1975 – Tuần 45: Tháo dỡ nhà máy ở miền Nam để đưa ra Bắc; Bắt đầu tuyên truyền việc thống nhất hai miền

Công nhân Công ty Công trình 2 và Công ty Đường 6 đang hoàn thành đoạn đường vào ga. Ảnh chụp tháng 11-1975. Nguồn: Báo Nhân dân.

---

Báo tuần qua viết gì: 

Báo nước ngoài:

Từ tháng 7 trong năm trở đi, báo trong nước không còn bản lưu trữ. Với các tờ báo xuất bản tại Mỹ, do chênh lệch múi giờ, Dự án sẽ lấy nội dung của số báo xuất bản một ngày trước đó.

Tháo dỡ các nhà máy ở miền Nam để đưa ra Bắc

Ngày 2-11, trang 27A tờ St. Louis Post-Dispatch đăng tin “Hà Nội chuyển các nhà máy từ miền Nam ra miền Bắc”. [1]

Đưa tin từ Hồng Kông: “Có vẻ như Bắc Việt Nam đã quyết định tận dụng một phần tài sản kinh tế mà họ thừa hưởng sau khi chinh phục miền Nam Việt Nam.

Kết quả là nhiều nhà máy đang bị tháo dỡ toàn bộ và chuyển từ miền Nam ra miền Bắc, theo các nguồn tin đáng tin cậy cho biết.

Có vẻ như bên thắng cuộc Bắc Việt đã nhận ra lãnh thổ trước đây của họ vốn lạc hậu hơn miền Nam, nơi được hưởng lợi từ hơn 20 năm chi tiêu hào phóng của người Mỹ.

Huỳnh Văn Tâm, lãnh đạo phong trào công đoàn của chính quyền cộng sản, nói với nhà báo cánh tả người Úc Wilfred Burchett:

‘Chúng tôi vẫn còn rất căm thù người Mỹ vì những đau khổ và tàn phá mà họ đã gây ra cho đất nước chúng tôi. Nhưng phải thừa nhận rằng họ đã để lại một khối lượng lớn tài sản công nghiệp.’

Quan trọng hơn cả việc chiếm được lượng khí tài quân sự hùng hậu của Mỹ, những người Cộng sản còn được thừa hưởng nguyên vẹn hệ thống các nhà máy công nghiệp cùng cơ sở hạ tầng trị giá khoảng 12 tỷ đô-la để tự mình khai thác.

Con số này là khoản đầu tư của Mỹ nhằm giúp Việt Nam Cộng hòa trở thành một nền kinh tế phi cộng sản độc lập và tự chủ một khi chiến tranh kết thúc.

Có vẻ như vì cho rằng Sài Gòn có thể chia sẻ một chút chiến lợi phẩm này, nên Hà Nội đã tháo dỡ và chuyển ra Bắc một trong những nhà máy dệt hiện đại nhất miền Nam, cùng với thiết bị y tế mà các bệnh viện Mỹ để lại.

Các báo cáo gần đây cho biết các chuyên gia kỹ thuật miền Nam cũng đi theo ra Bắc cùng với máy móc thiết bị.

Ngoài ra, Hà Nội còn chiếm dụng và di dời một nhà máy sản xuất bột ngọt ra miền Bắc.

Những khách đến Hà Nội cho biết họ đã bắt gặp tại miền Bắc một số trang thiết bị của công ty sữa Foremost Milk của Mỹ, một doanh nghiệp từng hoạt động mạnh ở miền Nam.

Tại thủ đô miền Bắc, nhiều xe ô tô Mỹ như Ford Falcon và Mustang – bị bỏ lại ở Sài Gòn – cũng đang được sử dụng.”

Việt Nam bắt đầu tuyên truyền và công bố văn kiện về việc thống nhất đất nước

Ngày 7-11, trang 24 tờ The Miami Herald đăng tin “Chiến dịch thống nhất Việt Nam đang được tiến hành?” [2]

AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Việc thống nhất về mặt nguyên tắc giữa miền Bắc và Nam Việt Nam dường như đang được tiến hành, theo lời các nhà quan sát tại đây hôm thứ Năm.

