1975 – Tuần 33: Chính quyền bắt giữ sư Thích Trí Quang và linh mục Trần Hữu Thanh; Mỹ phủ quyết Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc

Người Việt Nam tại một trại tị nạn ở Guam đang tìm cách hồi hương, tháng 9 năm 1975. Nguồn: The Conversations.

---

Báo tuần qua viết gì:

Báo nước ngoài:

Từ tháng 7 trong năm trở đi, báo trong nước không còn bản lưu trữ. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Chính quyền bắt giữ sư Thích Trí Quang và linh mục Trần Hữu Thanh

Trang nhất tờ The Daily Herald số 16-8 đăng tin “Sài Gòn ‘cải tạo’ các cựu lãnh đạo Việt Nam”. [1]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ Hồng Kông: “Chế độ cộng sản ở Nam Việt Nam đang mạnh tay trấn áp các lãnh đạo theo khuynh hướng trung dung và đối lập trong chính quyền đã đầu hàng ngày 30-4, theo tin từ những người tị nạn và di tản hôm nay cho biết.

Nguồn tin cho biết đã có các vụ bắt giữ và đưa vào ‘trại cải tạo’ đối với các lãnh đạo Việt Nam nổi tiếng vì chống đối Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, người đã từ chức ngay trước khi Sài Gòn thất thủ.

Trong số những người bị chú ý đặc biệt, nổi tiếng nhất là Tướng Dương Văn Minh. […] Hiện Minh đang ở Hà Nội để ‘cải tạo’, theo lời một số người tị nạn.

Những người tị nạn cho biết có hai lãnh đạo tôn giáo chống Thiệu đang bị giam giữ. Họ nói Thích Trí Quang, một nhà sư Phật giáo từng dẫn dắt thế lực của mình hợp sức với lực lượng của Dương Văn Minh chống lại Diệm vào năm 1963, cùng với Linh mục Trần Hữu Thanh, người đã tổ chức nhiều cuộc biểu tình chống Thiệu, đều bị bắt. […]

Người tị nạn kể rằng chỉ vài tuần sau khi cộng sản chiếm Sài Gòn, Trí Quang công khai chỉ trích chính quyền mới vì không thực hiện các cam kết về tôn giáo và hòa giải giữa hai miền. 

Sau đó ông bị truyền thông nhà nước lên án và bị bắt ‘vài tuần trước’ theo lời nguồn tin tình báo.

Linh mục Thanh bị bắt vì từ chối công khai ca ngợi chính quyền mới, theo lời người tị nạn.

Một trong những bác sĩ chẩn đoán hình ảnh hàng đầu thế giới, bác sĩ Lý Hồng Chương, đã không thể trốn thoát khi Sài Gòn sụp đổ, theo lời kể của một cựu cảnh sát điều tra hiện đang ở ngoài Việt Nam. 

Ông đã tiêm thuốc độc cho vợ và bốn con, rồi sau đó là cho chính mình. Bên cạnh sáu thi thể, ông để lại một bức thư với nội dung: ‘Tôi sẽ không để lại bất cứ thứ gì cho những kẻ đó.’”

Linh mục Trần Hữu Thanh (trái) và ông Nguyễn Cao Kỳ (phải). Nguồn: Internet.

Chính quyền quy định báo chí phải là công cụ bảo vệ cách mạng và chế độ mới

Ngày 16-8, trang bốn tờ Anderson Daily Bulletin đăng tin “Truyền thông ở Nam Việt Nam”. [2]

Dẫn nguồn AFP đưa tin tại Sài Gòn: “Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam đã ban hành một quy định tạm thời yêu cầu tất cả báo chí và ấn phẩm phải phục vụ lợi ích quốc gia.

Quy định này được ký bởi Bộ trưởng Bộ Thông tin – Văn hóa Lưu Hữu Phước. Ông cho biết báo chí miền Nam sẽ không phải ‘nạp bản để duyệt trước.’

Báo chí được mời gọi ủng hộ ‘đường lối hoạt động và chính sách đối nội, đối ngoại’ của Chính phủ Cách mạng Lâm thời.

Quy định nêu rằng ‘tất cả báo chí và ấn phẩm in từ nay sẽ là công cụ đấu tranh và giáo dục quần chúng, phục vụ lợi ích của Tổ quốc, cách mạng và nhân dân, đóng góp tích cực vào việc xây dựng và bảo vệ chế độ mới, nền kinh tế mới và nền văn hóa mới.’

