung đã chăm sóc tương đối tốt một lượng lớn các tài liệu văn hóa’, ví dụ như thư viện tại một số trường học, viện Phật giáo hoặc đại học. Lá thư mô tả ứng xử của lực lượng Cộng sản trái ngược với ‘quân đội của Nguyễn Văn Thiệu’ vốn ‘ăn trộm những đồ quý báu’.

Tuy nhiên, ‘có vài biểu hiện đó đây chưa được tốt’, thư viết nhưng không đề cập đến các hành động đốt sách gần đây tại Sài Gòn. […]

Một số nhà quan sát nhận định báo Quân Đội Nhân Dân đăng lá thư này với mục đích gạt bỏ suy nghĩ về sự xuất hiện một cuộc ‘cách mạng văn hóa’ kiểu Trung Quốc, bao gồm phiên bản diễn ra ở nước láng giềng Campuchia.”

Sài Gòn chống lạm phát bằng cách đóng cửa các ngân hàng

Đó là tiêu đề bài viết trên trang ba tờ The Minneapolis Star ngày 6-6. [13]

Dẫn nguồn UPI: “Chính quyền Nam Việt Nam đã tìm ra cách để đánh bại lạm phát – ít nhất là tạm thời.

Giới chức chính quyền đang làm cho tiền tệ trở nên khan hiếm bằng cách đóng cửa các ngân hàng quốc gia.

Tỷ lệ lạm phát hàng năm ở VNCH trước đây vào khoảng 65%. Kể từ khi chính quyền Cộng sản tiếp quản cách đây một tháng, giá cả hầu hết mặt hàng đã giảm.

Việc thiếu hụt tiền mặt còn dẫn đến tình trạng ô nhiễm giảm bớt và của cải được tái phân bổ mà không cần có sự can thiệp của chính quyền.

Đó là vì trong khi chi phí sinh hoạt giảm, giá các mặt hàng nhập khẩu như xăng và thuốc lá lại tăng mạnh.

Người dân không còn đủ khả năng mua xăng cho xe máy và ô tô, khiến tình trạng ô nhiễm không khí gần như biến mất.

Xe hơi giờ đây có giá bằng 1/10 trước kia. Người ta có thể đổi xe đạp để lấy một chiếc xe máy.

Tiền của phần lớn những người giàu bị kẹt trong ngân hàng. Họ buộc phải bán đồ trong nhà để nuôi gia đình.

Thị trường do đó tràn đầy các mặt hàng nội thất và đồ gia dụng, với giá chỉ còn chưa tới 1/3 trước kia.

Giá lương thực nhìn chung thấp hơn so với năm trước và chính phủ phát gạo cho người nghèo – nhưng trước đó phải kiểm tra nhà dân xem có gì bán được hay không.”

Tòa án Nhân dân xử tử một cựu binh VNCH

Trang 10 tờ The Daily Oklahoman số 6-6 đăng bài “Lính bị xử tử: Tòa án Sài Gòn tuyên tội ‘chết’”. [14]

Báo cáo được ghi chú là do phóng viên cầm tay mang từ Sài Gòn ra Bangkok, Thái Lan.

Dẫn nguồn AP: “Người dân đến để chứng kiến ‘Tòa án Nhân dân’ của chính quyền Cách mạng Lâm thời.

Hơn 1.000 người đến xem. Họ tập trung tuần trước tại đường Công Lý gần cầu McNamara. Người Mỹ đặt tên cây cầu này theo tên cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert S. McNamara, sau vụ mưu toan ám sát ông vào đầu thập niên 1960. Chất nổ được đặt trên cầu để phục kích khi ông đi qua.

Nguyen Tu Sang, 23 tuổi, con trai một thợ mộc, bị cáo buộc các tội ném lựu đạn vào dân quân của Chính quyền Cách mạng Lâm thời, gia nhập bốn đơn vị khác nhau thuộc quân đội Sài Gòn trước đây, và là một kẻ gây rối tại khu phố.

Hai biểu ngữ được treo trên dãy bàn bày ngang đường. Một biểu ngữ ghi: ‘Tòa án Nhân dân phường Yên Đỗ’. Biểu ngữ còn lại viết: ‘Chúng ta cương quyết trừng trị những kẻ gây rối, phá hoại trật tự và an ninh, nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.’

Cha mẹ Sang có mặt tại đó chứng kiến phiên tòa. Đám đông tập trung trước một ngôi chùa. […]

Một người mặc đồ dân sự đứng trên sân phía sau Sang đọc bản tuyên án: có tội. Hình phạt: tử hình. […]

Nhân chứng nói rằng ngay trước khi bị hành quyết, Sang rất bình tĩnh. Anh hút một điếu thuốc. Anh chỉ sụp xuống và khóc khi mẹ anh tiến đến gần trong nước mắt.”

Báo trong nước:

Tổng hợp từ báo Nhân Dân, Hà Nội Mới, Lao Động: [15]

Kết quả kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa V

Thông tin về kỳ họp này chiếm phần lớn nội dung trang nhất các số báo trong tuần.

