Lời của Dự án 1975: Trong quá trình lưu trữ, nhóm Dự án quyết định giữ nguyên nội dung như khi đăng trên báo Chính Luận, bao gồm những lối dùng từ của miền Nam xưa mà ngày nay không còn thông dụng, và cả những sai sót chính tả hoặc lỗi đánh máy trong bản gốc.
Loạt bài “Kẻ thoát thân từ tử ngục Phước Long kể lại” của nhân chứng Văn Quỳnh ghi lại diễn biến của thời điểm Phước Long thất thủ. Tác giả kể lại tình hình giao tranh, di tản, và tâm lý hoang mang của quân dân địa phương trong những ngày cuối cùng trước khi tỉnh Phước Long hoàn toàn rơi vào kiểm soát của phe Cộng sản.
Loạt bài được chia thành sáu kỳ để độc giả dễ theo dõi. Từ kỳ 1 đến kỳ 3, tác giả thuật lại quá trình Phước Long thất thủ về mặt quân sự, từ các đợt tấn công ban đầu đến việc tỉnh lỵ bị bao vây hoàn toàn. Từ kỳ 4 đến kỳ 6, kể lại khủng hoảng dân sự, những nỗ lực di tản bất thành và thảm cảnh của thường dân khi tình hình quân sự đã ngã ngũ.
Bài viết được đăng trên báo Sóng Thần từ số 20-1-1975 đến 25-1-1975.
Mời bạn đọc đọc Kỳ 1 tại đây.
[Kỳ 4] PHƯỚC LONG – Dân đổ xô đến tòa tỉnh ghi tên; Bán hết tài sản rồi không có phi cơ
Giá vé phi cơ lúc đầu 90.000đ sau đó vọt lên 200.000đ
Trong suốt 2 tiếng đồng hồ đối thoại kịch liệt, Linh mục Trần đức Sâm đã phản ánh trung thực tình hình nguy ngập tại địa phương và nguyện vọng dân chúng xin di tản. Linh mục Sâm kết luận và cũng là Thỉnh nguyện của dân chúng gởi đến chánh quyền các cấp xin cho biết dứt khoát:
- Chánh quyền có ý định bỏ rơi tỉnh P.Long hay không? Nếu có quyết định như vậy, xin hãy sớm cho dân di tản.
- Nếu chánh quyền cam kết không nhượng 1 tấc đất cho CS, xin hãy gấp rút cho viện binh vì áp lực quân sự của địch quá mạnh.
Đại Tá Thành vẫn phớt tỉnh và cho rằng tình hình Phước Long còn sáng sủa, chưa cần viện binh làm xao xuyến binh sĩ và dân chúng, ông còn tuyên bố với 25 năm kinh nghiệm chiến trường, ông thấy không cần phải quá lo xa như vậy.
Vào lúc đó, Sóng Thần Phước Long cũng đã điện về Sóng Thần Saigon, báo động tình hình nguy ngập của Phước Long đang chờ viện binh, tuy nhiên bị Đại Tá Thành ngăn cản là chưa cần thiết phải báo động vì tình hình còn khả quan. Ông còn ra lệnh các hệ thống điện thoại liên lạc về Saigon đều phải tập trung về Tỉnh, hoặc cho Cảnh sát đến canh giữ, cấm nhặt mọi tin tức háo cáo mọi tình hình Phước Long lọt về đến Saigon.
Chính vì thế tình hình nguy ngập tại Phước Long đã bị bưng bít không 1 tin tức nào tiết lộ khỏi tỉnh được.
Mặt khác, để trấn an dư luận của dân chúng, Đại Tá Thành đã ra lịnh cho các cơ quan trực thuộc, bắt buộc đồng bào phải làm giấy cam kết xin di tản, không được:
- Xin bồi thường nếu có tai nạn phi cơ xảy ra.
- Không được xin hưởng trợ cấp của chính phủ khi di tản về Saigon.
Được tin nầy, dân chúng đổ xô nhau làm giấy nạp cho chính quyền, hy vọng sẽ được di chuyển. Nhưng bán đồ bán tháo hết đồ đạc, rút cuộc ngày nầy qua ngày khác, họ kiên gan đến bãi đáp trực thăng để chờ phương tiện di chuyển, tuy nhiên vẫn không có người nào được bước lên phi cơ.