Tờ Giải Phóng, nhật báo chính thức của Sài Gòn, đã bắt đầu một chiến dịch tuyên truyền nhằm giải thích về ‘giai đoạn mới’ của cuộc cách mạng cộng sản, giai đoạn mà theo đó

‘đích đến sẽ là việc thống nhất đất nước của chúng ta và sự phát triển của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.’

Các nhà quan sát tại Hà Nội và Sài Gòn đã dự đoán một bước tiến hướng tới việc thống nhất, sau nhiều tín hiệu chính thức cho thấy quá trình này sẽ được đẩy nhanh.

Trong bài xã luận trang nhất hôm thứ Tư, tờ Giải Phóng đã trích dẫn lời của Hồ Chí Minh, tất cả đều nhấn mạnh đến sự thống nhất của nước Việt Nam và dân tộc Việt Nam.

Người viết xã luận kêu gọi các cán bộ ở mọi cấp làm cho nhân dân nhận thức rõ ‘những chiến thắng vẻ vang’ mà họ đã đạt được.

Các cán bộ cũng phải tăng cường lòng tin của nhân dân vào chế độ, bằng cách giải thích rõ ràng tình hình, bao gồm những mặt tích cực cũng như khó khăn cần vượt qua, bài viết nói.

Tờ báo còn kêu gọi cán bộ phụ trách công tác tuyên truyền phải đấu tranh chống lại những tin đồn sai trái và bôi nhọ bằng mọi phương tiện, như báo chí, đài phát thanh, truyền hình, và bằng các chiến dịch truyền thông giải thích.

Tóm lại, tờ Giải Phóng đã đưa ra những quan điểm tương tự như Thủ tướng Bắc Việt Phạm Văn Đồng, người gần đây tuyên bố rằng một bộ phận nhỏ người Việt Nam vẫn chưa nhận thức được rằng đất nước của họ là một quốc gia thống nhất, và rằng cần phải thuyết phục họ hiểu điều đó.”

Cùng ngày, tờ The Times đăng trên trang ba tin “Đạt được thỏa thuận về thống nhất Việt Nam”. [3]

AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Một thỏa thuận về việc thống nhất Bắc và Nam Việt Nam đã được chính thức công bố tại đây hôm nay.

Thông báo này được đưa ra dưới hình thức thư mời các nhà báo tham dự cuộc họp báo về ‘việc công bố một văn kiện được soạn thảo bởi hội nghị toàn thể liên quan đến thỏa thuận về việc thống nhất đất nước.’

Thư mời được ký bởi ‘ban thư ký của hội nghị toàn thể.’

Tuy nhiên, không có thông tin nào cho biết những ai là thành viên của hội nghị này.”

Ngày 8-11, trang 23 tờ Calgary Herald đăng tin “Việt Nam chuẩn bị cho việc thống nhất”. [4]

Reuters đưa tin từ Sài Gòn: “Chính quyền Việt Nam đã bắt đầu một chiến dịch nhằm chuẩn bị cho người dân về việc thống nhất đất nước vốn đã bị chia cắt lâu năm, theo các nhà quan sát cho biết hôm nay.

Báo chí trong nước suốt cả tuần qua đã đăng tải nhiều bài viết dài về chủ đề thống nhất, trong một nỗ lực rõ ràng nhằm chuẩn bị tinh thần cho người dân trước sự kiện sắp tới.

Người ta hiện cho rằng việc thống nhất chính thức, chấm dứt một thế hệ chia cắt trên thực tế, sẽ được tuyên bố vào đầu năm tới, khi tuyến đường sắt Sài Gòn – Hà Nội được khôi phục hoàn toàn.

Hàng ngàn công nhân đang xây dựng lại hàng trăm cây cầu, cống, nhà ga và hầm xuyên núi dọc theo tuyến đường này.”

