1975 – Tuần 32: Chính quyền trấn an dân về tin đồn mất tích trong khóa cải tạo; Việt Nam mong muốn bình thường hóa quan hệ với Mỹ

Hình chụp đại diện Việt Nam tại Liên Hợp Quốc năm 1977. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam.

---

Báo tuần qua viết gì:

Báo nước ngoài:

Từ tháng 7 trong năm trở đi, báo trong nước không còn bản lưu trữ. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Chính quyền trấn an người dân về tin đồn mất tích trong chương trình học cải tạo

Ngày 4-8, trang bốn tờ The Jersey Journal đăng tin “Sài Gòn trấn an nỗi sợ hãi về chương trình cải tạo”. [1]

Dẫn nguồn AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Chính quyền cách mạng tại Sài Gòn từng chuyển lời nhắn từ những người bị đưa đi học ‘cải tạo’ đến gia đình, song không rõ số lượng gia đình được gửi.

Những tờ giấy nhắn với vài dòng ngắn ngủi, rõ ràng là nhằm xoa dịu nỗi sợ ngày càng lớn về số phận của các sĩ quan và công chức thuộc chế độ cũ – những người đã rời Sài Gòn để đi cải tạo. Nội dung các lời nhắn không đề cập nơi họ đang bị tạm giữ.

Những lời đồn đoán về điều sẽ xảy ra với các cựu quan chức chế độ cũ tại đây [các trại cải tạo] đã làm dấy lên những nỗi lo ngại này.

Ủy ban Quân quản đã công khai bác bỏ những tin đồn như vậy cách đây ba tuần, nhưng việc kéo dài thời gian các khóa cải tạo mà không có kỳ hạn rõ ràng đã gây ra bất an, đặc biệt là đối với gia đình của những sĩ quan cấp thấp trước đây.

Chính quyền cũng phát động một chiến dịch nhằm giải thích rõ về chương trình cải tạo. Tại một đại hội gần đây của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Sài Gòn, đại diện đảng, ông Nguyễn Hộ, nhấn mạnh mong muốn hòa giải của chính quyền mới.

‘Chúng ta tổ chức cải tạo để giúp anh chị em của chúng ta hòa giải với nhân dân,’ ông Hộ, phó chủ tịch thứ nhất của Mặt trận Dân tộc Giải phóng Sài Gòn và được cho là nhân vật chủ chốt của Ủy ban Trung ương Mặt trận, nói.

Ông tiếp tục giải thích rằng hoạt động cải tạo không nhắm tới trả thù, mà nhằm mục đích giúp các nhân viên công quyền và quân nhân của chế độ cũ quen với cách làm việc vì lợi ích của nhân dân, đồng thời chuẩn bị cho họ tái hòa nhập ‘xã hội mới.’

Ngày 7-8, trang 87 tờ The Minneapolis Star đăng tin “‘Người học cải tạo’ tại Việt Nam được phép viết thư”. [2]

Dẫn nguồn AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Chính quyền quân sự đã thông báo rằng các quân nhân và viên chức chế độ cũ hiện đang tham gia các khóa học ‘cải tạo’, mỗi tháng có thể gửi một bức thư hai trang cho gia đình và được phép nhận một lá thư nhà.

Thông báo cũng cho biết các khóa cải tạo đang kéo dài hơn so với dự kiến ban đầu. Trước đó [chính quyền] từng tuyên bố rằng các khóa học này sẽ chỉ kéo dài từ ba ngày đến một tháng.”

Trang ba tờ The Times số 9-8 đăng tin “Cựu quan chức Việt Nam Cộng hòa đang bị cải tạo”. [3]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ Sài Gòn: “Báo cáo gửi về hôm thứ Sáu từ những trại cải tạo cho thấy các lớp học dành cho cựu sĩ quan quân đội Sài Gòn đang diễn ra chậm chạp.

Từ những bức thư do chính các sĩ quan viết và các nguồn tin khác cho thấy các lớp học này tập trung vào việc dạy họ tâm thế nhún nhường và tự thấy hổ thẹn về những hành động trong quá khứ của họ.