Trang nhất báo Nhân Dân ngày 3-6 đăng tiêu đề lớn “2 giờ chiều nay 3-6, tại nhà hát thành phố Hà Nội, khai mạc trọng thể kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa V”, với thông tin về số lượng và thành phần các đại biểu tham dự.

Đến ngày 6-6, trang nhất báo Nhân Dân đăng tít lớn “Quốc hội khóa V hoàn toàn nhất trí bầu: Cụ Tôn Đức Thắng giữ chức Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Đồng chí Nguyễn Lương Bằng giữ chức Phó Chủ tịch nước; Đồng chí Trường-Chinh giữ chức Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Quốc hội thông qua nghị quyết xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội”.

Trang nhất báo Nhân Dân số 7-6 đăng tiêu đề “Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa V thành công và bế mạc: Đồng chí Phạm Văn Đồng lại được Quốc hội cử giữ chức Thủ tướng Chính phủ; Quốc hội đã thông qua danh sách Hội đồng Quốc phòng, Hội đồng Chính phủ và các ủy ban của Quốc hội; Chủ tịch Tôn Đức Thắng: ‘Dưới ngọn cờ bách chiến bách thắng của Đảng Lao động Việt Nam, nhân dân Việt Nam anh hùng nhất định sẽ thành công rực rỡ’; Chủ tịch Trường-Chinh: ‘Dốc toàn lực để xây dựng thành công một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh’.”

Mở lại trường với chương trình giáo dục cách mạng

Trang nhất số 2-6 của báo Nhân Dân đăng bài “Nam Trung Bộ: Mở lại các trường học”.

Trích: “Từ sau ngày giải phóng đến nay, ngành giáo dục các tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận, Tuyên Đức, Lâm Đồng và thành phố Đà Lạt đã tổ chức nghiên cứu, thảo luận về tình hình và nhiệm vụ mới của nền giáo dục cách mạng cho hơn 3.000 giáo chức và xúc tiến việc chuẩn bị mở lại trường.

Đến ngày 20-5, hầu hết các trường trong các tỉnh ở Nam Trung Bộ, đã mở cửa đón học sinh vào học với chương trình giáo dục cách mạng.”

Phía dưới là bài “Tây Nam Bộ: Đẩy mạnh công tác giáo dục, bồi dưỡng thiếu niên, nhi đồng”.

Trích: “Từ ngày 1 đến 20-5, các cán bộ phụ trách thiếu niên, nhi đồng tại các thị xã, thành phố ở Tây Nam Bộ đã tổ chức nhiều cuộc học tập, vui chơi và phổ biến năm điều Bác Hồ dạy cho hơn 120.000 lượt các em thiếu niên, nhi đồng.

Hơn 20.000 em hăng hái tham gia các phong trào vệ sinh yêu nước, phát hiện kẻ gian và thu vũ khí nộp cho cách mạng.

Cũng trong thời gian nói trên, tại Tây Nam Bộ, ban phụ trách thiếu niên ở các địa phương kết nạp thêm 1.120 em vào Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.”

Tướng Trần Văn Trà nói về tình hình Sài Gòn

Báo Hà Nội Mới số 5-6 đăng trên trang bốn bài “Thượng tướng Trần Văn Trà trả lời phỏng vấn: Sài-gòn sau một tháng giải phóng”.

Trích: “[…] các loại tệ nạn xã hội, văn hóa, các hậu quả của chính sách thực dân mới, các loại tội ác do Mỹ – ngụy gây ra trước đây về mọi mặt đã làm cho nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của Sài-gòn giải phóng rất nặng nề.

Tuy thế, những kết quả đạt được trong một tháng qua rất đáng phấn khởi. […]

Nếu như trước đây trung bình mỗi ngày ở Sài-gòn xảy ra 200 vụ cướp bóc thì ngày nay chỉ còn độ 10-15 vụ.

Ở Sài-gòn trước kia mỗi ngày xảy ra từ 200 đến 300 vụ tai nạn giao thông, nay trung bình chỉ có độ 20 vụ mà công tác công an giao cảnh lại còn rất mới mẻ.

Trong tháng qua, đời sống nhân dân dần dần đi vào ổn định. Mặc dù phải lo nhiều công việc cấp bách, chính quyền cách mạng đã trợ cấp gạo cho đồng bào nghèo bị thiếu đói, một tình trạng nghiêm trọng do Mỹ – ngụy để lại. Chỉ trong vòng một tháng, đã có hơn 300.000 người được trợ cấp gạo, hàng nghìn tấn gạo đã được đưa tới đồng bào. […]

Cùng với những phong trào làm sạch sẽ đường phố, xóa bỏ dấu vết của chế độ cũ, gần đây ở Sài-gòn đã xuất hiện phong trào bài trừ sách báo phản động và đồi trụy, tiến tới xây dựng một nền văn hóa dân tộc, dân chủ, tiến bộ, lành mạnh do đông đảo thanh niên, học sinh, sinh viên làm nòng cốt. […]

Rồi đây các nhà băng sẽ mở lại, các xí nghiệp công tư sẽ lần lượt nhanh chóng hoạt động lại, để bộ máy kinh tế hoạt động trở lại bình thường và điều hòa sinh hoạt cho nhân dân.