Tàu Thương Tín I: Một số người đã tử vong trên đường trở về Việt Nam

Ngày 4-11, trang sáu tờ The Town Talk đăng tin “Người hồi hương đến Nam Việt Nam”. [5]

UPI đưa tin từ Sài Gòn: “Một nhóm gồm 1.546 người Việt hồi hương từ Guam đã cập cảng ở một địa điểm không được tiết lộ tại Nam Việt Nam vào ngày 27-10, theo thông báo hôm nay của Hội Hồng thập tự Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam.

Hội Hồng thập tự cho biết họ đã gửi các bác sĩ đến cảng để chăm sóc y tế cho những người hồi hương, những người đến từ Guam trên tàu buôn Thương Tín.

Một người trong số họ đã qua đời trong chuyến đi và được an táng trên biển, tổ chức cho biết trong một tuyên bố.

Những người hồi hương rời Guam vào ngày 16-10 khi chưa có thông báo chính thức nào từ Chính phủ Cách mạng Lâm thời miền Nam Việt Nam rằng đoàn này có được phép tái nhập cảnh hay không.

Chính phủ này đã phản đối mạnh mẽ quyết định của Hoa Kỳ về việc cho phép những người tị nạn thực hiện chuyến đi. Tuy nhiên, bản thông cáo cho biết, chính phủ giờ đây đã cho phép họ trở về vì lý do ‘nhân đạo.’

Bản thông cáo cũng cáo buộc chính phủ Hoa Kỳ ‘ngoan cố phớt lờ cảnh báo của Chính phủ Cách mạng Lâm thời’ và ‘hành động vô trách nhiệm’ khi để những người tị nạn già yếu, bệnh tật và phụ nữ mang thai thực hiện hành trình.

Các quan chức Mỹ tại Guam cho biết những người hồi hương đã được phỏng vấn để xác nhận quyết định trở về Việt Nam của họ.

Bản thông cáo cho biết thêm rằng những người tị nạn khác được Hoa Kỳ di tản vào tháng Ba và tháng Tư sẽ phải nộp đơn xin trở về, và mỗi trường hợp sẽ được xem xét riêng biệt.

Theo Hội Hồng thập tự, hai phần ba trong số những người trên tàu là sĩ quan quân đội và công chức ‘ngụy’ của chế độ chống cộng trước đây.

Trước khi tàu Thương Tín cập bến Nam Việt Nam, không có bất kỳ tin tức nào về con tàu kể từ khi nó rời Guam.”

Ngày 5-11, trang 44 tờ Calgary Herald đăng tin “Tàu hồi hương bị cho là không có trang thiết bị y tế; Sài Gòn đổ lỗi cho Mỹ về cái chết của một người đàn ông”. [6]

AP đưa tin từ Bangkok: “Chính quyền Nam Việt Nam vào hôm thứ Ba cáo buộc Hoa Kỳ đã gửi những người già, trẻ em và phụ nữ mang thai về nước mà không có chăm sóc y tế thích hợp, trên chuyến hải hành kéo dài hai tuần để trở lại quê hương Nam Việt Nam của họ.

Đài Giải phóng, được theo dõi tại đây, cho biết một người Việt tị nạn đã chết trên tàu Thương Tín – con tàu đưa người tị nạn từ đảo Guam trở về Nam Việt Nam.

Những người tị nạn này đều đã xin hồi hương sau khi được Hoa Kỳ di tản khỏi Nam Việt Nam vào thời điểm chính quyền Sài Gòn cận kề sụp đổ vào tháng Tư vừa qua.

Bản tin cho biết có 2.542 người tị nạn trên tàu, con tàu đã cập cảng tại một cảng biển không xác định của Nam Việt Nam vào thứ Sáu tuần trước.

Các nguồn tin từ đảo Guam ước tính có khoảng 1.600 người, trong khi Đài Phát thanh Hà Nội trước đó cho biết ‘hơn 1.500 người’ đã đến Nam Việt Nam.