Quy định báo chí đưa ra năm điều cấm cơ bản:

1. ‘Cấm kích động nhân dân phản đối chính sách hòa bình, độc lập, dân chủ, hòa giải dân tộc. Cấm kích động nhân dân chống lại nhà nước hoặc lực lượng vũ trang nhân dân.’

2. ‘Cấm kích động thù hận, nghi kỵ giữa nhân dân Việt Nam, Lào, Campuchia, giữa nhân dân với các nước xã hội chủ nghĩa và nhân dân tiến bộ trên thế giới.’

3. ‘Cấm ủng hộ các chính sách phản động của các nước đế quốc.’

4. ‘Cấm tiết lộ bí mật quốc gia về quốc phòng, kinh tế, hoặc các cuộc họp bí mật chưa được chính phủ công bố; cấm đưa tin về các vụ xét xử, bản án chưa được phép công bố.’

5. ‘Cấm phổ biến các tài liệu, văn hóa phẩm đồi trụy, đồi bại trái với đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc.’”

Tình hình Việt Nam qua lời những người nước ngoài di tản khỏi Sài Gòn

Ngày 12-8, trang 16 tờ Honolulu Star-Bulletin đăng tin “Làn sóng rời Sài Gòn bắt đầu”. [3]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Bangkok: “Hôm nay, một chuyến bay chở đầy người nước ngoài đã rời Sài Gòn, mở đầu cho điều mà các nhà ngoại giao tin rằng sẽ là cuộc di tản của hầu hết người phương Tây còn lại ở miền Nam Việt Nam.

Những hành khách thuộc về khoảng 10 quốc tịch, hầu hết là những người đàn ông Pháp và gia đình họ, đi trên chiếc máy bay Caravelle sẽ hạ cánh xuống Bangkok. Đây là chuyến đầu tiên trong ít nhất năm chuyến bay do chính phủ Pháp thuê.

Các nguồn tin cho biết phía Pháp đã tổ chức các chuyến bay này do họ đang đối diện ngày càng nhiều khó khăn trong việc kinh doanh ở miền Nam Việt Nam. […]

Một người mới đến [Bangkok] mô tả các hành khách cùng chuyến bay là họ đều ‘rất vui khi được rời đi’.

Nhưng những người đã rời Sài Gòn gần đây trên các chuyến bay do Liên Hợp Quốc tài trợ cho biết chính quyền mới của miền Nam Việt Nam, vốn đang phải đối mặt với khó khăn kinh tế và chính trị cùng sự thiếu hợp tác của người dân, coi cộng đồng người nước ngoài là mối phiền toái và muốn giảm bớt sự hiện diện của họ.”

Ngày 13-8, trang 22 tờ St. Louis Post-Dispatch đăng tít “Bắt đầu cuộc di tản khỏi Việt Nam”. [4]

Đưa tin từ Sài Gòn: “Từ ngày hôm qua, việc sơ tán bằng đường hàng không cho 16.000 người nước ngoài còn ở lại miền Nam Việt Nam sau khi cộng sản tiếp quản vào tháng Tư vừa qua đã chính thức bắt đầu. […]

‘Phía Pháp muốn hoãn chuyến bay hôm nay, nhưng phía Việt Nam kiên quyết muốn thực hiện ngay,’ một người trong số 73 hành khách đã đáp xuống Bangkok nói.”

Cùng ngày, trang hai tờ Arizona Daily Star đăng tin “Người nước ngoài bắt đầu rời bỏ Sài Gòn”. [5]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Bangkok, trong đó có thông tin về miền Nam: “Chính quyền mới tuyên bố sẵn sàng tiếp nhận doanh nghiệp nước ngoài, nhưng theo lời nhiều người vừa đến đây [Bangkok], giới chức vẫn chưa làm gì nhiều để giúp người nước ngoài hoạt động.

‘Họ chỉ lê lết qua ngày,’ một người nói. ‘Họ chỉ bán cà phê và Coca cho nhau.’ [….]

Rất ít người phương Tây được phép vào miền Nam Việt Nam từ khi Việt Cộng tiếp quản. Phần lớn họ [những người phương Tây] là đại diện của các tổ chức nhân đạo quốc tế hoặc nhà báo từ các nước theo chế độ xã hội chủ nghĩa và cộng sản, và thường chỉ ở lại trong thời gian ngắn.

Hiện có khoảng 8.000 công dân Pháp và vài nghìn người thuộc các quốc tịch khác vẫn còn ở Sài Gòn.