Các cựu sĩ quan từ khu vực Sài Gòn đã được đưa đến các trại cải tạo bí mật từ ngày 15-6. Ban đầu người ta cho rằng các lớp học sẽ chỉ kéo dài khoảng một tháng, nhưng hiện tại có dấu hiệu cho thấy có ít nhất một số người sẽ không trở về trong vài tháng tới.

‘Bán hết mọi thứ chúng ta có và sẵn sàng cho việc tự chăm sóc bản thân thêm ba tháng nữa,’ một cựu trung úy viết cho vợ mình.

Các quan chức chính phủ chỉ nói rằng các sĩ quan sẽ trở về khi việc cải tạo hoàn tất. Những báo cáo từ trại cải tạo cho thấy chương trình học bao gồm một nửa là làm nông, một nửa là học chính trị.

Truyền hình Sài Gòn gần đây đã chiếu một đoạn phim ngắn về một lớp học. Giảng viên nói với các cựu sĩ quan:

‘Các anh có thể thấy rõ người Mỹ đã lừa dối các anh thế nào. Họ nói sẽ giúp các anh, nhưng rồi lại bỏ chạy.’

Chính sách của chính phủ là ân xá hoàn toàn cho mọi thành viên của chế độ cũ Sài Gòn, nhưng giới chức yêu cầu các cựu quân nhân và cựu công chức phải thể hiện một mức độ tự kiểm điểm nhất định.

Tất cả những người từng làm việc cho chính quyền thân Mỹ đều bị mặc định là có tội, nhưng tội danh đó sẽ được xóa sau quá trình cải tạo.

Riêng các sĩ quan thì bị đưa vào những chương trình cải tạo dài hơn. Tuy nhiên, theo thư từ và các báo cáo độc lập, tất cả đều được nuôi ăn đầy đủ.

Các bức thư [từ những người học cải tạo] gửi về nhà gần như đồng loạt nói rằng khi họ trở về Sài Gòn, họ sẽ thu xếp đồ đạc và cùng gia đình chuyển về nông thôn. Họ sẽ tham gia vào làn sóng dân Sài Gòn rời đô thành về nương rẫy, một chương trình kinh tế chủ đạo của chính phủ.”

Sài Gòn có cảnh sát xuất hiện

Trang hai tờ The Tampa Times số 7-8 đăng tít “Cảnh sát trở lại Sài Gòn”. [4]

Đưa tin từ Sài Gòn: “Tuần này, cảnh sát mặc đồng phục đã xuất hiện trên đường phố Sài Gòn lần đầu tiên kể từ khi thủ đô Nam Việt Nam đầu hàng chính quyền cách mạng vào ngày 30-4.

Họ mặc đồng phục kaki mới và đội mũ kaki, thay thế cho lực lượng cảnh sát ‘chuột bạch’ mặc đồng phục trắng của chế độ cũ. Một số đang canh gác các tòa nhà công cộng, trong khi số khác đang cố gắng lập lại trật tự cho tình trạng giao thông hỗn loạn ở Sài Gòn.

Mặc dù các đường phố Sài Gòn hầu như vắng bóng tất cả các loại xe, trừ xe đạp, trong những tuần sau khi tiếp quản ngày 30-4, xe máy và xe hơi cá nhân đang xuất hiện ngày càng nhiều khi giá nhiên liệu giảm, khiến cho thành phố giờ đây ồn ào trở lại, gần giống như dưới thời chế độ cũ.”

Huỳnh Tấn Phát: Tình hình kinh tế khá nghiêm trọng

Trang 23 tờ Pacific Daily News số 7-8 đăng tin “Sài Gòn tìm kiếm thương mại quốc tế”. [5]

Dẫn nguồn UPI từ Sài Gòn: “Theo lời Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, ông Huỳnh Tấn Phát, chính phủ của ông hy vọng từ một đất nước bị chiến tranh tàn phá, sẽ xây dựng được một quốc gia có năng lực tự cung tự cấp.