Bản tin phát sóng cho biết hơn hai phần ba số người tị nạn là ‘nhân viên quân sự và dân sự của chế độ bù nhìn Sài Gòn, trong đó có hàng trăm sĩ quan quân đội.’

‘Chính quyền Ford không chỉ theo đuổi các hành động đáng ngờ khi bí mật gửi tàu SS Thương Tín trở lại Nam Việt Nam, mà còn thể hiện sự vô trách nhiệm nghiêm trọng đối với người già, trẻ em, phụ nữ mang thai và bệnh nhân trên tàu. Nhiều người bị bệnh trong chuyến đi và không được chăm sóc y tế.’

Bản tin cho biết giới chức y tế Việt Nam đã chăm sóc những người bệnh trên tàu khi tàu cập bến, nhưng không cho biết điều gì sẽ xảy ra với những người hồi hương còn lại.”

Khởi công xây dựng tuyến đường sắt Bắc-Nam

Trang 11 tờ Princeton Daily Clarion số 5-11 đăng tin “Khởi công xây dựng tuyến đường sắt nối liền hai miền Việt Nam”. [7]

Dẫn nguồn UPI từ Hồng Kông: “Một dự án đường sắt quy mô lớn nhằm nối liền thủ đô hai miền Bắc và Nam Việt Nam đã được khởi công, theo bản tin của Thông tấn xã Việt Nam hôm thứ Ba.

Tuyến đường sắt dài 1.045 dặm [khoảng 1.680 km] giữa Hà Nội và Sài Gòn, mang tên ‘Dự án Thống nhất’, sẽ bao gồm việc xây mới hoặc sửa chữa 496 cây cầu, 520 cống, 20 đường hầm xuyên núi và 150 nhà ga, theo bản tin được theo dõi tại Hồng Kông cho biết.

‘Dự án Thống nhất, một trong những nỗ lực lớn nhất của người Việt Nam trong công cuộc tái thiết sau chiến tranh, được đặt dưới sự giám sát của một ủy ban do Phó Thủ tướng Bắc Việt Nam Phan Trọng Tuệ đứng đầu,’ bản tin của Bắc Việt cho hay.

Bản tin cho biết dự án sẽ mở rộng tuyến đường sắt hiện có giữa Hà Nội và Vinh – thuộc tỉnh Nghệ An, miền Bắc Việt Nam – kéo dài đến Sài Gòn, nhưng cũng lưu ý rằng ngay cả tuyến đường hiện nay cũng phải được xây dựng lại vì ‘đã xuống cấp do hư hại vì tác nhân tự nhiên và bị kẻ thù tàn phá suốt 34 năm qua.’

Bản tin không nêu thời hạn hoàn thành dự án, nhưng cho biết sẽ có 70.000 kỹ sư và công nhân được huy động để thực hiện công trình này.”

Lũ lụt ở miền Nam và miền Trung gây thiệt hại nặng

Trang B-14, số 7-11 tờ The News Tribune đăng tin “Lũ lụt ở Việt Nam làm dấy lên lo ngại về dịch bệnh”. [8]

Dẫn nguồn AP đưa tin từ Bangkok: “Các quan chức Việt Nam đang khẩn trương gửi vật tư y tế đến các nạn nhân lũ lụt ở miền Nam Việt Nam, như một biện pháp phòng ngừa dịch bệnh sau trận lũ tồi tệ nhất trong 22 năm qua, theo Đài Phát thanh Hà Nội.

Một bản tin phát sóng hôm thứ Tư cho biết hơn 3.000 ngôi nhà ở nhiều khu vực nằm về phía Bắc của miền Bắc [thuộc] Nam Việt Nam đã bị cuốn trôi, và gần 8.000 ngôi nhà khác bị hư hại nhẹ. Khoảng 30.000 người đã mất nhà cửa, đài cho biết. Tuy nhiên, số người thương vong và ngày xảy ra lũ không được công bố.