Neil Davis, một phóng viên chiến trường kỳ cựu người Úc hoạt động tự do, sau khi đến nơi hôm qua đã nhận xét:

‘Cuộc cách mạng cũ không còn làm người dân hăng hái nữa, và cũng không làm đầy bụng họ.’

Ông cho rằng các nhà lãnh đạo quá bận rộn với việc tuyên truyền và đấu đá nội bộ, đến mức bỏ bê kinh tế.

Báo cáo của Davis trái ngược với tin phát thanh từ Sài Gòn, vốn tuyên bố đã đạt nhiều tiến bộ trong việc giảm nạn đói và khôi phục sản xuất. Một bản tin hôm qua khoe rằng một nhà máy sản xuất thiết bị nông nghiệp đã bắt đầu chế tạo ‘máy móc’ với 70% linh kiện sản xuất trong nước, và một nhà máy pin đã tăng sản lượng 5% nhờ cắt giảm ngày nghỉ lễ.

Xác nhận thêm từ các nhà báo phương Tây mới rời Việt Nam, Davis cho biết số ít phóng viên còn lại gặp rất nhiều khó khăn trong công việc vì kiểm duyệt, hạn chế đi lại và thiếu hợp tác từ chính quyền.

‘Thật khó để biết chuyện gì đang diễn ra ở Sài Gòn,’ ông nói. ‘Bên ngoài Sài Gòn, mọi thứ chỉ như một tờ giấy trắng.’”

Cùng ngày 13, trang 21 tờ Albany Democrat-Herald đăng tin “45 [người Pháp rời Sài Gòn] nói hầu hết người Pháp còn ở Việt Nam đều muốn đi”. [6]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Paris: “45 người Pháp tị nạn đầu tiên được phép rời Sài Gòn kể từ khi Việt Cộng tiếp quản đã đến Paris hôm nay và cho biết phần lớn trong số 8.000 công dân Pháp còn ở lại miền Nam Việt Nam đều muốn rời đi. Họ nói rằng chính quyền rất miễn cưỡng cấp thị thực xuất cảnh.

Họ mô tả cuộc sống ở thủ đô miền Nam Việt Nam diễn ra chậm chạp, với các kế hoạch dài hạn bị cản trở bởi việc thiếu vắng một chính quyền.

Hầu hết những người mới về đến [Paris] cho biết họ không được phép mang theo bất kỳ khoản tiền nào, còn tất cả các ngân hàng, ngoại trừ ngân hàng trung ương của chính phủ, vẫn đóng cửa và mọi tài khoản đều bị phong tỏa.

Các cửa hàng thực phẩm vẫn mở cửa và được cung cấp đầy đủ, nhưng giá cả đã tăng khoảng 10% kể từ khi lực lượng Cộng sản chiếm Sài Gòn vào tháng Tư, họ cho biết.”

Ngày 14-8, trang nhất tờ The Decatur Daily Review đăng tin “Chuyến bay thứ hai chở người tị nạn rời Sài Gòn”. [7]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Bangkok: “Chuyến bay di tản thứ hai từ Sài Gòn đã đến hôm nay, chở theo 77 người, tiếp tục làn sóng hàng ngàn người nước ngoài rời khỏi Nam Việt Nam.”

Mỹ phủ quyết Việt Nam gia nhập Liên Hợp Quốc

Ngày 12-8, trang nhất tờ St. Louis Post-Dispatch đăng tin “Mỹ phủ quyết ghế ở Liên Hợp Quốc của Sài Gòn và Hà Nội”. [8]

Đưa tin từ New York: “Hoa Kỳ đã phủ quyết đơn xin gia nhập Liên Hợp Quốc của Bắc và Nam Việt Nam, nhằm đáp trả việc Hàn Quốc bị loại khỏi chương trình nghị sự. […]

Động thái phủ quyết này đã vấp phải chỉ trích từ các nước cộng sản và các nước thuộc Phong trào Không liên kết, cho rằng Mỹ đang khơi lại các hành động thời Chiến tranh Lạnh và áp dụng ‘sự chuyên quyền của thiểu số’. 

Một số thành viên Hội đồng cáo buộc Mỹ do tức giận chuyện bị đánh bại ở Đông Dương nên đã dùng vấn đề Hàn Quốc làm cái cớ để ngăn chặn Hà Nội và chính quyền mới ở Sài Gòn gia nhập Liên Hợp Quốc.

Nhưng trong tuyên bố chung, các quan sát viên của Bắc và Nam Việt Nam tại Liên Hợp Quốc khẳng định không thù địch với Mỹ và sẵn sàng thiết lập quan hệ ngoại giao. 