Ông cho biết rằng, mặc dù chế độ Sài Gòn đã để lại một nền kinh tế bị tàn phá, nhưng tương lai vẫn có triển vọng.

Ông Phát cho rằng thông qua quan hệ thương mại quốc tế với tất cả các quốc gia cùng các chính sách kinh tế mang tính thực tiễn của chính phủ, sẽ giúp Nam Việt Nam trở thành một nền kinh tế độc lập trong tương lai.

Mặc dù không nói ra, ông vẫn ngầm cho thấy viện trợ nước ngoài vẫn sẽ là một yếu tố quan trọng trong quá trình tái thiết nền kinh tế.

Vị Chủ tịch phát biểu ngắn gọn với hãng tin United Press International trong một cuộc họp với giới doanh nhân Sài Gòn hôm thứ Hai rằng:

‘Chúng ta sẽ xây dựng nền kinh tế để tự cung tự cấp, để có thể tiến tới một tương lai tươi sáng với sự độc lập về kinh tế,’ ông nói. ‘Mặc dù tình hình kinh tế hiện nay đang rất nghiêm trọng, chính phủ đang nỗ lực củng cố nền kinh tế trên mọi phương diện.’

Ông Phát đặc biệt nhấn mạnh đến một chương trình của chính phủ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm Việt Nam đạt tiêu chuẩn quốc tế để có thể xuất khẩu ra nước ngoài.

Các quan chức chính phủ khác cũng xác định rằng kinh tế là vấn đề lớn nhất của miền Nam Việt Nam, cùng với việc khôi phục an ninh toàn diện sau chiến tranh.

Họ cho biết rằng trong thời chiến, Việt Nam Cộng hòa đã trở nên phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài – đặc biệt là của Mỹ – như một nguồn sống của quốc gia.

Tuần trước, Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Chính phủ Trịnh Đình Thảo nói với UPI rằng có thể mất đến ba năm để tái thiết lại nền kinh tế.”

Cùng ngày, trang 26 tờ The Duluth News Tribune đăng tin “600 người họp tại Sài Gòn”. [6]

Dẫn nguồn AP: “Hãng Thông tấn Liên Xô đưa tin từ Sài Gòn rằng một cuộc họp gồm 600 đại diện của các giới doanh nghiệp trong nước ở miền Nam Việt Nam đã được tổ chức nhằm thảo luận về các nỗ lực khôi phục đất nước.”

Lê Duẩn đến thăm Campuchia

Ngày 6-8, trang bảy tờ The Pittsburgh Press đăng tin “Hà Nội có thể viện trợ Campuchia”. [7]

Dẫn nguồn UPI từ Sài Gòn: “Các nhà ngoại giao cho biết, từ chuyến thăm của một phái đoàn Bắc Việt đến Campuchia, cùng với các cam kết hợp tác của Hà Nội với các quốc gia trong khu vực Đông Dương, có dấu hiệu cho thấy Campuchia đã yêu cầu Bắc Việt giúp đỡ trong việc tái thiết quốc gia này sau những tàn phá của chiến tranh.

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Lê Duẩn, người hiếm khi ra nước ngoài, đã dẫn đầu phái đoàn Bắc Việt đến Campuchia, theo báo chí Hà Nội đưa tin hôm qua.

Phái đoàn Việt Nam là những người nước ngoài đầu tiên công khai đến Campuchia kể từ khi lực lượng Khmer Đỏ thân cộng chiếm Phnom Penh ngày 17-4 và trục xuất toàn bộ người ngoại quốc khỏi đất nước.”