Người dân chán nản, ê chề, thất vọng, họ đâm ra nghi ngờ chánh quyền đả bỏ rơi họ cho Cộng Sản
Một số người khác đã bán tài sản tư trang tìm cách liên lạc với các phi cơ trực thăng sau khi thực hiện nhiệm vụ yểm trợ các quân bạn trở về Saigon, đút tiền thù lao để được bí mật bốc lên phi cơ về Sg. Kế hoạch nầy khi đầu có vẻ dè dặt và kín đáo nhưng sau đó tình hình Ph.Long ngày càng bi đát, do đó dân chúng đã đổ xô tranh nhau được trực thăng bốc về Sg.
Chính vì tranh nhau mua mạng sống giá cả sòng phẳng đã từ 20.000đ 1 người lớn, 10.000đ một trẻ em, lên đến 120.000đ 1 người lớn, và 60.000đ 1 trẻ em, nhưng rút cuộc kết thúc cuộc di tản bằng vàng này chỉ đưa đi độ dưới vài trăm người.
[Kỳ 5] PHƯỚC LONG – Dân chúng thấy dù thả đồ tiếp tế – mùng tủi vì tưởng nhảy dù đến cứu
Dân ùn ùn chạy đến các vị tu sĩ những mong được che chở
Máu lửa và kinh hoàng
Kể từ ngày 1-1-75, CQ bắt đầu mở các cuộc tấn công ác liệt vào tỉnh lỵ Phước Long bằng 4 cánh quân. Một mặt tử ấp Nhân Hòa 1 đánh xuống ấp Long Thuỷ để tràn vào tỉnh lỵ. Cánh quân khác định tràn dốc vào khu gia binh tiến về hướng Dinh Tỉnh Trưởng và Toà Hành Chánh tỉnh. Một mặt chúng cố tràn vào hướng Ty y tế, khu nhà thờ tỉnh lỵ và công viên.
Nặng nhất là cánh quân từ Phước Bình kéo xuống và từ Bố Đức kéo sang có chiến xa yểm trợ, dự định phá thủng Trung Tâm Yểm Trợ Tiếp vận (tức Tiểu khu cũ) cho bộ binh và chiến xa tràn vào tỉnh lỵ. Mặt này quân trú phòng Ph.Long đã chiến đấu ác liệt với cộng quân đẩy lui hàng chục cuộc tấn công của cộng quân bằng bộ binh và chiến xa. Bắt đầu cuộc chiến từ ngày 1-1 đến 2-1-75 đã có 10 chiến xa địch bốc cháy tại đây và hàng trăm cộng quân chết la liệt quanh hàng rào kẽm gai và 1 bên vệ đường.
Cũng chính tại nơi nầy đã bị tàn phá nhiều nhất bởi đạn bích kích pháo của hai bên bom của phi cơ oanh kích chiến xa, nên xác CQ và xác đồng bào lẫn lộn, thịt xương bừa bãi bữa tiệc ngon lành, no nê cho các đoàn chó heo, lạc lõng đang đói mèm.
Cũng trong ngày nầy, tình hình Phước Long đã rối loạn cực độ. Lúc 15 giờ chiều, có nguồn tin cộng quân đã tiến quân vào đến nhà đến Phước Long, sau khi pháo sập các căn cứ quân sự tại đây. Dân chúng khu tỉnh lỵ đã ùn ùn kéo nhau chạy về khu nhà thờ tỉnh lỵ hàng ngàn người, đồng bào Phật giáo có, đồng bào lương có, kể cả các vị khất sĩ, tăng ni, tình trạng vô cùng hỗn loạn.
Trong khi đó, súng của đôi bên vẫn nổ liên hồi tại ngã ba ấp Tư Hiền, cách tỉnh lỵ non 1 cây số. Tại nhà thờ tỉnh lỵ đã chật ních cả người, dân chúng phải nằm la liệt chung quanh nhà thờ và khu trường học. Các Linh mục hạt Phước Long đã vô cùng xúc động trước lòng tin tưởng của giáo dân cũng như đồng bào đã tuôn về đây để nhờ ơn trên che chở, phù hộ qua cơn khốn quẩn, ngặt nghèo.
Các Linh mục đã rơi lệ trước hoàn cảnh bi đát nầy và nguyện sẽ cùng chết với giáo dân và đồng bào, sau khi đã làm phép giải tội chung cho mọi người có mặt tại nhà thờ trong buổi chiều hôm ấy.