Bản tuyên bố nói rằng Mỹ đã gây ra ‘đau khổ, mất mát, tang thương và hủy diệt’ ở Việt Nam. ‘Nhưng người dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình, tự do và công lý’.

Moynihan [Đại sứ Mỹ] nói Mỹ sẵn sàng ủng hộ kết nạp hai miền Việt Nam nếu Hàn Quốc cũng được chấp thuận.

Ông nói rằng Hoa Kỳ luôn ủng hộ việc tất cả các quốc gia đều trở thành thành viên Liên Hợp Quốc, nhưng ‘sẽ không tham gia vào cái gọi là tính phổ quát có chọn lọc — một nguyên tắc lựa chọn mà trên thực tế chỉ chấp nhận những thành viên mới được các quốc gia toàn trị cho phép.’

Đây là lần phủ quyết thứ tám và thứ chín của Mỹ. Liên Xô đã phủ quyết 110 lần, nhiều lần nhằm chặn kết nạp thành viên mới, bao gồm bốn lần phản đối đơn của Hàn Quốc.”

Cùng ngày, trang hai tờ The Greenwood Commonwealth đăng tít “Bất chấp việc bị phủ quyết tại Liên Hợp Quốc, Việt Nam vẫn muốn mối quan hệ với Hoa Kỳ”. [9]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ New York: “Bắc và Nam Việt Nam cho biết họ sẵn sàng thiết lập quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ, mặc dù Mỹ đã ngăn chặn việc họ gia nhập Liên Hợp Quốc.

Các đại diện của hai miền Việt Nam tại Liên Hợp Quốc đã ra tuyên bố chung vào tối thứ Hai, khẳng định họ ‘không thù địch’ với Hoa Kỳ và ‘sẵn sàng thiết lập quan hệ bình thường’.

Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi Hoa Kỳ bỏ hai phiếu phủ quyết liên tiếp tại Hội đồng Bảo an để ngăn hai quốc gia cộng sản này [Bắc và Nam Việt Nam] gia nhập tổ chức thế giới. 

Đây là lần đầu tiên Mỹ sử dụng quyền phủ quyết để chặn một đơn xin gia nhập Liên Hợp Quốc.

Hội đồng gồm 15 thành viên đã bỏ phiếu 13–1 ủng hộ, Costa Rica bỏ phiếu trắng và Mỹ là nước duy nhất bỏ phiếu chống trong cả hai trường hợp.”

Đại sứ Hoa Kỳ Daniel P. Moynihan (bên phải, giơ tay) bỏ lá phiếu phản đối duy nhất trong cuộc bỏ phiếu của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về đơn xin gia nhập của Bắc và Nam Việt Nam. Hình đăng trên tờ The Bellingham Herald số 12-8. Nguồn: UPI.

Việt Nam: Việc Mỹ phủ quyết có thể cản trở việc tìm kiếm lính Mỹ ở Đông Dương

Trang 32 tờ The Bangor Daily News số 13-8 đăng tin “Hai miền Việt Nam nói việc Mỹ phủ quyết đe dọa các cuộc đàm phán về lính Mỹ mất tích”. [10]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Washington: “Bắc và Nam Việt Nam hôm thứ Ba cho biết việc Hoa Kỳ dùng quyền phủ quyết đối với đơn xin gia nhập Liên Hợp Quốc của họ cho thấy thái độ thù địch, có thể cản trở các cuộc thương thảo về những vấn đề như khai thác dầu ngoài khơi và việc tìm kiếm những người Mỹ mất tích ở Đông Dương.

Hà Nội và Sài Gòn sẵn sàng thảo luận tất cả các vấn đề và bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ, nhưng thái độ của Hoa Kỳ vẫn còn bỏ ngỏ, các đại diện của họ nói trong một cuộc họp báo. […]

‘Hoa Kỳ đã đưa nửa triệu binh sĩ cùng hàng tấn bom đạn’ đến Đông Dương, ‘nhưng chính sách đó đã thất bại,’ ông Đinh [Bá Thi] nói. ‘Bây giờ, họ lại dùng quyền phủ quyết để ngăn người Việt Nam tham gia cộng đồng quốc tế… Quyền phủ quyết sớm muộn rồi cũng sẽ suy yếu.’

Khi được hỏi về vấn đề vẫn còn người Mỹ mất tích, ông [Nguyễn Văn] Lưu nói Hà Nội ‘sẵn sàng đàm phán với chính phủ Mỹ để tìm giải pháp sớm cho mọi vấn đề còn tồn đọng từ chiến tranh… Điều này phụ thuộc vào thái độ của Mỹ. Nhưng thái độ của đại diện Mỹ tại Hội đồng Bảo an cho thấy Mỹ vẫn theo đuổi chính sách thù địch với Việt Nam.’