Việt Nam mong bình thường hóa quan hệ ngoại giao, Mỹ tuyên bố không công nhận chính phủ Bắc và Nam Việt Nam

Ngày 6-8, trang 40 tờ The Vancouver Sun đăng tin “Mỹ sẽ phủ quyết yêu cầu gia nhập Liên Hợp Quốc của hai miền Việt Nam nếu Hàn Quốc bị từ chối”. [8]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Washington: “Hoa Kỳ sẽ phủ quyết việc kết nạp hai miền Bắc và Nam Việt Nam trở thành thành viên của Liên Hiệp Quốc trừ khi Hàn Quốc cũng được chấp thuận gia nhập, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết hôm nay.

‘Chúng tôi sẽ không tham gia vào nguyên tắc phổ quát có chọn lọc [selective universality] một cách tùy tiện,’ người phát ngôn Bộ Ngoại giao Robert Anderson nói.

‘Chúng tôi sẵn sàng đồng thuận với việc cả Bắc Việt lẫn Nam Việt Nam được gia nhập nếu đơn xin gia nhập của Hàn Quốc cũng được chấp thuận.’ Ông Anderson nói.

Tuy nhiên, ông nói tiếp,

‘nếu Hàn Quốc không được chấp thuận, chúng tôi sẽ phản đối đơn xin gia nhập của cả Bắc và Nam Việt Nam.’

Khi được hỏi liệu điều đó có đồng nghĩa với việc phủ quyết hay không, ông Anderson đáp: ‘Đúng, chúng tôi sẽ phủ quyết nếu điều đó xảy ra.’ […]

Phía Mỹ cho biết đề xuất gộp cả hai miền Việt Nam và Hàn Quốc trong một gói kết nạp thành viên không đồng nghĩa với việc thay đổi lập trường song phương của Mỹ đối với chính quyền Hà Nội hoặc chính quyền mới tại Sài Gòn, ông Anderson nói.

Điều đó có nghĩa là ở thời điểm hiện tại và trong mọi trường hợp, Hoa Kỳ đều sẽ không công nhận hai chính phủ của cả Bắc và Nam Việt Nam.’”

Ngày 7-8, trang 22 tờ The Des Moines Register đăng tin “Hai nhà nước Việt Nam được đưa vào chương trình nghị sự Liên Hợp Quốc”. [9]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ New York: “Hội đồng Bảo an đã đưa đơn xin gia nhập Liên Hợp Quốc của cả hai miền Việt Nam vào chương trình nghị sự hôm thứ Tư, nhưng lại loại trừ đơn của Hàn Quốc.

Hành động này của Hội đồng diễn ra sau khi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phát đi tuyên bố từ Washington rằng Hoa Kỳ sẽ phủ quyết tư cách thành viên Liên Hợp Quốc của cả Bắc và Nam Việt Nam nếu Hàn Quốc không được chấp thuận gia nhập cùng lúc.”

Trang 12 tờ The Cincinnati Enquirer số 6-8 đăng tin “Việt Nam sẵn sàng đàm phán về lính Mỹ mất tích”. [10]

Dẫn nguồn AP từ New York: “Hai miền Việt Nam hôm thứ Ba đã đề nghị thiết lập quan hệ bình thường với Hoa Kỳ. Bắc Việt cũng bày tỏ thiện chí thảo luận về các quân nhân Mỹ mất tích hoặc bị bắt làm tù binh.

Tại một cuộc họp báo kéo dài một giờ, cả hai quốc gia [Bắc và Nam Việt Nam] cũng kêu gọi Mỹ rút quân khỏi Hàn Quốc, phản đối đơn xin gia nhập Liên Hiệp Quốc của Hàn Quốc, và buộc tội Hoa Kỳ cản trở hành động của Hội đồng Bảo an đối với các đơn xin gia nhập của họ.

Hai quan sát viên mới của hai nhà nước này tại Liên Hiệp Quốc, Đại sứ Nguyễn Văn Lưu của Bắc Việt Nam và Đại sứ Đinh Bá Thi của Nam Việt Nam, đã đưa ra tuyên bố chung rằng hai nước này không thù địch với chính phủ Hoa Kỳ và sẵn sàng thiết lập quan hệ bình thường với Mỹ trên cơ sở của Hiệp định Paris.