Đối với công nhân, viên chức thuộc chế độ cũ nay làm việc cho chính quyền cách mạng, Ủy ban quân quản Sài-gòn – Gia-định đã ra thông cáo quyết định tạm thời trợ cấp bản thân và phụ cấp gia đình, cũng như quyết định chủ trương về trả lương cho những người làm trong xí nghiệp tư nhân.

Nhiều sách báo của một nền văn hóa lành mạnh, dân tộc tiến bộ sẽ lần lượt ra mắt và phục vụ đồng bào, phục vụ việc xây dựng đất nước.”

Không khí Sài Gòn thoải mái hơn bất cứ lúc nào

Ngày 6-6, trang bốn báo Hà Nội Mới đăng bài “Dư luận phương Tây viết về Sài-gòn: Trật tự và pháp luật đã trở thành nếp sống. Không khí thoải mái hơn bất cứ lúc nào, kể từ mười năm nay”.

Trích: “Đài BBC tối 4-6 đưa tin về tình hình Sài-gòn dưới con mắt của một nhà báo Úc như sau:

‘Thành phố Sài-gòn đã được đặt dưới quyền quản trị của một Ủy ban quân quản kể từ khi các lực lượng của Chính phủ cách mạng giành được thắng lợi năm tuần trước đây.

Tuy nhiên không phải như thế có nghĩa là dân chúng đã bị các binh sĩ có súng ống kiểm soát chặt chẽ hoặc có lệnh thiết quân luật. Trái lại, đường phố Sài-gòn vẫn đầy những người với gần bốn triệu dân và nay đã có vẻ thoải mái hơn nhiều so với bất cứ lúc nào, kể từ mười năm trở lại đây.

Cứ mỗi ngày trôi qua thì dân chúng lại càng cảm thấy có an ninh hơn.

Dưới chính thể cũ, dân chúng phải rất thận trọng và nói chung rất xa cách với các binh sĩ (ngụy). Nay thì bộ đội cách mạng rất thân mật với dân chúng…’

Trước đó, ngày 2-6, đài BBC cho biết:

‘[…] Những vụ cướp bóc trong những ngày đầu tiên (của bọn côn đồ) nay đã giảm bớt một cách rõ rệt. Trật tự và pháp luật đã nhanh chóng trở thành một nếp sống được mọi người chấp nhận, vì lẽ dân chúng nhận thức rằng câu giải đáp nằm ngay trong tay họ (ý nói dân làm chủ). Cho nên nói chung đời sống ở Sài-gòn đã thích ứng đúng với nền trật tự mới, mặc dù còn những khó khăn trong những ngày sắp tới dân chúng phải vượt qua.’”

Đưa dân di tản về quê cũ

Trang ba báo Nhân Dân số 5-6 đăng bài “Đoàn tàu biển thứ hai chở đồng bào bị cưỡng ép ‘di tản’ rời Sài Gòn về Trung Trung Bộ”.

Trích: “Theo đài Sài Gòn giải phóng, sáng 2-6, tại cảng Sài Gòn, Ủy ban quân quản thành phố Sài Gòn – Gia Định tổ chức tiễn đưa hơn 3.800 đồng bào Trung Bộ bị địch cưỡng ép ‘di tản’ trở về quê cũ làm ăn. Đây là đoàn tàu biển thứ hai chở đồng bào bị cưỡng ép ‘di tản’ từ Sài Gòn về Trung Trung Bộ. […]

Cùng ngày 2-6, tại các quận 2, 3, 5 và 10, chính quyền cách mạng thành phố Sài Gòn – Gia Định còn tổ chức tiễn đưa 501 đồng bào miền Đông và miền Tây trở về quê cũ bằng xe hơi.”

Phản đối Hong Kong bắt giữ máy bay và phi hành đoàn của Việt Nam

Ngày 5-6, trang bốn báo Nhân Dân đăng tít “Phản đối nha đương cục Hương Cảng bắt giữ máy bay của hãng hàng không Việt Nam”.

Trích: “Ngày 2-6, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Cộng hòa miền Nam Việt Nam gửi công hàm cho bộ trưởng bộ ngoại giao Anh phản đối việc nhà cầm quyền Hương Cảng ngang nhiên bắt giữ chiếc máy bay Bô-inh 707 cùng với đội phi hành sáu người của hãng Hàng không Việt Nam khi chiếc máy bay này chở khách đến Hương Cảng như lệ thường, viện lý do là để khấu trừ các khoản nợ cho hãng hàng không Mỹ và dự định mở phiên tòa để ‘xét xử’ vào ngày 6-6-1975.

Đây là một việc làm phi lý, không phù hợp với pháp luật quốc tế.

Công hàm ghi rõ: Tòa án Hương Cảng hoàn toàn không có thẩm quyền xét xử việc này và mọi kết luận của tòa án đó đều không có giá trị pháp lý.”