Ông Đinh nói rằng chính quyền Sài Gòn sẵn sàng thể hiện thiện chí thông qua việc sẵn sàng bàn luận về việc hợp tác khai thác dầu ngoài khơi với các công ty nước ngoài, bao gồm cả công ty Mỹ, ‘nhưng thái độ của đại diện phía Mỹ tại Hội đồng Bảo an đã cản trở việc thiết lập quan hệ bình thường với Mỹ.’

Cả hai đại diện Cộng sản cũng nói rằng đất nước họ nhận được sự ủng hộ từ các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa và nhiều nước khác trên thế giới, trong khi Hoa Kỳ tự cô lập chính mình.”

Chính quyền Việt Nam trì hoãn cho người Việt tị nạn hồi hương

Trang bốn tờ The Forum số 13-8 đăng tin “Chính quyền cộng sản ở Sài Gòn ngăn cản việc hồi hương người tị nạn”. [11]

Đưa tin từ Guam: “Họ muốn trở về nhà. Mỹ cũng rất muốn đưa họ về. Chính quyền mới ở Sài Gòn nói rằng họ sẽ được ‘mở rộng vòng tay.’ Liên Hợp Quốc có mặt ở đây để giám sát việc hồi hương.

Nhưng mọi việc vẫn không tiến triển. Vì thế, với tính cách của người Việt, họ đã dùng đến một trong những giải pháp truyền thống – biểu tình – để mong đẩy nhanh quá trình này.

‘Họ’ là khoảng 1.600 cư dân Nam Việt Nam đã chọn trở về quê hương sau khi bị cuốn vào chiến dịch di tản hỗn loạn, đã đưa khoảng 130.000 người từ Việt Nam sang Mỹ khi Sài Gòn thất thủ bốn tháng trước. […]

Quan chức Mỹ cho rằng vướng mắc duy nhất [cho chiến dịch hồi hương] là chính quyền cộng sản ở Sài Gòn chưa ấn định ngày tiếp nhận. Các viên chức Liên Hợp Quốc cũng xác nhận điều này. 

Nhưng nhiều quan chức người Việt nghi ngờ Mỹ cố tình giữ họ lại vì lý do ‘chính trị’ nào đó. Các quan chức này nói rằng nếu không phải như vậy thì Mỹ – tức bên đưa những người tị nạn đến đây – cũng có trách nhiệm đưa họ trở về. […]

Le Minh Tan, 44 tuổi, từng làm thanh tra phòng cháy chữa cháy cho quân đội Hoa Kỳ và nói tiếng Anh lưu loát, đã dẫn đầu một cuộc tuần hành phản đối gồm 235 người. Vì hành động đó, ông bị chuyển đến một trại khác — là một khách sạn ven sông được trang bị nước nóng và lạnh, hồ bơi, sân tập golf và chiếu phim mỗi tối.

Nhưng Tan, tự nhận mình là người tị nạn đầu tiên yêu sách được trở về Việt Nam, vẫn chưa nguôi ngoai ý định. Anh nói rằng ban đầu mình chưa bao giờ muốn rời khỏi Việt Nam và chỉ làm vậy vì người Mỹ nói với anh rằng sẽ có một ‘cuộc tắm máu’ và anh sẽ bị giết.

Giờ đây, anh nói rằng mình đã hiểu rõ hơn,

‘vì chính phủ của nước tôi, Chính phủ Cách mạng Lâm thời, nói rằng tôi sẽ được chào đón nồng nhiệt, và hơn nữa tôi muốn trở về với vợ và sáu đứa con.’

Người Mỹ nghi ngờ rằng Tan đang cố gắng kiếm chút thiện cảm với phe Cộng sản trước khi trở về – nhưng cũng không trách được anh ta.”

Ngày 15-8, trang bốn tờ The Houston Chronicle đăng tít “Nam Việt Nam bị cho là từ chối đề nghị hồi hương người tị nạn”. [12]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Washington: “Chính quyền Sài Gòn mới đã từ chối vai trò trung gian của Liên Hợp Quốc, làm đình trệ các cuộc đàm phán về việc hồi hương khoảng 2.000 người tị nạn muốn trở về Việt Nam, theo nghị sĩ Joshua Eilberg, chủ tịch Tiểu ban Di trú của Hạ viện. […]

Hoa Kỳ đã chuyển các hồ sơ xin hồi hương của người tị nạn cho ủy ban Liên Hợp Quốc. ‘Tôi không biết tiếp theo sẽ thế nào,’ Eilberg nói. 