Khi được hỏi liệu Bắc Việt có sẵn sàng thảo luận về việc trả tù binh chiến tranh với Mỹ không, ông Lưu cho biết là có.

Ông Thi nói thêm rằng họ đang ‘chờ phản ứng của phía Hoa Kỳ đối với đề nghị này’ và hy vọng điều đó sẽ bao gồm việc Mỹ ủng hộ hai nước trở thành thành viên [Liên Hợp Quốc].

Ông Lưu cũng cho biết ‘liên lạc’ duy nhất của họ với phái đoàn Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc kể từ khi đến [New York] hồi tuần trước là một tờ ghi chú từ một nhân viên Mỹ, trong đó thông báo rằng họ bị hạn chế di chuyển trong bán kính 25 dặm từ trung tâm Manhattan.”

Bắc Việt tăng cường tuyên truyền học thuyết Mác-Lênin

Trang ba tờ The Birmingham News số 6-8 đăng tin “Bắc Việt truyền bá học thuyết cộng sản”. [11]

Dẫn nguồn AP từ Bangkok, Thái Lan: “Đảng Cộng sản Bắc Việt đã chỉ thị cho các cán bộ ở cả hai miền Nam và Bắc tuyên truyền học thuyết Mác-Lênin, ca ngợi chiến thắng cách mạng gần đây và tìm kiếm sự công nhận ở các quốc gia khác, theo bản tin hôm nay của Đài Phát thanh Giải phóng.

Bản tin phát thanh dẫn một danh sách các chỉ thị cho cán bộ nhân dịp Ngày Quốc khánh 2-9, đánh dấu kỷ niệm 30 năm ngày Việt Nam giành độc lập khỏi ách đô hộ của Pháp.

Chỉ thị từ Đảng Lao động của Bắc Việt [tức Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay] bao gồm việc tổ chức các cuộc triển lãm nhằm ‘miêu tả sự tàn ác của đế quốc Mỹ và những thiếu sót của họ, cùng với những thành tựu mà chính quyền cách mạng đạt được.’”

Mỹ đình chỉ nhận con nuôi Việt tị nạn, chờ xác thực thông tin mồ côi

Trang bảy tờ The Evening News số 4-8 đăng tin “Xác minh tình trạng mồ côi đối với 225 trẻ em Việt Nam”. [12]

Dẫn nguồn AP: “Chính phủ liên bang đang kiểm tra 225 trẻ em Việt Nam tại Pennsylvania trong diện chờ nhận nuôi để xác minh xem chúng có thực sự là trẻ mồ côi hay không.

Thủ tục nhận con nuôi đã bị đình chỉ trong lúc chờ đợi cuộc điều tra toàn quốc, liên quan đến khoảng 2.000 trẻ em Việt Nam được đưa đến Hoa Kỳ trong đợt ‘Không vận Trẻ em’ mùa xuân vừa qua, ngay trước khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ.

Cuộc điều tra bắt đầu sau khi Trung tâm Quyền Hiến pháp nộp đơn kiện tại Tòa án liên bang ở San Francisco, tuyên bố rằng một số trẻ em thực tế vẫn còn cha mẹ.

Cơ quan Di trú và Nhập tịch sẽ cố gắng tìm hiểu thêm về các trẻ em Việt Nam từ những người muốn nhận nuôi các em và từ chính các em. […]

Cơ quan Di trú cho biết nếu một đứa trẻ còn cha mẹ, [thủ tục nhận nuôi] cần phải có văn bản đồng ý của cha mẹ. Dù vậy, cơ quan này nói họ có thể chấp nhận chứng từ xác minh rằng đứa trẻ có xuất thân từ một trại trẻ mồ côi ở Việt Nam.

‘Tôi đã nói chuyện với một cậu bé 8 tuổi bị chia cắt khỏi mẹ ở vịnh Cam Ranh,’ Jane Barton, một người từng làm thông dịch viên trong đợt Không vận Trẻ em và là nhân chứng trong vụ kiện ở bờ Tây nói.