Gần 100 cây cầu cùng nhiều tuyến đường bị cuốn trôi, liên lạc giữa các thành phố bị gián đoạn, theo đài cho biết. Các đập thủy lợi, đê điều và kênh mương bị hư hại nặng, đặc biệt là ở khu vực quanh cố đô Huế, cách Sài Gòn 400 dặm [khoảng 640 km] về phía Bắc.”

Vài chi tiết về địa giới hành chính miền Nam sau khi tinh giản tỉnh thành

Trang sáu tờ The Town Talk số 2-11 đăng tin “Chính quyền vẽ lại ranh giới hành chính các tỉnh ở Việt Nam”. [9]

Tờ AFP đưa tin từ Sài Gòn: “Chính quyền Cộng sản ở miền Nam Việt Nam đang tái tổ chức ranh giới hành chính của đất nước nhằm giảm số lượng tỉnh, thành.

Khi kế hoạch này hoàn tất, miền Nam Việt Nam dự kiến sẽ chỉ còn khoảng 25 tỉnh, ít hơn 20 tỉnh so với thời chính quyền trước.

Bản đồ hành chính của miền Nam Việt Nam hiện đã được vẽ lại ở ít nhất ba khu vực. Trong thay đổi gần đây nhất, đặc khu hành chính Đà Nẵng, thành phố cảng lớn nằm giáp biển Đông, đã bị bãi bỏ, theo nguồn tin đáng tin cậy cho biết tuần trước.

Thành phố Đà Nẵng, trung tâm lớn thứ hai của miền Nam với hơn 400.000 dân, nay đã được sáp nhập hành chính vào tỉnh Quảng Nam. Tỉnh mới, mang tên Quảng Nam-Đà Nẵng, được khôi phục lại hình dạng như trước Hiệp định Genève năm 1954.

Nằm ở trung tâm tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng trước đây được trao quyền tự trị hành chính sau khi người Pháp rút đi, và được hợp nhất với bán đảo Sơn Trà để thành tỉnh Quảng Đà.

Ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, ba tỉnh An Giang, Châu Đốc và Kiên Giang đã được sáp nhập thành một tỉnh duy nhất, có tên là Long Châu Hà.”

Hai miền Việt Nam từ bỏ nỗ lực gia nhập Liên Hiệp Quốc

Trang hai tờ The Times số 6-11 đăng tin “Việt Nam từ bỏ nỗ lực gia nhập Liên Hiệp Quốc”. [10]

Đưa tin từ New York: “Bắc Việt Nam và Nam Việt Nam đã tạm hoãn chiến dịch gia nhập Liên Hiệp Quốc cho đến năm 1976, sau khi hai lần bị Hoa Kỳ phủ quyết tại Hội đồng Bảo an.

Theo yêu cầu của các quan sát viên Liên Hiệp Quốc do Sài Gòn và Hà Nội đặc phái, Đại hội đồng đã quyết định hoãn xem xét vấn đề này cho đến kỳ họp thường niên năm 197, quyết định này không nhận được bất kỳ phản đối nào.

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc là cơ quan có thẩm quyền kết nạp các quốc gia thành viên, trong khi Anh, Pháp, Trung Quốc, Liên Xô và Hoa Kỳ có quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an.

Hồ sơ xin gia nhập riêng biệt của hai miền Việt Nam đã hai lần được trình lên Hội đồng Bảo an trong những tháng gần đây, nhưng đều bị Hoa Kỳ phủ quyết, như một biện pháp trả đũa việc Hàn Quốc tiếp tục bị từ chối kết nạp Liên Hiệp Quốc.”

Báo trong nước:

Hiện tại, Thư viện Quốc gia Việt Nam mới chỉ cập nhật các số báo từ tháng 1 đến tháng 6 năm 1975. Dự án sẽ bổ sung các dữ liệu từ hồi ký và sách.