Ông nói rằng phía Nam Việt Nam đã từ chối vai trò trung gian của ủy ban Liên Hiệp Quốc mà không đưa ra bất kỳ bình luận nào, nên không rõ lý do của họ là gì.

Người phát ngôn Liên Hợp Quốc tại New York cho hay không có dấu hiệu nào cho thấy Việt Nam thay đổi chính sách. 

Những báo cáo lan truyền hồi đầu tuần này cho biết Sài Gòn đã bắt đầu bày tỏ phản ứng khi làm việc với các cơ quan của Liên Hợp Quốc. Phát ngôn viên cho biết, vì lý do này, trụ sở Liên Hợp Quốc đã thường xuyên liên hệ với văn phòng Cao ủy tại Geneva, nhưng không nhận được xác nhận.”

Người Việt Nam tại một trại tị nạn ở Guam đang tìm cách hồi hương, tháng 9 năm 1975. Nguồn: The Conversations.

Hoa Kỳ nói rằng 13 người Việt tị nạn bị đánh thuốc và đưa đến Guam

Trang hai tờ Playground Daily News số 13-8 đăng tin “Không quân Hoa Kỳ nói rằng người tị nạn bị đánh thuốc”. [13]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ Washington: “Không quân Hoa Kỳ hôm thứ Ba cho biết 13 người Việt Nam đã bị cho uống thuốc và đưa đến một trại tị nạn trái với ý muốn của họ, vì họ từng đổi ý không muốn rời Việt Nam [khi Sài Gòn thất thủ] và đã ở trong trạng thái gần như hoảng loạn, đe dọa tự tử.

Một phát ngôn viên Ngũ Giác Đài cho biết 13 người này nằm trong số khoảng 1.500 người Việt Nam đã yêu cầu được hồi hương nhưng hiện đang ở trong các trại tị nạn trên đảo Guam vì ‘chính phủ Việt Nam chưa chấp nhận họ.’

Tuyên bố của Không quân được đưa ra nhằm đáp lại khiếu nại của Dân biểu Joshua Eilberg (đảng Dân chủ – Pennsylvania) – chủ tịch Tiểu ban Tư pháp Hạ viện – người đang có mặt tại Guam để điều tra chương trình dành cho người tị nạn. Eilberg cho biết ông sẽ yêu cầu Không quân ‘giải thích đầy đủ’ và có thể sẽ tổ chức điều trần.

Eilberg nói trong một tuyên bố từ văn phòng của ông ở Washington rằng ông đã nói chuyện với 12 trong số 13 người liên quan:

‘Sau khi bị các sĩ quan Không quân đe dọa, 52 người Việt Nam đã đồng ý đến Guam,’ Eilberg cho biết. ‘13 người không đồng ý thì bị đe dọa trước tiên bằng án tù, rồi đến án tử hình nếu không đi Guam… 13 người này sau đó bị đánh đập, rồi từng người bị bốn người Mỹ khiêng vào một căn phòng, nơi họ bị tiêm hai mũi vào tay và hai mũi vào chân.’

Phát ngôn viên Không quân cho biết ông không có bằng chứng về việc đánh đập. Ông nói nhân viên y tế tại Căn cứ Không quân U-Tapao đã cho những người tị nạn này dùng thorazine – một loại thuốc an thần mạnh, và sodium pentothal – một loại thuốc an thần khác, ‘thường được sử dụng trong các tình huống y tế, bao gồm cả di tản, để giúp bệnh nhân thoải mái hoặc khi vì lý do rối loạn tâm thần hoặc cảm xúc mà họ có thể gây nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác.’”

Chính quyền tuyên bố sẽ xóa bỏ chợ đen để tự quản lý phân phối

Trang nhất tờ The Memphis Press-Scimitar số 15-8 đăng tin “Người Việt chống lại chợ đen”. [14]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ Sài Gòn: “Các quan chức Việt Nam hôm nay cam kết sẽ xóa bỏ chợ đen buôn bán thuốc men và xăng dầu, đưa việc phân phối trở lại dưới sự quản lý của chính quyền.

Các khu chợ tự do dành để kinh doanh những mặt hàng này đã hoạt động ở trung tâm Sài Gòn kể từ khi chính quyền mới tiếp quản vào ngày 30-4. Nguồn cung cho các chợ này đến từ hàng tích trữ và các vật tư của Mỹ bị cướp lấy trong vòng 24 giờ sau khi hầu hết người Mỹ rời khỏi Nam Việt Nam.”