‘Cậu bé nói rằng cậu được đưa đến một trại cứu trợ, nơi có một nhân viên phát thức ăn. Người đó đưa cậu bé về Sài Gòn, và hôm sau thì cậu được đưa vào trại trẻ mồ côi.’

‘Tôi đã nói chuyện với hơn hai chục đứa trẻ có người thân còn sống ở Việt Nam. Hầu hết bọn trẻ rất đau khổ vì bị chia cắt khỏi cha mẹ.’”

Tệ nạn ở Việt Nam

Ngày 7-8, trang bảy tờ The Catholic Advance đăng tít “Tình trạng nghiện ma túy ở Nam Việt Nam”. [13]

Dẫn nguồn NC đưa tin từ Hà Nội: “Có một triệu người nghiện ma túy ở miền Nam Việt Nam, theo ông Nguyen Van Dong, một thành viên của Ủy ban Công giáo toàn quốc ở Bắc Việt [có thể là Ủy ban Đoàn kết Công giáo]. Ông này vừa có chuyến thăm 12 tỉnh ở miền Nam và 5 giáo phận Công giáo.

Tại Sài Gòn, ông cho biết có khoảng 500.000 gái mại dâm và một số lượng trẻ mồ côi tương đương. Tất cả các giám mục Công giáo và phần lớn các linh mục vẫn ở lại miền Nam Việt Nam sau khi cộng sản tiếp quản, ông này nói, và cho biết thêm rằng chỉ có 130 linh mục trên tổng số 2.000 người đã rời khỏi đất nước.”

Chính phủ miền Nam kêu gọi hợp tác khai thác dầu mỏ với nước ngoài

Trang 18 tờ The Gazette số 7-8 đăng tin “Việt Nam sẵn sàng đàm phán về dầu mỏ”. [14]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Bangkok, Thái Lan: “Miền Nam Việt Nam hôm qua đã tuyên bố rằng họ sẵn sàng thảo luận về việc thăm dò và khai thác dầu mỏ trong vùng biển ven bờ với bất kỳ chính phủ hoặc công ty nước ngoài nào, ‘không phân biệt màu sắc chính trị và xã hội,’ theo Đài Phát thanh Giải phóng.

Tuy nhiên, những đối tác được phép tham gia vào ngành công nghiệp dầu khí ở miền Nam Việt Nam phải tôn trọng nền độc lập của nhà nước Nam Việt Nam và tuân thủ nguyên tắc ‘bình đẳng và cùng có lợi,’ bản tin phát thanh nhấn mạnh.

Đài phát thanh trích dẫn một tuyên bố của chính phủ như sau:

‘Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam cũng đã nhiều lần tuyên bố rằng tất cả các cam kết của chế độ cũ Nguyễn Văn Thiệu về việc tìm kiếm và khai thác tài nguyên thiên nhiên, bao gồm cả dầu mỏ, đều là bất hợp pháp và vô hiệu.’

Tuyên bố của phía miền Nam Việt Nam nói rằng chính quyền Sài Gòn sẵn sàng hợp tác kinh doanh với những công ty dầu mỏ đã từng hoạt động tại Việt Nam dưới thời chế độ cũ.”

Bưu tín hàng không trở lại miền Nam

Trang hai tờ Oregon Journal số 6-8 đăng tin “Bưu tín hàng không tại Việt Nam đã trở lại”. [15]

Trích: “Dịch vụ thư tín qua đường hàng không hoạt động thường xuyên đến miền Nam Việt Nam đã được nối lại.

Cơ quan bưu chính cho biết việc khôi phục dịch vụ là kết quả từ thỏa thuận của Liên Xô cho phép việc chuyển tiếp thư từ đến Sài Gòn.”

Báo trong nước:

Hiện tại, Thư viện Quốc gia Việt Nam mới chỉ cập nhật các số báo từ tháng 1 đến tháng 6 năm 1975. Dự án sẽ bổ sung các dữ liệu từ hồi ký và sách.