[Kỳ 6] PHƯỚC LONG – Bom đạn xua dân chúng dạt đến tụ tập ở tiểu khu hay ra bìa rừng
Dân chúng PL cuối cùng chỗ này chạy ra chỗ kia, chẳng biết chạy đi đâu
Đến 18 giờ, mọi người đều hân hoan khi được tin có 2 chiến xa địch bị quân ta bắn cháy trong số 4 chiến xa dự định tràn vào tỉnh lỵ. Mọi người đều thở phào nhẹ nhỏm, hy vọng địch quân sẽ bị đẩy lui ra khỏi tỉnh lỵ.
Cũng trong thời gian ấy, 4 quả bom CBU đã được không quân VNCH thả tại đồi 230 làm cho dân chúng Phước Long vô cùng phấn khởi reo hò khi thấy các chiếc dù đỏ lơ lững trên không, tưởng đến những chiến sĩ mũ đỏ, những thiên thần hộ mạng đến để cứu họ trong giờ hấp hối. Nhưng vài phút sau niềm hy vọng đã tiêu tan khi tiếng bom nổ vang rền, mang theo gần 50 mạng thường dân vô tội.
Đến mờ sáng ngày 2-1-1975, dân chúng thấy tình hình hơi êm, lại lục tục kéo về nhà và các nơi tạm trú. Trong khi đó CQ vẫn khép chặt vòng vây, mà quân cứu viện vẫn không thấy xuất hiện. Trong khi đó, không quân lại tiếp tục thả dù vũ khí đạn dược xuống thị trấn Phước Long lại một phen làn dân chúng mừng hụt tưởng đâu quân dù lại đến, nhưng rút cuộc cũng chỉ là những thùng đạn to tướng thả ngổn ngang giữa những tiếng đạn bích kích pháo nổ rền trời của địch quân.
Tình hình Phước Long đã căng thẳng tột độ. Các phi tuần không lực VNCH liên tục hoạt động trên vòm trời Phước Long giữa làn mưa đạn của 6 ổ phòng không địch hoạt động ráo riết trên các ngọn đồi chiến lược bao quanh khu tỉnh lỵ.
Bom nổ vang trời đạn reo dậy đất từng cột lửa bốc cháy tại các khu quân sự và khu dân cư bởi các loại bích kích pháo bắn vào tỉnh lỵ như mưa bấc, trung bình mỗi ngày có hàng ngàn bích kích pháo đủ loại của địch quân rót đều đặn và chính xác vào các căn cứ của quản trú phòng gây hư hao các căn cứ trên.
Dân chúng tỉnh lỵ đã đổ xô nhau mở đường máu chạy xuống cầu Đất Lung ùn ùn kéo vào rừng dựng lều tạm trú hàng chục ngàn người.
Các Ty Sở Trưởng phần đông theo ông Phó Tỉnh Trưởng vào trú tại Trung tâm hành quân. Thị trấn Phước Long vắng người, chỉ thấy rải rác các binh sĩ Sư đoàn 5 ngồi ăn tại các hè phố hay lãng vãng tại các ngã tư đường, trong khi đó có nguồn tin Cộng quân đang lẫn quất tại khu Công chánh, ấp Long Thuỷ và khu chợ tỉnh lỵ.
Cũng chiều hôm trên, sau khi nghe tin CQ tràn vào chợ, đồng bào lại lũ lượt kéo chạy về khu nhà thờ tỉnh và đã hứng phải hàng loạt bích kích pháo của CQ đổ xô đến,
làm hàng loạt người lớn, bé già trẻ, ngã gục trước sân nhà thờ, máu thịt văng tung toé khắc mặt sân trường, tiền đường nhà thờ bị sụp đổ, cây cối ngả nghiêng bít các lối đi khu thánh đường đã biến thành một nghĩa địa hoang vắng kinh hoàng nhuộm đầy máu xương bừa bãi không người chôn cất.
Trước thảm cảnh nầy, các Linh mục hạt Phước Long đã phải rời khỏi nhà xứ, chạy vào trung tâm hành quân tránh cảnh bom đạn vì không đường rút chạy vào rừng bởi các toán cộng quân len lỏi vào đây ngăn chặn không cho đi.
Bình luận