Miền Nam lần đầu chuẩn bị tổ chức Quốc khánh 2-9

Trang bảy tờ Omaha World-Herald số 12-8 đăng tin “Việt Nam chờ những ngày lễ”. [15]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ Sài Gòn: “Những sự kiện định hình lịch sử gần đây của Việt Nam thường trùng hợp diễn ra vào cuối mùa hè, và đất nước vốn bị chia cắt này sẽ tổ chức nhiều dịp kỷ niệm trong hai tháng tới.

Điểm nhấn sẽ là ngày 2-9, kỷ niệm ngày tuyên bố độc lập khỏi ách thực dân Pháp.

Cố Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập của Việt Nam tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, ngày 2-9-1945, tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là tên chính thức của Bắc Việt.

Ngày Quốc khánh là lễ chính thống lớn nhất trong năm ở miền Bắc. Năm nay, khi miền Nam cũng đã nằm dưới sự quản lý của chính quyền cộng sản và đất nước thống nhất trong hòa bình, lễ kỷ niệm ở Hà Nội dự kiến sẽ được tổ chức lớn nhất từ trước đến nay.

Một ngày sau đó, 3-9, người dân Việt Nam sẽ tưởng niệm ngày mất của Hồ Chí Minh, người qua đời vào năm 1969.

Các lễ kỷ niệm lớn khác có khả năng sẽ được tổ chức vào nửa cuối tháng Tám, để ghi nhớ các cuộc khởi nghĩa tại Sài Gòn và Hà Nội sau khi Nhật Bản đầu hàng.

Năm 1945, sau khi chính quyền quân sự Nhật Bản ở Tokyo đầu hàng [phe Đồng Minh], quân Nhật vẫn ở lại Việt Nam. Ngày 19-8 ở Hà Nội và 25-8 ở Sài Gòn, hàng nghìn người do lực lượng Việt Minh thân cộng sản lãnh đạo đã giành chính quyền.”

Chính quyền dân sự sẽ sớm thay thế quân sự ở miền Nam

Trang nhất tờ Columbia Daily Tribune số 16-8 đăng tin “Dân sự sẽ tiếp quản quyền điều hành Sài Gòn từ tay quân đội”. [16]

Dẫn nguồn AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Một chính quyền dân sự sẽ được thành lập để thay thế ủy ban quân sự hiện đang điều hành khu vực Sài Gòn ‘trong tương lai gần,’ theo các nguồn tin cho biết hôm qua.

Được gọi là ‘Ủy ban Cách mạng Nhân dân’, cơ quan này sẽ do ông Nguyễn Văn Hiếu, bộ trưởng không bộ và nguyên trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Cách mạng Lâm thời tại Hội nghị Paris về Việt Nam, đứng đầu, theo nguồn tin.

Ủy ban sẽ bao gồm những người thuộc phe đối lập trước khi diễn ra cuộc tiếp quản của Cộng sản hồi tháng Tư, nhưng chưa từng gia nhập hàng ngũ Mặt trận Giải phóng Dân tộc, nguồn tin cho hay.

Theo các nguồn tin đáng tin cậy, một trong các phó chủ tịch ủy ban dân sự sẽ là bà Ngô Bá Thành, một nhân vật nổi tiếng của phe đối lập.

Lãnh đạo cách mạng Sài Gòn hiện chưa thống nhất về thời điểm chính quyền mới bắt đầu hoạt động, một số nguồn tin cho biết.”

Trong bản tin này cũng có thông tin về các trại cải tạo: “Báo chí chính thống hôm qua cũng đưa tin rằng một số sĩ quan và công chức cao cấp của chế độ Việt Nam Cộng hòa cũ sẽ bắt đầu các khóa học ‘cải tạo’ từ hôm nay và sẽ được cấp phép trở về Sài Gòn. Họ sẽ là nhóm đầu tiên hoàn tất chương trình bắt đầu vào cuối tháng Sáu vừa qua.

Báo Tin Sáng cho biết đó sẽ là những người ‘đã góp phần vào cuộc đấu tranh chống Mỹ’ và những người ‘đã tiến bộ trong quá trình học tập cải tạo.’

Một tờ báo khác, tờ Giải Phóng, thông báo rằng các nhà khoa học, bác sĩ, giáo viên và nhà kinh tế từng làm việc cho chế độ cũ sẽ sớm được trở về từ các chương trình tương tự.”

Bắc Việt thăm Nhật Bản, kêu gọi viện trợ khẩn cấp

Ngày 13-8, trang ba tờ The Guardian đăng tin “Kêu gọi viện trợ khẩn cấp cho Việt Nam”. [17]

Tổng hợp tin từ Reuters và UPI đưa tin từ Tokyo: “Trưởng đoàn đại biểu Bắc Việt đang thăm Nhật Bản hôm nay đã kêu gọi viện trợ khẩn cấp và lâu dài cho cả hai miền Nam và Bắc Việt Nam.

Ông Đỗ Xuân Oanh, tổng thư ký Ủy ban Hòa bình Việt Nam và Hội đồng Hòa bình Thế giới, nói với các nhà báo: ‘Chúng tôi hoan nghênh viện trợ của cả chính phủ và khối dân sự.’

Ông cho biết nhu cầu khẩn cấp bao gồm thực phẩm, quần áo và thuốc men. Viện trợ lâu dài sẽ bao gồm tất cả những gì có thể góp phần vào việc tái thiết Việt Nam.

Ông Oanh, dẫn đầu phái đoàn gồm năm thành viên, đã đến Nhật Bản tháng trước để tham dự hội nghị thế giới chống bom nguyên tử và bom khinh khí. Ông nói rằng ở cả hai miền Nam và Bắc Việt Nam Mỹ đã ném lượng bom tương đương ba đến năm tấn bom trên mỗi người dân Việt Nam, với tổng cộng ước tính 45 triệu tấn bom đã ném.

Ông cho biết hầu hết các thành phố ở miền Bắc Việt đã bị san bằng bởi bom Mỹ: ‘Có hàng triệu người không có nhà ở.’

Ông bày tỏ tin tưởng rằng quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam sẽ được cải thiện trong tương lai:

‘Không kẻ thù nào là mãi mãi. Thái độ thù địch của chính phủ Mỹ sẽ chấm dứt.’”

Đông đảo người Việt tị nạn đến Pháp

Ngày 10-8, trang 41 tờ Hartford Courant đăng tin “Người Việt tị nạn tìm thấy mái ấm tại Pháp”. [18]

Dẫn nguồn UPI đưa tin từ Paris: “Quán Café du Metro tại quảng trường Place Maubert, thuộc khu Latin bên tả ngạn, trước đây từng được gọi là Little Algérie vì có đông đảo người nhập cư Bắc Phi sinh sống. Giờ đây, nó được gọi là Little Saigon.

Kể từ tháng Sáu, hơn 2.500 người Việt tị nạn đã đổ về Paris từ các trại khẩn cấp ở Hoa Kỳ. Gần như sáng nào cũng có thêm người đến trên những chuyến bay xuyên Đại Tây Dương hạ cánh xuống sân bay Charles de Gaulle.

Theo giới chức di trú, đến cuối năm 1975, khoảng 10.000 người Việt Nam chạy trốn khỏi Sài Gòn sẽ chọn Pháp làm quê hương mới. […]

Người mới nhập cư đến từ Sài Gòn dễ dàng được nhận ra qua bộ áo dài lụa đen truyền thống. Trong khi đó, những người tị nạn của thập niên 1960 lại quen mặc quần jean xanh kiểu Paris.

‘Chồng tôi là quân nhân nên tất nhiên chúng tôi phải rời Sài Gòn,’ một phụ nữ trung niên nói khi mua sắm tại một cửa hàng tạp hóa Việt Nam mở hai năm trước ở quảng trường Maubert.

‘Chúng tôi đến đây vì con cái đã ở sẵn: hai con trai là bác sĩ và một con gái là luật sư. Chúng đều làm những công việc đúng chuyên môn. Và trước đây chúng tôi đều biết nói tiếng Pháp.’

Mỗi buổi tối, cửa hàng tạp hóa chật kín người tị nạn mua rau thơm, bánh xèo và các nguyên liệu món ăn Việt. Trong quán cà phê, người tị nạn ngồi kín các bàn, uống bia, hút thuốc, trò chuyện.”

Phụ nữ Việt Nam mặc áo dài truyền thống ở Paris. Hình đăng trên trang 41 tờ Hartford Courant số 10-8. Nguồn: UPI.

Báo trong nước:

Hiện tại, Thư viện Quốc gia Việt Nam mới chỉ cập nhật các số báo từ tháng 1 đến tháng 6 năm 1975. Dự án sẽ bổ sung các dữ liệu từ hồi ký và sách.